Encyklopedia INCI

Pentylene Glycol

Glikol pentylenowy

1,2-pentanodiol: humektant i rozpuszczalnik, który wspiera ochronę mikrobiologiczną kosmetyku i pozwala ograniczyć ilość klasycznych konserwantów.

Czym jest glikol pentylenowy

Pentylene Glycol to 1,2-pentanodiol, alkohol dwuwodorotlenowy z łańcuchem pięciu atomów węgla. Należy do 1,2-alkanodioli, tej samej grupy co Caprylyl Glycol i 1,2-Hexanediol, ale ma krótszy łańcuch. Otrzymuje się go syntetycznie; opisano też drogi syntezy z surowców roślinnych, np. z ksylozy lub alkoholu furfurylowego. CosIng przypisuje mu funkcje pielęgnującą skórę i rozpuszczalnika. W UE nie jest konserwantem w rozumieniu rozporządzenia 1223/2009 (art. 2 ust. 1 lit. l): dodaje się go w tych funkcjach, a działanie przeciwdrobnoustrojowe jest dodatkowe i wspiera układ konserwujący.

Jak działa glikol pentylenowy

  • Nawilżanie: dwie grupy hydroksylowe wiążą wodę, więc działa jak humektant w warstwie rogowej i ogranicza wysychanie produktu.
  • Rozpuszczanie: łączy część polarną z krótkim łańcuchem węglowym, dlatego pomaga wprowadzić do fazy wodnej składniki słabo rozpuszczalne w wodzie.
  • Wsparcie konserwacji: 1,2-alkanodiole hamują rozwój drobnoustrojów w produkcie; w analizie kosmetyków dla niemowląt i skóry wrażliwej był jednym ze składników wielofunkcyjnych zastępujących klasyczne konserwanty.
  • Przenikanie: zwiększa przenikanie niektórych substancji w głąb naskórka, a w badaniu z modelowym lekiem nie wypłukiwał lipidów warstwy rogowej i nie zmniejszał jej grubości.

Stężenia i pH

Według ankiety przemysłu cytowanej przez CIR stosuje się go w stężeniu do 5%; w badaniach bezpieczeństwa oceniano m.in. żel do rzęs z 3% i podkład z 0,112%. Nie ma grupy kwasowej, więc w przeciwieństwie do konserwantów z grupy kwasów organicznych nie wymaga kwaśnego odczynu. Miesza się z wodą i trafia do fazy wodnej. Pomiary na skórze świńskiej pokazały, że część substancji odparowuje z powierzchni skóry, co zmniejsza ilość, która może się wchłonąć.

Dla kogo

Sprawdza się w produktach dla skóry suchej, odwodnionej i wrażliwej, w których pozwala ograniczyć klasyczne konserwanty, a także w lekkich formułach dla skóry tłustej i mieszanej, bo nie natłuszcza. Nie jest dobrym wyborem przy potwierdzonej alergii na glikol pentylenowy; część uczulonych reaguje też na glikol propylenowy. Przy skłonności do alergii kontaktowej warto zwracać na niego uwagę w kremach pod oczy, bo kilka opisanych przypadków dotyczyło kosmetyków do okolic oczu.

Jak stosować produkty z glikolem pentylenowym

Produkty z nim stosuje się rano i wieczorem, w dowolnym miejscu rutyny. Przy stężeniu kilku procent stoi zwykle w pierwszej części składu, blisko gliceryny i innych glikoli. Często oznacza układ konserwujący oparty na składnikach wielofunkcyjnych, np. z Caprylyl Glycol, 1,2-Hexanediol, Hydroxyacetophenone czy Ethylhexylglycerin. Nie zwalnia to produktu z testu skuteczności konserwowania, który jest częścią oceny bezpieczeństwa kosmetyku.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR w 2012 r. uznał 1,2-glikole, w tym glikol pentylenowy, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania. Steiner i wsp. (2017) obliczyli dla kremu SPF 50+ margines bezpieczeństwa 140-671 u dorosłych i 87-217 przy przeliczeniu dla dzieci (dawka 2 mg/cm²) i nie stwierdzili zagrożenia przy codziennym stosowaniu. Od 2003 r. opisywane są przypadki alergii kontaktowej; w belgijskiej serii pacjentów testowanych celowo w kierunku glikoli uczulenie stwierdzono u 6 z 89 osób, co w grupie wyselekcjonowanej nie oddaje częstości w populacji. Brak doniesień o działaniu fotouczulającym i o zagrożeniach w ciąży.

