Encyklopedia INCI

Salicylic Acid

Kwas salicylowy

Kwas 2-hydroksybenzoesowy (BHA). Rozluźnia zrogowaciały naskórek, także w ujściach mieszków; w UE do 2% w kosmetykach, do 3% w spłukiwanych produktach do włosów.

Czym jest kwas salicylowy

Kwas salicylowy to kwas 2-hydroksybenzoesowy, w kosmetologii nazywany beta-hydroksykwasem (BHA). W korze wierzby występuje salicyna, glikozyd, z którego można otrzymać kwas salicylowy (CIR, 2025); przemysłowo otrzymuje się go z fenolanu sodu i dwutlenku węgla metodą Kolbego-Schmitta (CIR, 2003). W wodzie rozpuszcza się słabo (około 0,2% w 20°C), więc w fazie wodnej wymaga zwykle dodatku glikolu albo etanolu; jest lipofilowy (log P 2,26). Występuje w tonikach, żelach i produktach myjących oraz szamponach przeciwłupieżowych.

Jak działa kwas salicylowy

  • Rozluźnia warstwę rogową: u 23 osób tydzień stosowania 2-12% kwasu ścienił ją bez zmian w żywych warstwach naskórka; autorzy uznali, że kwas rozpuszcza substancję spajającą komórki warstwy rogowej (Davies i Marks, 1976).
  • Działa w ujściach mieszków włosowych: spośród siedmiu ocenianych preparatów liczbę mikrozaskórników zmniejszały tylko kwas salicylowy i tretynoina (Mills i Kligman, 1983).

Stężenia i pH

Limity UE obejmują łącznie każde zastosowanie kwasu, także konserwujące, więc peelingi z 20-30% kwasu wykraczają poza limity dla kosmetyków. Kwas ma pKa około 3: przy pH 3 niezdysocjowana jest około połowy cząsteczek, przy pH 5 około 1%. Tolerancja zależy od stężenia, odczynu i podłoża: w 14-tygodniowym teście domowym kremy i balsamy z 2% kwasu o pH 2,28 wywołały łagodne reakcje (świąd, pieczenie, lekki rumień) u 12 ze 194 osób, a roztwór wodno-alkoholowy z 0,5% o pH 2,82 przez 2 tygodnie nie drażnił (CIR, 2025).

Dla kogo jest kwas salicylowy

Dla skóry tłustej i mieszanej, ze skłonnością do zaskórników, a w szamponach dla skóry głowy z łupieżem. Przy skórze suchej, wrażliwej albo z naruszoną barierą łatwiej o szczypanie i przesuszenie, więc lepiej zacząć od produktu myjącego.

Jak stosować kwas salicylowy

Nowy produkt wprowadza się stopniowo, np. co drugi wieczór, i nie łączy w jednej rutynie z kilkoma innymi składnikami złuszczającymi. Pora dnia nie ma znaczenia: w badaniu FDA na 14 osobach 2% kwas salicylowy stosowany przez 3,5 tygodnia nie zwiększył rumienia, uszkodzeń DNA ani liczby komórek oparzeniowych po napromienianiu, w przeciwieństwie do 10% kwasu glikolowego (Kornhauser i in., 2009).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

SCCS nie stwierdził działania fotodrażniącego ani fotouczulającego, ale uznał kwas salicylowy za drażniący oczy, z możliwością ich poważnego uszkodzenia. Od 2020 r. jest sklasyfikowany jako substancja działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii 2 (H361d). Dla łącznego narażenia z kosmetyków SCCS obliczył margines bezpieczeństwa 195 wobec wymaganego 100 (SCCS/1601/18). Panel CIR zaznacza, że w III trymestrze ciąży kwas salicylowy może potencjalnie powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego płodu i małowodzie, więc nie należy go nakładać na duże powierzchnie przez długi czas ani pod okluzją.

Status prawny w UE

Zał. III poz. 98 rozp. (WE) 1223/2009 (cel inny niż konserwowanie, wynikający z prezentacji produktu): 3,0% w spłukiwanych produktach do włosów, 2,0% w innych, 0,5% w emulsjach do ciała, cieniach do oczu, tuszach, eyelinerach, szminkach i dezodorantach w kulce (limit dodany rozp. (UE) 2021/850). Zał. V poz. 3: konserwant do 0,5%. Od 1 maja 2020 r. (rozp. (UE) 2019/1966) nie wolno go stosować w produktach do jamy ustnej, w zastosowaniach grożących wdychaniem ani w produktach dla dzieci poniżej 3 lat, także szamponach; wyjątek dla szamponów zachowały tylko jego sole jako konserwanty. Produkty, które mogą trafić do dzieci poniżej 3 lat, muszą mieć ostrzeżenie „Nie stosować dla dzieci poniżej 3 lat”. Wniosków opinii SCCS/1675/25 (dzieci 3-10 lat) nie ma jeszcze w tekście skonsolidowanym z 18 maja 2026 r.

