Encyklopedia INCI

Propylene Glycol

Glikol propylenowy

Propano-1,2-diol: humektant i rozpuszczalnik w kremach, szamponach i produktach z filtrami. Wiąże wodę, rozpuszcza inne składniki i ułatwia ich przenikanie.

Czym jest glikol propylenowy

Propylene Glycol to propano-1,2-diol: trzywęglowy alkohol z dwiema grupami hydroksylowymi, bezbarwna, lepka ciecz mieszająca się z wodą. Wytwarza się go syntetycznie w reakcji tlenku propylenu z wodą.

CosIng przypisuje mu funkcje humektanta, rozpuszczalnika, regulatora lepkości, składnika zapachowego i kondycjonującego skórę. Należy do najczęściej stosowanych składników kosmetyków: występuje w kremach, tonikach, szamponach, odżywkach, dezodorantach i produktach z filtrami UV, a także w lekach do stosowania na skórę.

Jak działa glikol propylenowy

  • jako humektant wiąże wodę w warstwie rogowej;
  • rozpuszcza składniki słabo rozpuszczalne w wodzie, m.in. ekstrakty roślinne i substancje zapachowe;
  • obniża lepkość i ułatwia rozprowadzanie produktu;
  • zwiększa przenikanie niektórych substancji przez naskórek: zwiększa ruchliwość lipidów i białek warstwy rogowej (Kis i in., 2022), a działanie nasila się w obecności kwasów tłuszczowych, np. kwasu oleinowego.

Ta właściwość ma dwie strony: pomaga dostarczać substancje aktywne, ale może nasilać działanie drażniące innych składników. W badaniu opisanym przez panel Cosmetic Ingredient Review (CIR) już 1% glikolu w nośniku z izopropanolem wzmacniał podrażnienie wywołane kwasem benzoesowym. Panel zaznaczył, że glikolu nie należy łączyć ze składnikami, których bezpieczeństwo opiera się na słabym wchłanianiu przez skórę.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu opisanej przez CIR stężenia wynosiły 0,0008-99%: do 73% w dezodorantach i 99% w preparatach do kąpieli rozcieńczanych przed użyciem. Raport z 1994 r. uznawał glikol za bezpieczny do 50%; w ocenie z 2012 r. panel zastąpił limit warunkiem, by produkt nie działał drażniąco. Jako alkohol działa niezależnie od pH produktu.

Dla kogo jest glikol propylenowy

Nadaje się do produktów dla większości typów skóry i do kosmetyków do włosów. Ostrożności wymaga skóra wrażliwa i z naruszoną barierą, bo działanie drażniące glikolu zależy od stężenia i warunków stosowania i jest większe pod okluzją. Nie jest dla osób z potwierdzoną testem płatkowym alergią kontaktową na glikol propylenowy.

Jak stosować produkty z glikolem propylenowym

Porę i kolejność wyznacza rodzaj produktu; składnik nie wymaga stopniowego wprowadzania. Składniki powyżej 1% wymienia się na liście INCI w kolejności malejącej, więc glikol tuż po wodzie oznacza duży udział. Osoba uczulona musi sprawdzać także leki do stosowania na skórę: w analizie tej grupy badawczej źródłem kontaktu były w 53,8% produkty pielęgnacyjne, a w 18,3% miejscowe kortykosteroidy (Warshaw i in., 2009).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał glikol propylenowy za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania, jeśli receptura nie działa drażniąco (2012). W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania kancerogennego ani niekorzystnego wpływu na rozród i rozwój, a większość testów genotoksyczności dała wyniki ujemne. Podrażnienie skóry pojawiało się od 10% w testach predykcyjnych i od 2% w testach prowokacyjnych u pacjentów.

Jest też słabym alergenem kontaktowym; American Contact Dermatitis Society ogłosiło go alergenem roku 2018. W danych North American Contact Dermatitis Group z lat 1996-2006 reakcję alergiczną na 30% roztwór glikolu miało 810 z 23 359 osób poddanych testom płatkowym (3,5%); u uczulonych wyłącznie na glikol zmiany najczęściej obejmowały twarz. To osoby kierowane na testy z powodu zmian skórnych, a nie ogół populacji.

