Encyklopedia INCI

Butyrospermum Parkii Butter

Masło shea

Tłuszcz z jąder nasion masłosza Parka (drzewa shea) z Afryki. Emolient, który nadaje kremom i balsamom gęstość i spowalnia odparowanie wody ze skóry.

Czym jest masło shea

Butyrospermum Parkii Butter to tłuszcz z jąder nasion owoców masłosza Parka (Butyrospermum parkii, obecnie Vitellaria paradoxa), drzewa z rodziny sączyńcowatych (Sapotaceae) z Afryki równikowej. Jądra zawierają 30-54% tłuszczu, stałego w temperaturze pokojowej. W zestawieniu raportu Cosmetic Ingredient Review (CIR, 2024) wśród kwasów tłuszczowych masła przeważają stearynowy (25,6-50,2%) i oleinowy (37,1-62,1%); linolowego jest 0,6-10,8%, a palmitynowego 2,6-9%. W 36 próbkach z siedmiu krajów dominowały trójglicerydy stearynowo-oleinowo-stearynowe (średnio 31,2%) i stearynowo-oleinowo-oleinowe (27,7%). Skład zmienia się z regionem i klimatem.

Od większości olejów masło odróżnia duża frakcja niezmydlająca się (2-12% tłuszczu z jąder), z przewagą alkoholi triterpenowych i ich estrów. W danych FDA z 2017 r. zgłoszono je w 5447 produktach, w ponad trzech czwartych niespłukiwanych.

Jak działa masło shea

  • jako emolient zmiękcza i wygładza szorstki naskórek;
  • tworzy na skórze warstwę, która spowalnia odparowanie wody;
  • w emulsjach zwiększa lepkość i nadaje konsystencję, stąd funkcja regulacji lepkości w CosIng;
  • przewaga kwasów stearynowego i oleinowego sprawia, że jest mniej podatne na utlenianie niż oleje z dużą ilością kwasu linolowego.

Działanie łagodzące przypisywane masłu opiera się głównie na badaniach komórkowych i na zwierzętach, często z wyizolowanymi triterpenami.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu z 2016 r. najwyższe zgłoszone stężenie dotyczyło kremów nawilżających złożonych w całości z masła shea. W emulsjach jego ilość wyznacza docelowa gęstość produktu. Masło nie ma własnego pH; trafia do fazy olejowej, ogrzewanej do jego stopienia.

Dla kogo jest masło shea

Najwięcej sensu ma przy skórze suchej i szorstkiej, na łokciach, piętach i dłoniach, a także w pomadkach. Przy skórze skłonnej do zaskórników brak danych, by je polecić albo odradzić: w najczęściej cytowanym zestawieniu komedogenności, opartym na teście na uchu królika (Fulton, 1989), masła shea nie ujęto i nie znaleziono innych ocen, a wyniku 4 dla masła kakaowego nie można przenosić na inny tłuszcz. Przeciwwskazaniem jest potwierdzona alergia kontaktowa na masło shea.

Jak stosować produkty z masłem shea

Bogaty krem lub balsam najlepiej nakładać na lekko wilgotną skórę albo na produkt z humektantem, bo masło nie dostarcza wody, tylko ogranicza jej ucieczkę. Przy skórze mieszanej produkty z dużą ilością masła lepiej stosować miejscowo. Wysoka pozycja masła w składzie oznacza gęsty, tłusty produkt.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał 13 surowców z shea, w tym masło, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania, pod warunkiem że produkt jest sformułowany tak, by nie uczulał (Burnett i in., 2024). Masło nie uczulało świnek morskich w teście maksymalizacyjnym, a w kilku testach powtarzanych aplikacji u ludzi produkty z masłem w stężeniu do 60% nie wywołały uczulenia. Castelain i wsp. (2024) opisali jednak alergię kontaktową na masło shea u pacjenta z zapaleniem czerwieni wargowej. Nie ma przesłanek do unikania masła w ciąży; nie zwiększa wrażliwości na słońce.

Co pokazują badania

Lepiej udokumentowane jest bezpieczeństwo masła niż jego działanie. W badaniu Lodén i Andersson (1996) na 21 zdrowych osobach jednorazowe nałożenie masła shea nie zmniejszyło podrażnienia wywołanego laurylosiarczanem sodu, w przeciwieństwie do frakcji sterolowej z oleju rzepakowego. W 6-tygodniowym randomizowanym badaniu krzyżowym u niemowląt pieluchy z emolientem na bazie masła shea ograniczały zaczerwienienie skóry podobnie jak pieluchy z emolientem na bazie wazeliny (O’Connor i in., 2025); większość autorów była pracownikami producenta pieluch. Badań porównujących samo masło z placebo na suchej skórze w PubMed nie znaleziono.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitMasło shea ma naturalny filtr SPF około 6 i może zastąpić krem z filtrem.

Jak jestW badaniu in vitro Popiół-Adamskiej i wsp. (2026) masło shea, podobnie jak większość badanych olejów roślinnych, miało pomijalną ochronę przed UVB i UVA. W badaniu in vitro pomadek z filtrami dodatek masła nie zmieniał SPF, który zależał od filtrów (Sarruf i in., 2020). W badaniu tego zespołu na ochotnikach 15% masła podniosło SPF pomadki z filtrami o około jedną trzecią, ale wyłącznie jako dodatek do filtrów UV, nie zamiast nich. Masło shea nie jest filtrem UV w rozumieniu przepisów UE.

Najczęściej zadawane pytania

Czy masło shea jest bezpieczne dla osób z alergią na orzechy?

Masłosz należy do rodziny sączyńcowatych, innej niż rodziny orzecha włoskiego czy nerkowca. Chawla i wsp. (2011) nie znaleźli w maśle shea rozpuszczalnych białek, które wiązałyby przeciwciała IgE. Osoby z ciężką alergią pokarmową mogą mimo to omówić produkty do ust z alergologiem.

Czy masło shea nadaje się do pielęgnacji ust?

Tak, to częsty składnik pomadek i balsamów do ust. W teście na modelu naskórka EpiSkin wosk do ust z 24,1% masła nie działał drażniąco. Gdy po pomadkach nawraca zapalenie warg, testy płatkowe pomagają ustalić, który składnik je wywołuje.

Czy kosmetyki z masłem shea można stosować w ciąży i u małych dzieci?

Tak. Panel CIR nie wskazał ograniczeń dla żadnej grupy, a masło shea stosuje się m.in. w emolientach nakładanych na skórę niemowląt pod pieluchą. U małych dzieci lepiej wybierać produkty bez kompozycji zapachowej.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: BUTYROSPERMUM PARKII BUTTER
  2. Burnett CL i in., Safety Assessment of Butyrospermum parkii (Shea)-Derived Ingredients as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2024 (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Lodén M, Andersson AC, Effect of topically applied lipids on surfactant-irritated skin, British Journal of Dermatology 1996
  4. Popiół-Adamska J i in., Natural photoprotection under scrutiny: an in vitro evaluation, Photochemical & Photobiological Sciences 2026

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.