Encyklopedia INCI

Agar

Agar

Polisacharyd z krasnorostów, który rozpuszcza się na gorąco i po ostygnięciu tworzy żel. W kosmetykach wiąże i zagęszcza fazę wodną, zwykle w ułamkach procenta.

Czym jest agar

Agar to polisacharyd pozyskiwany z krasnorostów, głównie z rodzajów Gelidium i Gracilaria. Zbudowany jest z jednostek galaktozy w odmianach D i L, połączonych w powtarzający się dwucukier agarobiozę; mniej więcej co dziesiąta jednostka D-galaktozy niesie grupę siarczanową. Tradycyjnie wyróżnia się w nim obojętną, żelującą agarozę o masie cząsteczkowej powyżej 100 000 Da i zawartości siarczanów zwykle poniżej 0,15% oraz nieżelującą agaropektynę o masie ok. 14 000 Da i 5-8% siarczanów; nowsze badania pokazują jednak, że to złożona mieszanina galaktanów. Surowiec z Gracilaria wymaga obróbki zasadowej, która poprawia żelowanie (EFSA, 2016). Jako dodatek do żywności ma numer E 406.

Jak działa agar

CosIng przypisuje mu funkcje wiążącą, regulującą lepkość i zapachową. W kosmetyku działa fizycznie, przez tworzenie żelu:

  • Żel odporny na ciepło skóry: agar nie rozpuszcza się w zimnej wodzie ani w alkoholu, tylko w wodzie o temperaturze ok. 85°C i wyższej. Roztwór tężeje dopiero po ostygnięciu do ok. 38°C, a zestalony żel topi się znowu dopiero ok. 85°C. Dzięki tej histerezie żel z agarem nie rozpływa się w temperaturze ciała.
  • Pęcznienie: w wodzie agar pęcznieje i w ciągu 4 godzin może zwiększyć objętość ponad pięciokrotnie, ale wiąże wodę słabiej niż guma guar.
  • Połączenia z innymi zagęstnikami: mieszanina agaru z gumą karobową zmniejsza wyciekanie wody z żelu (synerezę), a z glukomannanem daje żel bardziej elastyczny (EFSA, 2016).

CIR uznał przenikanie tak dużych cząsteczek polisacharydów przez skórę za mało prawdopodobne, więc agar działa na jej powierzchni.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR maksymalne stężenia agaru wynosiły 0,002-1%: w produktach niespłukiwanych do 1%, także w produktach do okolic oczu i do włosów, a w spłukiwanych tylko 0,0043-0,015%. Przy wytwarzaniu kosmetyku agar trzeba rozpuścić na gorąco. Długie ogrzewanie w pH poniżej 5,5 powoduje hydrolizę kwasową, która skraca łańcuchy i osłabia żel, a powyżej pH 8 znaczenia nabiera hydroliza zasadowa. Dodatek soli podnosi temperaturę topnienia żelu (EFSA, 2016).

Jak stosować produkty z agarem

Agar jest składnikiem technologicznym, więc sposób użycia wynika z rodzaju produktu. W wykazie składników stoi zwykle w końcowej części listy, bo używa się go w stężeniach do 1%, i może towarzyszyć innym zagęstnikom, np. Xanthan Gum. Jego obecność mówi o konsystencji produktu, a nie o działaniu pielęgnacyjnym.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał agar, razem ze 104 innymi gumami polisacharydowymi, za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania. Zwrócił uwagę na brak klinicznie istotnych reakcji na te gumy w praktyce dermatologicznej; badań podrażnienia i uczulenia wykonanych z samym agarem raport nie przytacza. W 103-tygodniowym badaniu National Toxicology Program szczury i myszy otrzymywały paszę z 2,5% lub 5% agaru. U samców myszy z grupy 5% częściej występowały gruczolaki wątroby, ale łączna częstość guzów wątroby nie różniła się od kontroli i uznano, że agar nie wywołuje nowotworów. EFSA stwierdziła w 2016 r., że dla agaru jako dodatku do żywności nie trzeba ustalać liczbowej dopuszczalnej dawki dziennej; w badaniach prenatalnych u szczurów i chomików nie obserwowano skutków dla matek ani płodów do najwyższych badanych dawek (1140 i 650 mg/kg masy ciała dziennie).

Co pokazują badania

Agar jest dobrze opisany jako substancja żelująca i dodatek do żywności, ale jego działania na skórę nie badano: w PubMed nie znaleziono badań kosmetyków, w których oceniano by agar. Publikacje o wpływie na komórki skóry dotyczą oligosacharydów otrzymywanych z agaru enzymatycznie, a to inne substancje niż INCI Agar. Dane o bezpieczeństwie pochodzą z badań żywieniowych i z oceny całej grupy gum polisacharydowych.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitAgar nawilża skórę, bo wiąże dużo wody.

Jak jestAgar zatrzymuje wodę w sieci żelu, ale nie jest humektantem: CosIng przypisuje mu wyłącznie funkcje technologiczne. EFSA podaje, że do żeli agarowych dodaje się humektanty, takie jak gliceryna czy sorbitol, właśnie po to, by ograniczyć ich wysychanie na powietrzu. Za nawilżenie odpowiadają więc inne składniki produktu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kosmetyk z agarem trzeba konserwować?

Tak, jeśli zawiera wodę. EFSA zwraca uwagę, że suchy agar nie ulega zakażeniu drobnoustrojami, ale jego roztwory i żele są dobrą pożywką dla bakterii i pleśni. Obecność agaru nie zmniejsza więc potrzeby konserwacji, a sam agar nie działa konserwująco.

Czy agar jest wegański?

Tak. Pochodzi z krasnorostów, a nie z tkanek zwierzęcych, dlatego w kuchni zastępuje żelatynę. W kosmetyku nie pełni jednak roli kolagenu ani żelatyny: jest polisacharydem, a nie białkiem.

Czym Agar różni się od Agarose w składzie?

Agarose to osobna nazwa INCI: według CIR polisacharyd wyodrębniony z krasnorostu Gracilaria, który odpowiada żelującej frakcji agaru. Agar zawiera oprócz niej także siarczanowane galaktany, które same nie żelują. W danych CIR agarozę zgłoszono w 10 produktach w stężeniach 0,2-0,7%.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: AGAR
  2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Polysaccharide Gums as Used in Cosmetics, raport końcowy 2015
  3. EFSA Panel ANS, Re-evaluation of agar (E 406) as a food additive, EFSA Journal 2016; 14(12): 4645

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.