Co pokazują badania

Dane o bezpieczeństwie są dobre: ocena CIR, badania wchłaniania i obserwacje kliniczne alergii. Wpływ na przenikanie zbadano ex vivo: w pracy Sigg i Daniels (2021) 1,2-pentanodiol w części formulacji najsilniej zwiększał przenikanie modelowego leku spośród badanych alkanodioli. Brak dużych badań klinicznych nad nawilżającym działaniem samego glikolu. Doniesień o uczuleniu przybywa i w literaturze dermatologicznej określa się go jako nowy alergen kosmetyczny; częstość uczuleń w populacji pozostaje nieznana.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Łączyć z ostrożnością

Mity i sprostowania

MitGlikol w składzie to alkohol, który wysusza skórę.

Jak jestGlikol pentylenowy jest alkoholem dwuwodorotlenowym, ale nie działa jak etanol (Alcohol Denat.). Dwie grupy hydroksylowe wiążą wodę, więc w kosmetyku pełni rolę humektanta. Uczucie wysuszenia może dawać wysokie stężenie etanolu, a nie obecność glikolu w składzie.

MitGlikol pentylenowy to to samo co glikol propylenowy.

Jak jestTo dwa różne 1,2-diole: propylenowy ma trzy atomy węgla w łańcuchu, pentylenowy pięć. Różnią się właściwościami fizykochemicznymi i profilem alergii. Reakcje krzyżowe są możliwe, ale nie u wszystkich: w badaniu belgijskim 4 z 6 osób uczulonych na glikol pentylenowy reagowały też na propylenowy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy glikol pentylenowy to konserwant?

Nie w rozumieniu prawa UE. Konserwantem jest substancja dodawana wyłącznie lub głównie po to, by hamować rozwój drobnoustrojów w produkcie, a taka musi być wymieniona w załączniku V (art. 2 ust. 1 lit. l i art. 14 ust. 1 lit. d rozporządzenia 1223/2009). Glikol pentylenowy dodaje się jako składnik pielęgnujący skórę (humektant) i rozpuszczalnik; jego działanie przeciwdrobnoustrojowe jest dodatkowe i pozwala zmniejszyć ilość konserwantów z załącznika V. W USA CIR wymienia go wśród składników pełniących funkcję konserwującą.

Czy można go łączyć z retinolem i kwasami?

Tak, nie ma doniesień o niezgodności z typowymi składnikami aktywnymi. Glikol pentylenowy zwiększa jednak przenikanie niektórych substancji, więc w recepturze z silnymi składnikami aktywnymi może nieco nasilać ich działanie i ryzyko podrażnienia.

Czy jest bezpieczny w ciąży?

Tak. Wchłanianie przez skórę jest ograniczone, część substancji odparowuje, a ocena marginesu bezpieczeństwa dla codziennie stosowanego kremu z filtrem nie wykazała zagrożeń. Nie ma doniesień o wpływie na przebieg ciąży.

Czy glikol pentylenowy może uczulać?

Tak, choć rzadko. Przy podejrzeniu alergii rozstrzyga test płatkowy u dermatologa z pojedynczymi składnikami produktu. Osoba z potwierdzonym uczuleniem powinna sprawdzać skład pod kątem Pentylene Glycol, a przy reakcji krzyżowej także Propylene Glycol, bo oba występują w wielu kategoriach kosmetyków.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PENTYLENE GLYCOL
  2. Johnson W Jr i in., Safety assessment of 1,2-glycols as used in cosmetics, Int J Toxicol 2012
  3. Steiner A i in., Margin of safety of pentylene glycol derived using measurements of cutaneous absorption and volatility, Regul Toxicol Pharmacol 2017
  4. Kanokrungsee S i in., Contact Allergy and Allergic Contact Dermatitis From Propylene Glycol and Related Glycols: Cosmetic Skin Sensitisers After All?, Contact Dermatitis 2026

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.