Encyklopedia INCI

Squalane

Skwalan

Nasycony węglowodór C30: uwodorniony skwalen z oliwek lub wątroby rekina albo uwodorniony dimer farnezenu z trzciny cukrowej. Lekki, bezwonny emolient, który zmiękcza naskórek i kondycjonuje włosy.

Czym jest skwalan

Squalane to 2,6,10,15,19,23-heksametylotetrakozan, nasycony, rozgałęziony węglowodór o 30 atomach węgla (C30H62). Z oliwy i oleju z wątroby rekina otrzymuje się go przez całkowite uwodornienie skwalenu, triterpenu z sześcioma wiązaniami podwójnymi, obecnego też w ludzkim łoju. Głównym roślinnym źródłem skwalenu jest oliwa (około 564 mg w 100 g), a dokładniej destylaty powstające przy jej rafinacji. Skwalan z trzciny cukrowej powstaje bez udziału skwalenu: genetycznie zmodyfikowane drożdże Saccharomyces cerevisiae przetwarzają cukier w trans-β-farnezen, który w procesie katalitycznym dimeryzuje się i uwodornia do skwalanu. Tradycyjnym źródłem był olej z wątroby rekinów głębinowych, zawierający 40-80% skwalenu.

Jak działa skwalan

  • Emolient: wypełnia przestrzenie między łuskami warstwy rogowej, zmiękcza i wygładza naskórek; CosIng opisuje go jako emolient i składnik natłuszczający.
  • Stabilność: nie ma wiązań podwójnych, więc w przeciwieństwie do skwalenu nie utlenia się łatwo. CIR opisuje go jako bezbarwny, bezwonny i odporny na działanie powietrza, podczas gdy skwalen na powietrzu tworzy nadtlenki, ciemnieje, gęstnieje i nabiera zapachu.
  • Włosy: CosIng podaje też funkcję kondycjonującą włosy, czyli ułatwianie rozczesywania i wygładzanie łodygi włosa.

Stężenia i pH

Według danych przekazanych CIR w 2018 r. skwalan stosuje się w stężeniach od 0,0001% do 96,8% w produktach niespłukiwanych, do 34,9% w spłukiwanych i do 38% w produktach do okolic oczu; najwyższe wartości dotyczą produktów będących praktycznie czystym skwalanem. Według Cravotto i wsp. (2025) skwalan do kosmetyków, niezależnie od źródła, powinien mieć czystość powyżej 92% i liczbę jodową poniżej 1, co potwierdza niemal pełne uwodornienie. Jako węglowodór nie ulega hydrolizie i nie zależy od pH.

Dla kogo

Skwalan sprawdza się przy skórze suchej i odwodnionej, która potrzebuje emolientu o lekkiej konsystencji, a także przy skórze dojrzałej i wrażliwej, bo jest bezzapachowy i obojętny chemicznie. Sięgają po niego też osoby ze skórą tłustą i mieszaną, które szukają lekkiego oleju. Przy skórze bardzo suchej z naruszoną barierą sam nie wystarczy: nie zawiera ceramidów, cholesterolu ani wolnych kwasów tłuszczowych, które budują lipidy międzykomórkowe warstwy rogowej.

Jak stosować skwalan

Skwalan można stosować rano i wieczorem. W kremach jest składnikiem fazy olejowej, a czysty olejek nakłada się w ilości kilku kropli po serum albo miesza z porcją kremu. Na suche końcówki włosów wystarczy niewielka ilość roztarta w dłoniach. Dobrze uzupełnia humektanty, takie jak gliceryna, które wiążą wodę w naskórku.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR uznał skwalan i skwalen za bezpieczne w 1982 r. i potwierdził to w 2001 i 2023 r. Nierozcieńczony skwalan nie drażnił skóry ani oczu królików, a z przewodu pokarmowego wchłania się słabo. W ostatniej ocenie CIR odnotował nowsze badania wskazujące na możliwy potencjał uczulający, ale nie znalazł istotnych dowodów klinicznych: mimo wzrostu liczby produktów z 595 w 2001 r. do 2785 w 2019 r. nie opisano przypadków uczulenia. Nie ma przeciwwskazań w ciąży, u dzieci ani przy ekspozycji na słońce.

Co pokazują badania

Właściwości skwalanu jako emolientu wynikają z jego budowy i długiego stosowania; brakuje badań klinicznych, które oceniałyby sam skwalan, a nie gotowe kremy, pod kątem nawilżenia czy funkcji bariery. Wolosik i wsp. (2025) opisali ochronne działanie skwalanu pochodzenia roślinnego na ludzkie fibroblasty skóry naświetlane UVA, ale wyników z hodowli komórkowych nie można przenosić wprost na działanie kosmetyku. Przegląd Kim i Karadeniz (2012) wymienia wiele aktywności przypisywanych skwalanowi i skwalenowi, wykazanych głównie na modelach zwierzęcych i in vitro.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitSkwalan jest identyczny z sebum, więc skóra rozpoznaje go jako własny.

Jak jestW łoju przeważa skwalen, nie skwalan: przegląd Kim i Karadeniz (2012) podaje, że stanowi około 13% sebum, a skwalan według CIR (1982) występuje w nim w ilości do 2,6%. Skwalan kosmetyczny to nasycona, stabilna pochodna skwalenu, która działa jak lekki emolient; nie odtwarza składu łoju.

Najczęściej zadawane pytania

Czy skwalan zatyka pory?

Nie ma kontrolowanych badań na ludziach, które by to potwierdzały. Komedogenność opisano dla produktów utleniania skwalenu: Chiba i wsp. (2000) wykazali na uchu królika, że silnie komedogenny jest wodoronadtlenek skwalenu powstający pod wpływem UVA, a sam skwalen działał słabiej. Skwalan jako związek nasycony nie utlenia się łatwo, więc nie tworzy łatwo takich nadtlenków; o ryzyku zaskórników decyduje raczej cała receptura.

Czy skwalan jest wegański?

Skwalan z oliwek i trzciny cukrowej jest wegański, ale nazwa INCI Squalane jest taka sama dla surowca z rekinów. Camin i wsp. (2010) zwracali uwagę, że skwalan z rekinów był tańszy od oliwkowego, i opracowali metodę izotopową, która wykrywa jego domieszkę od 10%. O źródło warto zapytać producenta.

Czy skwalan można łączyć z retinoidami i kwasami?

Tak. Skwalan jest obojętny chemicznie i nie reaguje ze składnikami aktywnymi, nie zmienia też pH produktu. W wieczornej rutynie nakłada się go zwykle po preparacie z retinoidem lub kwasem, jako ostatni krok.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SQUALANE
  2. Fiume M i in., Squalane and Squalene (ponowna ocena CIR), Int J Toxicol 2023
  3. Cravotto C i in., From Olive Pomace to Squalane: A Green Chemistry Route Using 2-Methyltetrahydrofuran, ACS Omega 2025
  4. Camin F i in., Stable isotope ratios of carbon and hydrogen to distinguish olive oil from shark squalene-squalane, Rapid Commun Mass Spectrom 2010

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.