Glycerin

Czym jest gliceryna

Glycerin to glicerol (propano-1,2,3-triol), najprostszy alkohol z trzema grupami hydroksylowymi: bezbarwna, lepka, słodkawa ciecz, która miesza się z wodą i etanolem, a praktycznie nie rozpuszcza się w olejach. W przyrodzie występuje w każdej roślinie i zwierzęciu, głównie jako szkielet tłuszczów. Surowiec kosmetyczny jest produktem ubocznym przerobu tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych na kwasy tłuszczowe i ich estry metylowe albo powstaje syntetycznie, np. z propylenu. Cząsteczka jest w każdym przypadku ta sama.

W danych FDA z 2014 r. gliceryna była trzecim najczęściej zgłaszanym składnikiem kosmetyków, po wodzie i kompozycji zapachowej (15 654 produkty). Występuje w kremach, serach, tonikach, produktach myjących, pastach do zębów i kosmetykach do włosów.

Jak działa gliceryna

• jako humektant wiąże wodę w warstwie rogowej i zwiększa jej nawodnienie;
• jest też naturalnym składnikiem naskórka, do którego dociera m.in. kanałem akwaporyny 3; u myszy pozbawionych tego kanału podanie gliceryny przywracało nawodnienie warstwy rogowej, czego nie robiły ksylitol, erytrytol ani propanodiol (Hara i Verkman, 2003);
• w modelach laboratoryjnych hamuje przejście lipidów warstwy rogowej w stan krystaliczny i ułatwia rozpad połączeń między zrogowaciałymi komórkami, co sprzyja ich złuszczaniu (przegląd Fluhr i in., 2008);
• w badaniu in vivo przyspieszała odbudowę bariery naskórka po uszkodzeniu taśmą i SLS (Fluhr i in., 1999).

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu opisanej przez CIR najwyższe stężenia wynosiły 79,2% w produktach niespłukiwanych i 99,4% w spłukiwanych, np. w produktach do mycia skóry. W badaniach u ludzi mierzalny efekt dawały kremy z 20% gliceryny, a także żel z 5% gliceryny i 5% ksylitolu. Wysokie stężenia zwiększają lepkość i kleistość produktu. Gliceryna nie jonizuje się, więc działa niezależnie od pH.

Dla kogo jest gliceryna

Pasuje do każdego typu skóry. Najwięcej daje skórze suchej, szorstkiej i łuszczącej się, szczególnie zimą, przy chłodnym i suchym powietrzu. Nadaje się do skóry atopowej i do kosmetyków dla dzieci. Skórze tłustej dostarcza nawilżenia bez dodatkowych lipidów, np. w żelach i tonikach. Uczulenie na glicerynę jest wyjątkowo rzadkie.

Jak stosować produkty z gliceryną

Gliceryna nie wymaga szczególnej pory ani kolejności w rutynie. Wiąże wodę, ale nie tworzy warstwy ograniczającej jej parowanie, dlatego najlepiej sprawdza się w produktach, w których towarzyszą jej emolienty. Na liście składników stoi często tuż po wodzie, co oznacza, że jest jej więcej niż składników wymienionych dalej.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał glicerynę za bezpieczną w obecnych warunkach stosowania i stężeniach (2014, publikacja 2019). Nie drażniła skóry królików nawet nierozcieńczona. W teście płatkowym u 420 osób ze zmianami skórnymi 50% roztwór gliceryny wywołał reakcję tylko u jednej osoby, która używała mieszaniny gliceryny z etanolem (Hannuksela i Förström, 1976); kolejne przypadki uczulenia opisuje się pojedynczo (Tamagawa-Mineoka i in., 2007). W ciąży i u dzieci nie ma przeciwwskazań, a gliceryna nie wpływa na wrażliwość na słońce.

Co pokazują badania

Działanie gliceryny potwierdzają badania z grupą kontrolną. U 17 zdrowych ochotników krem z 20% gliceryny stosowany przez 10 dni zwiększał nawodnienie skóry w porównaniu z tym samym kremem bez gliceryny, ale nie zmieniał TEWL ani wrażliwości na SLS (Lodén i Wessman, 2001). U 24 osób ze skórą atopową krem z 20% gliceryny przez 4 tygodnie poprawił nawodnienie i funkcję bariery względem podłoża, bez różnicy w nasileniu zmian (Breternitz i in., 2008). W 30-dniowym badaniu na 197 osobach ze skórą atopową krem z 20% gliceryny zmniejszał suchość tak samo jak krem z 4% mocznika i 4% chlorku sodu, a silne lub umiarkowane szczypanie zgłosiło 10% użytkowników wobec 24% (Lodén i in., 2002).