Co pokazują badania

W 4-tygodniowym badaniu krzyżowym u 30 osób z niedoskonałościami tylko produkt myjący z 2% kwasu salicylowego, a nie płyn z 10% nadtlenku benzoilu, istotnie zmniejszył liczbę zaskórników (Shalita, 1989). Brakuje dużych badań porównujących stężenia i pH.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Nie stosować w preparatach dla dzieci poniżej 3 lat. Nie do zastosowań, które mogą prowadzić do narażenia płuc użytkownika końcowego poprzez wdychanie. Nie stosować w produktach do jamy ustnej. W zał. III: do celów innych niż zahamowanie rozwoju drobnoustrojów w produkcie, cel musi wynikać z prezentacji produktu; wskazane poziomy obejmują wszelkie zastosowania kwasu salicylowego (zał. III poz. 98 i zał. V poz. 3 rozp. (WE) 1223/2009, brzmienie nadane rozp. (UE) 2019/1966 i 2021/850).

Obowiązkowe ostrzeżenie na opakowaniuNie stosować dla dzieci poniżej 3 lat (wyłącznie na produktach, które mogłyby być stosowane u dzieci w wieku poniżej 3 lat).

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Łączyć z ostrożnością

  • Glycolic Acidkilka składników złuszczających w jednej rutynie zwiększa ryzyko podrażnienia
  • Papaindwa sposoby złuszczania naraz zwiększają ryzyko podrażnienia i osłabienia bariery

Mity i sprostowania

MitKwas salicylowy jest składnikiem fotouczulającym, więc wolno go stosować tylko wieczorem.

Jak jestW raporcie końcowym przyjętym w 2019 r. (opublikowanym w 2025 r.) Panel CIR usunął ze swojego wniosku zastrzeżenie o zwiększaniu wrażliwości skóry na słońce, powołując się na badanie NTP na myszach bezwłosych, w którym kremy z 2% i 4% kwasu salicylowego zmniejszały częstość nowotworów skóry przy niższym natężeniu promieniowania.

MitKwas salicylowy został zakazany w kosmetykach w UE, bo jest substancją CMR.

Jak jestSubstancje CMR są co do zasady zakazane, ale art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1223/2009 pozwala stosować substancję kategorii 2, jeśli SCCS uzna ją za bezpieczną. Tak stało się z kwasem salicylowym: po opinii SCCS z 2018 r. pozostał dozwolony, z zaostrzonymi warunkami z rozporządzeń 2019/1966 i 2021/850.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kwas salicylowy można stosować w ciąży?

Panel CIR obliczył dla jednoczesnego używania kremu do twarzy z 2% oraz balsamu i kremu do rąk z 0,2% kwasu salicylowego margines bezpieczeństwa 177 i uznał, że takie narażenie nie grozi skutkami dla rozrodu. Ze względu na klasyfikację CMR kategorii 2 decyzję o stosowaniu w ciąży, zwłaszcza w jej końcówce, warto omówić z lekarzem.

Czy kwas salicylowy jest bezpieczny dla dzieci i nastolatków?

Dla dzieci poniżej 3 lat jest w UE zakazany. W opinii SCCS/1675/25 z 2025 r. łączne narażenie dzieci w wieku 3-10 lat przy obecnych limitach uznano za niebezpieczne, choć pojedyncza kategoria produktu, poza emulsją do ciała, była bezpieczna; obniżenie stężenia np. do 0,1% w produktach na skórę usunęłoby to zastrzeżenie. Opinia nie obejmuje nastolatków.

Od jakiego stężenia kwas salicylowy działa na zaskórniki?

W badaniach klinicznych działanie wykazywano głównie dla produktów z 2%, czyli maksymalnego stężenia dozwolonego w UE w kosmetykach do skóry. Przy 0,5% kwas bywa dodawany przede wszystkim jako konserwant; badań porównujących skuteczność 0,5% i 1% nie odnaleziono.

Czy kwas salicylowy uczula?

Rzadko. SCCS uznał, że nie ma on potencjału uczulającego, a kremy, balsamy i żele z 2% kwasu nie uczuliły nikogo w testach powtarzanych aplikacji na grupach od 99 do 198 osób (CIR, 2025). Szczypanie czy pieczenie po nałożeniu to zwykle podrażnienie, zależne od stężenia i pH produktu.

Czy kwas salicylowy w szamponie jest bezpieczny?

SCCS uznał kwas salicylowy za bezpieczny w stężeniu do 3% w spłukiwanych produktach do włosów, a Panel CIR ocenił, że 3% w szamponie nie drażni skóry bardziej niż pozostałe składniki receptury. Szampon działa krótko i jest spłukiwany, więc kontakt ze skórą głowy jest ograniczony.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SALICYLIC ACID
  2. Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, tekst skonsolidowany z 18 maja 2026 r. (EUR-Lex), zał. III poz. 98 i zał. V poz. 3
  3. SCCS, Opinion on salicylic acid (CAS 69-72-7), SCCS/1601/18, 2018 (korekta 2019)
  4. Johnson W Jr i in., Amended Safety Assessment of Salicylic Acid and Salicylates as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2025 (Cosmetic Ingredient Review)

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.