Co pokazują badania

Bezpieczeństwo glikolu propylenowego jest bardzo dobrze zbadane: badania toksykologiczne, testy na ochotnikach, badania produktów w warunkach użytkowania i wieloletnie rejestry testów płatkowych. Raport CIR nie przytacza natomiast badań klinicznych działania nawilżającego samego glikolu w kosmetyku.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Glycerindwa humektanty fazy wodnej, które uzupełniają się w nawilżaniu naskórka
  • Ammonium Glycyrrhizaterozpuszcza sól amonową i ułatwia jej wprowadzenie do receptury

Łączyć z ostrożnością

  • Butylene Glycolu osób uczulonych na glikol butylenowy częste reakcje krzyżowe z propylenowym
  • Pentylene Glycolu osób uczulonych na glikole możliwa reakcja krzyżowa

Mity i sprostowania

MitGlikol propylenowy to płyn do chłodnic, więc nie powinien być w kosmetykach.

Jak jestTen sam związek ma zastosowania przemysłowe, ale w czystości farmakopealnej jest też dopuszczony jako nośnik dodatków do żywności (E 1520) i substancja pomocnicza w lekach. O bezpieczeństwie decydują czystość i droga narażenia; w opisanym przez CIR glikolu farmakopealnym nie wykryto glikolu etylenowego ani dietylenowego.

MitSkoro glikol propylenowy był alergenem roku, uczula większość ludzi.

Jak jestTytuł alergenu roku ma zwrócić uwagę lekarzy na składnik, a nie oznacza, że uczula on większość osób. Dodatni wynik ma kilka procent osób kierowanych na testy płatkowe, czyli grupy już ze zmianami skórnymi; częstości w populacji ogólnej te dane nie określają.

Najczęściej zadawane pytania

Mam alergię na glikol propylenowy. Czy muszę unikać innych glikoli?

Reakcje krzyżowe są możliwe, ale nie u wszystkich. W badaniu 893 pacjentów 46,2% osób uczulonych na glikol butylenowy reagowało też na propylenowy, a tylko 11,3% uczulonych na propylenowy reagowało na butylenowy (Ekstein i in., 2024). W badaniu z Antwerpii 4 z 6 osób uczulonych na glikol pentylenowy reagowały też na propylenowy (Kanokrungsee i in., 2026). Najlepiej poprosić dermatologa o test płatkowy z glikolami, których dotyczy wątpliwość.

Czy kosmetyki z glikolem propylenowym można stosować w ciąży?

Tak. Poza danymi zebranymi przez CIR przemawia za tym ocena EFSA: oceniając glikol propylenowy jako dodatek do żywności, nie stwierdziła działań niepożądanych w dostępnych badaniach wpływu na rozród i rozwój. Przeciwwskazaniem jest jedynie potwierdzona alergia na ten składnik.

Czy dodatni test płatkowy na glikol propylenowy zawsze oznacza alergię?

Nie zawsze. Glikol jest jednocześnie słabym alergenem i substancją drażniącą, dlatego część dodatnich wyników może być reakcją z podrażnienia (Jacob i in., 2018). Wykrywalność zależy też od stężenia testowego: w analizie pacjentów testowanych w Antwerpii 30% roztwór wodny wykrywał uczulenie częściej niż 5% w wazelinie (Kanokrungsee i in., 2026). Wynik ocenia dermatolog razem z historią reakcji na konkretne produkty.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PROPYLENE GLYCOL
  2. Fiume MM i in., Safety assessment of propylene glycol, tripropylene glycol, and PPGs as used in cosmetics, Int J Toxicol 2012; 31(5 Suppl): 245S-260S
  3. Warshaw EM i in., Positive patch-test reactions to propylene glycol: a retrospective cross-sectional analysis from the North American Contact Dermatitis Group, 1996 to 2006, Dermatitis 2009; 20(1): 14-20
  4. Ekstein SF i in., Cross-Reactivity Between Propylene Glycol and Butylene Glycol, Dermatitis 2024; 35(2): 149-151

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.