Encyklopedia INCI

Propanediol

Propanodiol

Propano-1,3-diol otrzymywany m.in. przez fermentację glukozy: humektant i rozpuszczalnik. W badaniu na 30 osobach roztwory 5-15% zwiększały nawilżenie skóry i obniżały TEWL.

Czym jest propanodiol

Propanediol to propano-1,3-diol: trzywęglowy glikol z grupami hydroksylowymi na obu końcach łańcucha, bezbarwna, lepka ciecz mieszająca się z wodą. To izomer glikolu propylenowego (propano-1,2-diolu): ma ten sam wzór sumaryczny, ale inne położenie jednej grupy hydroksylowej. Surowiec kosmetyczny otrzymuje się biotechnologicznie, przez fermentację glukozy, albo syntetycznie.

CosIng podaje funkcje rozpuszczalnika i regulatora lepkości. W danych FDA z 2018 r. figurował w 1528 produktach, m.in. w kremach, serach, dezodorantach, płynach do demakijażu oczu, pastach do zębów oraz szamponach i balsamach dla dzieci.

Jak działa propanodiol

  • jako humektant wiąże wodę w warstwie rogowej;
  • rozpuszcza składniki słabo rozpuszczalne w wodzie i obniża lepkość formuły;
  • sam słabo przenika przez skórę: w badaniu in vitro na skórze ludzkiej po 48 godzinach do płynu receptorowego przeszło 0,12% nałożonej dawki;
  • może zwiększać przenikanie innych substancji; panel CIR zalecił ostrożność przy łączeniu go ze składnikami, których bezpieczeństwo opiera się na słabym wchłanianiu przez skórę.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu z 2015 r. opisanej przez CIR najwyższe stężenie propanodiolu wynosiło 39,9% w dezodorantach innych niż spraye; w płynach do demakijażu oczu i pastach do zębów do 10%, w mgiełkach do twarzy do 3%. W badaniu nawilżenia działały już roztwory 5%, a roztwór 15% obniżał TEWL silniej niż niższe stężenia. Odczyn produktu nie wpływa na jego działanie.

Dla kogo jest propanodiol

Pasuje do każdego typu skóry. Bywa wybierany zamiast glikolu propylenowego w produktach dla skóry wrażliwej. W teście powtarzanych aplikacji na 207 osobach roztwory 25-75% propanodiolu nie uczulały: łagodny rumień wystąpił u 4 osób po pierwszej aplikacji roztworu 75%, a po prowokacji u kilku osób bardzo słaby rumień, uznany za nieistotny klinicznie. Glikol propylenowy w tych samych stężeniach powodował łagodne do umiarkowanego podrażnienie u 8,2-22,7% badanych (Belcher i in., 2010). To jedno badanie z czasopisma branżowego.

Jak stosować produkty z propanodiolem

Porę dnia i miejsce w rutynie wyznacza produkt. Na etykiecie łatwo pomylić Propanediol z Propylene Glycol lub Methylpropanediol, a to trzy różne składniki. Dobrze uzupełnia się z gliceryną: w badaniu nawilżenia dodatek 5% gliceryny wzmacniał działanie propanodiolu. Osoby uczulone na glikol propylenowy nie powinny zakładać, że propanodiol jest dla nich obojętny, i przy wątpliwościach sprawdzić go w teście płatkowym.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel Cosmetic Ingredient Review (CIR) uznał propanodiol za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania (raport z 2018 r., publikacja 2024). Nierozcieńczony łagodnie drażnił skórę królików w 24-godzinnym teście pod okluzją, a u ludzi jednorazowa aplikacja nierozcieńczonego nie drażniła. Jeden test genotoksyczności in vitro dał wynik dodatni przy jednym stężeniu bez aktywacji metabolicznej, pozostałe były ujemne, co panel uznał za niebudzące obaw. Raport CIR nie opisuje przypadków alergii kontaktowej na propanodiol. Składnik nie wpływa na wrażliwość na słońce.

Co pokazują badania

W badaniu Pinto i in. (2024) na 30 zdrowych kobietach roztwory z 5%, 10% i 15% propanodiolu, same albo z dodatkiem 5% glikolu butylenowego, 5% gliceryny lub obu tych składników, nakładane na przedramiona zwiększały nawodnienie skóry i obniżały TEWL po 15 minutach, 2 i 8 godzinach. Było to badanie jednorazowej aplikacji prostych roztworów na zdrowej skórze; nie sprawdzano działania przy wielotygodniowym stosowaniu ani u osób ze skórą suchą. Dane o bezpieczeństwie pochodzą z badań na zwierzętach, testów in vitro i testów na ochotnikach.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Glycerindodatek 5% gliceryny wzmacniał nawilżenie i obniżenie TEWL przez propanodiol (Pinto i in., 2024)

Mity i sprostowania

MitPropanodiol to po prostu glikol propylenowy pod inną nazwą.

Jak jestTo dwie różne substancje o różnych numerach CAS: Propanediol 504-63-2, Propylene Glycol 57-55-6. CIR ocenia je w osobnych raportach, a dane o alergii na glikol propylenowy nie przenoszą się automatycznie na propanodiol.

Najczęściej zadawane pytania

Czy propanodiol jest składnikiem naturalnym?

Może pochodzić z fermentacji glukozy z kukurydzy, którą prowadzi niepatogenny szczep bakterii Escherichia coli K-12; można go też otrzymać syntetycznie. Cząsteczka jest w obu przypadkach identyczna. Panel CIR przypomniał, że przy surowcach pochodzenia roślinnego trzeba kontrolować pozostałości pestycydów i metale ciężkie.

Czy propanodiol konserwuje kosmetyk?

Takie wsparcie konserwantów deklarują materiały producentów surowca, ale CosIng nie przypisuje propanodiolowi funkcji przeciwdrobnoustrojowej, a raport CIR nie zawiera danych na ten temat. Produkt z propanodiolem nadal potrzebuje właściwego układu konserwującego.

Czy kosmetyki z propanodiolem można stosować w ciąży?

Tak. U szczurów, którym w ciąży podawano doustnie do 1000 mg/kg masy ciała dziennie, nie stwierdzono działania szkodliwego na matkę ani na płód, a podawanie przez 90 dni nie wpływało na wytwarzanie plemników. Przez skórę przenika w niewielkim stopniu.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PROPANEDIOL
  2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Alkane Diols as Used in Cosmetics, raport końcowy 2018 (Scott LN i in., Int J Toxicol 2024; 43(2_suppl): 70S-131S)
  3. Pinto JR, Monteiro e Silva SA, Leonardi GR, Effects of 1,3-propanediol associated, or not, with butylene glycol and/or glycerol on skin hydration and skin barrier function, Int J Cosmet Sci 2024; 46(1): 85-95
  4. Belcher LA, Muska CF, DeSalvo JW, Evaluating 1,3-Propanediol for Potential Skin Effects, Cosmetics & Toiletries 2010; 125(5): 81-84

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.