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja

Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

• Xylitolw 14-dniowym badaniu żel z 5% gliceryny i 5% ksylitolu zwiększał nawilżenie i obniżał TEWL
• Propanedioldodatek 5% gliceryny wzmacniał nawilżające działanie propanodiolu (Pinto i in., 2024)
• Persea Gratissima Oilhumektant wiąże wodę w naskórku, a warstwa oleju spowalnia jej odparowanie
• Butyrospermum Parkii Butterhumektant dostarcza wody, a masło spowalnia jej odparowanie
• Caprylic/Capric Triglyceridehumektant wiąże wodę w naskórku, a trójglicerydy spowalniają jej odparowanie
• Squalanehumektant wiąże wodę w naskórku, skwalan zmiękcza i wygładza jego powierzchnię
• Sodium Hyaluronatehumektant o małej cząsteczce
• Aquahumektant wiąże wodę w warstwie rogowej i ogranicza jej odparowanie
• Stearyl Alcoholhumektant wiąże wodę pod półokluzyjnym filmem alkoholu tłuszczowego
• Ammonium Glycyrrhizaterozpuszcza sól amonową, słabo rozpuszczalną w zimnej wodzie
• Sclerocarya Birrea Seed Oilhumektant dostarcza wody, a olej ogranicza jej odparowanie
• Salvia Hispanica Seed Oilhumektant wiążący wodę w naskórku, której parowanie ogranicza olej
• Pullulanplastyfikuje film pullulanu i zwiększa jego elastyczność
• Agarhumektant ogranicza wysychanie żelu agarowego na powietrzu
• Xylitylglucosideżel z oboma składnikami obniżał TEWL względem placebo, a żel z samą gliceryną nie
• Soluble Collagenmały humektant wiąże wodę w warstwie rogowej pod filmem z kolagenu
• Collagenhumektant działający w warstwie rogowej pod warstwą kolagenu
• Cucumis Sativus Fruit Extracttypowy nośnik ekstraktu i humektant, który odpowiada za większość nawilżenia
• Hydrogenated Olive Oil Unsaponifiableshumektant uzupełnia emolient o wiązanie wody
• Glycine Soja Oil Unsaponifiableshumektant wiąże wodę, a frakcja lipidowa ogranicza jej odparowanie
• Jojoba Estershumektant wiąże wodę, film estrów spowalnia jej odparowanie
• Isostearyl Isostearatehumektant wiąże wodę, ester spowalnia jej odparowanie
• Propylene Glycoldwa humektanty fazy wodnej, które uzupełniają się w nawilżaniu naskórka
• Tripelargoninhumektant wiąże wodę, a emolient ogranicza jej odparowanie
• Pentylene Glycoluzupełniające się humektanty w fazie wodnej
• Hydrogenated Lecithinhumektant wiążący wodę pod filmem lipidowym
• Lecithinhumektant uzupełniający działanie emolientowe
• Mangifera Indica Seed Butterhumektant wiąże wodę w naskórku, a masło spowalnia jej odparowanie
• Theobroma Cacao Seed Butterhumektant dostarcza wody, a masło spowalnia jej odparowanie
• Sodium Lauryl Sulfateograniczała wzrost TEWL po teście płatkowym z SLS

Mity i sprostowania

MitPrzy suchym powietrzu gliceryna wyciąga wodę z głębszych warstw skóry i ją wysusza.

Jak jestBadania tego nie potwierdzają. W modelach laboratoryjnych gliceryna chroni lipidy warstwy rogowej przed krystalizacją przy niskiej wilgotności, a w badaniu u ludzi zwiększała nawodnienie skóry także z preparatu o obniżonej aktywności wody (Albèr i in., 2014). Przegląd Fluhr i in. (2008) wskazuje ją jako składnik szczególnie przydatny przy suchej skórze zimą.

Najczęściej zadawane pytania

Czy gliceryna roślinna różni się od syntetycznej lub zwierzęcej?

Cząsteczka jest identyczna, różnić się może czystość surowca. Dla osób wybierających kosmetyki wegańskie znaczenie ma źródło, bo glicerynę otrzymuje się także z tłuszczów zwierzęcych, a nazwa INCI tego nie ujawnia; rozstrzyga deklaracja producenta.

Czy glicerynę można stosować przy skórze tłustej?

Tak. Gliceryna wiąże wodę, a nie dodaje lipidów, więc nawilża bez obciążania skóry. W lekkich żelach i tonikach jest często głównym składnikiem nawilżającym.

Czy kosmetyki z gliceryną nadają się wokół oczu i dla dzieci?

Tak. W ankiecie przemysłu opisanej przez CIR gliceryna występowała w produktach pod oczy w stężeniu do 40,6% i w produktach dla dzieci do 21%, a panel uznał ją za bezpieczną w tych zastosowaniach. U królików nie drażniła oczu nawet nierozcieńczona; u ludzi czysta gliceryna wkroplona do oka wywoływała silne pieczenie i łzawienie, ale nie uszkadzała oka.

Składniki o podobnym działaniu

• 1,2-Hexanediol porównaj
• Acetyl Hexapeptide-8 porównaj
• Alcohol Denat. porównaj
• Aloe Barbadensis Leaf Juice porównaj
• Anhydroxylitol porównaj
• Aqua porównaj

Źródła

1. CosIng: GLYCERIN
2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Glycerin as Used in Cosmetics, raport końcowy 2014 (Becker LC i in., Int J Toxicol 2019; 38(3_suppl): 6S-22S)
3. Lodén M, Wessman W, The influence of a cream containing 20% glycerin and its vehicle on skin barrier properties, Int J Cosmet Sci 2001; 23(2): 115-119
4. Fluhr JW, Darlenski R, Surber C, Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions, Br J Dermatol 2008; 159(1): 23-34

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: 30 września 2026.

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.