Encyklopedia INCI

Hydrogenated Lecithin

Lecytyna uwodorniona

Lecytyna, w której nienasycone kwasy tłuszczowe nasycono wodorem. Trwały emulgator do kremów lamelarnych i liposomów, mniej podatny na utlenianie.

Czym jest uwodorniona lecytyna

Hydrogenated Lecithin powstaje z lecytyny, najczęściej sojowej, w procesie kontrolowanego uwodornienia. Wodór przyłącza się do podwójnych wiązań w resztach kwasów oleinowego i linolowego, które przechodzą w nasycony kwas stearynowy. Szkielet fosfolipidów pozostaje bez zmian, a łańcuchy stają się proste i mniej giętkie, przez co surowiec ma postać woskowatą. Surowce handlowe różnią się zawartością fosfatydylocholiny; w jednym z opisanych w literaturze wynosi ona 25-35%.

Występuje w kremach i balsamach, zwłaszcza w emulsjach lamelarnych z lipidami podobnymi do skórnych, np. ceramidami i cholesterolem, a także w liposomach i produktach do okolic oczu.

Jak działa na skórę

Nasycone łańcuchy układają się ciaśniej niż nienasycone, dlatego uwodornione fosfolipidy w temperaturze skóry tworzą uporządkowane, stosunkowo sztywne dwuwarstwy. W emulsji budują z wodą i lipidami fazę lamelarną, która otacza krople oleju i zagęszcza całość.

  • stabilizuje emulsje typu olej w wodzie i nadaje im kremową konsystencję;
  • tworzy na skórze film, który ogranicza przeznaskórkową utratę wody;
  • pozwala wytwarzać liposomy trwalsze niż z lecytyny nieuwodornionej;
  • jest odporna na utlenianie, więc nie jełczeje i nie zmienia zapachu produktu tak łatwo jak zwykła lecytyna.

Stężenia i pH

W danych zebranych przez Cosmetic Ingredient Review (CIR) w latach 2014-2015 uwodorniona lecytyna była stosowana w blisko 700 produktach, w stężeniach do 5% zarówno w produktach niespłukiwanych, jak i spłukiwanych, a w kosmetykach do okolic oczu do 1,5%. W badaniu Teeranachaideekul i wsp. (2023) układ emulgujący z uwodornionej lecytyny i polisorbatu 80 stanowił 5% kremu, fazy łączono w temperaturze 75-85°C, a gotowe kremy miały pH 5,9-6,5.

Dla kogo jest ten składnik

Kremy z uwodornioną lecytyną i strukturą lamelarną są dobrym wyborem dla skóry suchej, ze skłonnością do przesuszenia i wrażliwej, zwłaszcza w połączeniu z ceramidami i cholesterolem. Nie ma grup, dla których składnik byłby z zasady niewskazany; przy skórze tłustej lepiej wybierać lekkie formuły, bo bogate kremy lamelarne mogą być dla niej zbyt treściwe.

Jak stosować produkty z tym składnikiem

Kremy lamelarne stosuje się rano i wieczorem na oczyszczoną skórę, jako ostatni krok przed filtrem albo na noc. Dobrze łączą się z humektantami, np. gliceryną czy hialuronianem sodu, które wiążą wodę pod filmem lipidowym. W składzie Hydrogenated Lecithin stoi zwykle w środkowej części listy; obecność obok niej Ceramide NP, Cholesterol i kwasów tłuszczowych sugeruje recepturę projektowaną na wzór lipidów międzykomórkowych.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Uwodorniona lecytyna została oceniona przez panel CIR razem z lecytyną i innymi fosfoglicerydami jako bezpieczna w obecnych warunkach stosowania (2015). W badaniach na ludziach nie działała drażniąco, a w stężeniu 15% w wazelinie nie uczulała i nie wywoływała reakcji fototoksycznych ani fotoalergicznych. W modelu zrekonstruowanego ludzkiego naskórka krem z uwodornioną lecytyną nie był drażniący. Nie ma przeciwwskazań do stosowania w ciąży, podczas karmienia ani u dzieci; składnik nie zwiększa wrażliwości skóry na słońce.

Co pokazują badania

W badaniu Teeranachaideekul i wsp. (Scientific Reports, 2023) porównano cztery kremy lamelarne z tym samym olejem i różnymi emulgatorami. Baza z uwodornioną lecytyną i polisorbatem 80 miała najciaśniejszą strukturę lamelarną (najmniejszy odstęp między warstwami) i najsilniej obniżała przeznaskórkową utratę wody u 21 ochotników; była jedyną, dla której spadek TEWL pozostawał istotny statystycznie do ostatniego pomiaru, 10 godzin po jednej aplikacji. Badanie obejmowało jednorazowe nałożenie na przedramię, a efekt dotyczy całej receptury, nie samego fosfolipidu. Długoterminowych badań klinicznych uwodornionej lecytyny jako pojedynczego składnika brakuje.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Ceramide NPrazem budują emulsję lamelarną zbliżoną do lipidów skóry
  • Cholesterolstabilizuje dwuwarstwy fosfolipidowe
  • Glycerinhumektant wiążący wodę pod filmem lipidowym
  • Phytosterolsrazem tworzą emulsje z lamelarną fazą ciekłokrystaliczną przypominającą lipidy warstwy rogowej

Mity i sprostowania

MitUwodornione składniki to tłuszcze trans, tak samo szkodliwe jak w utwardzanej margarynie.

Jak jestIzomery trans powstają głównie przy częściowym uwodornieniu, a obawy wobec tłuszczów trans dotyczą ich spożywania. W kosmetyku uwodornienie służy temu, by lecytyna nie jełczała i tworzyła trwałe struktury na powierzchni skóry.

Najczęściej zadawane pytania

Czy krem z uwodornioną lecytyną nadaje się do skóry atopowej?

Kremy lamelarne z uwodornioną lecytyną, ceramidami i cholesterolem są często wybierane do skóry suchej i atopowej, bo ograniczają utratę wody i są dobrze tolerowane. Nie zastępują jednak postępowania zaleconego przez dermatologa przy nasileniu zmian.

Czy uwodorniona lecytyna jest wegańska?

Najczęściej tak, bo surowiec powstaje zwykle z lecytyny sojowej. Lecytynę można jednak pozyskać także z żółtka jaja, a nazwa INCI tego nie rozróżnia, dlatego przy diecie wegańskiej warto sprawdzić deklarację producenta.

Czy uwodorniona lecytyna zapycha pory?

Brak wiarygodnych danych o jej komedogenności. To fosfolipid, a nie ciężki olej, i występuje w kremach w stężeniu do kilku procent; o tolerancji skóry skłonnej do zaskórników decyduje raczej cała faza olejowa.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: HYDROGENATED LECITHIN
  2. Johnson W Jr i in., Safety Assessment of Lecithin and Other Phosphoglycerides as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2020
  3. Teeranachaideekul V i in., Influence of the emulsifier on nanostructure and clinical application of liquid crystalline emulsions, Scientific Reports 2023

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.