Encyklopedia INCI

Ceramide NP

Ceramid NP

Ceramid z fitosfingozyną i kwasem tłuszczowym, dawniej Ceramide 3, najliczniejsza klasa ceramidów warstwy rogowej człowieka. W kremach uzupełnia lipidy bariery skóry.

Czym jest ceramid NP

Ceramide NP to amid fitosfingozyny i kwasu tłuszczowego pozbawionego grupy hydroksylowej (N: kwas niehydroksylowany, P: fitosfingozyna). Numer CAS 34354-88-6 odpowiada w PubChem N-stearoilofitosfingozynie, czyli fitosfingozynie C18 połączonej z kwasem stearynowym; pozostałe numery z CosIng są ogólne, wspólne dla kilku ceramidów. Do 2014 r. składnik nosił nazwę INCI Ceramide 3 (CIR).

Surowiec łączy etap biotechnologiczny, czyli otrzymanie fitosfingozyny z drożdży, z syntezą chemiczną (Zhang i in., 2024).

Jak działa ceramid NP

W analizie warstwy rogowej 19 zdrowych ochotników NP był najliczniejszą klasą ceramidów (Kawana i in., 2020). U 47 osób ze skórą atopową stwierdzono mniej ceramidu 3 (dziś NP) niż u 20 osób zdrowych, a jego ilość korelowała z pogorszeniem TEWL (Di Nardo i in., 1998). Ceramid z kremu uzupełnia lipidy międzykomórkowe, ale nie w pojedynkę: u myszy z barierą uszkodzoną acetonem sam ceramid oraz mieszaniny dwóch lipidów opóźniały jej odbudowę, prawidłową odbudowę dawały dopiero mieszaniny ceramidu, cholesterolu i kwasu tłuszczowego, a mieszaniny niepełne zaburzały budowę ciałek blaszkowatych (Man i in., 1993).

Stężenia i pH

Według danych CIR ceramid 3 był w 2015 r. zgłoszony w 359 recepturach, głównie niespłukiwanych produktach do skóry, a najwyższe zgłoszone stężenie w produktach niespłukiwanych, także w pomadkach, wynosiło 0,2%. W ocenie ryzyka dla ceramidu 3 margines bezpieczeństwa był wystarczający dla kremu do twarzy do 3%, a dla produktów poniżej 1% autorzy nie mieli zastrzeżeń (Choi i Lee, 2015). Nie wiadomo, od jakiego stężenia sam ceramid NP zmienia parametry bariery u ludzi. Trafia do fazy olejowej. Nie opisano zależności działania od pH.

Dla kogo jest ceramid NP

Ma sens w kremach i balsamach dla skóry suchej, wrażliwej i dojrzałej, w tym suchej skóry osób starszych, oraz jako uzupełnienie pielęgnacji skóry atopowej zaleconej przez lekarza. Badano go też na skórze z barierą osłabioną miejscowym kortykosteroidem (zob. niżej). Przeciwwskazań związanych z typem skóry nie opisano.

Jak stosować produkty z ceramidem NP

Krem lub balsam z ceramidem NP stosuje się rano i wieczorem na oczyszczoną skórę. Przy ocenie składu warto sprawdzić, czy obok ceramidu są też Cholesterol i kwasy tłuszczowe, np. Stearic Acid, bo w badaniach na zwierzętach barierę odbudowywała dopiero pełna mieszanina lipidów.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał ceramidy, w tym NP i dawny ceramid 3, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania. Ceramid NP w stężeniu do 10% w wazelinie nie wywołał podrażnienia w testach płatkowych u ludzi ani uczulenia w teście maksymalizacyjnym na świnkach morskich, LD50 po podaniu doustnym szczurom przekraczała 5000 mg/kg, a test Amesa był ujemny. Lekkie podrażnienie skóry królików opisano tylko w jednym badaniu, z ceramidem NP w glikolu propylenowym. Nie ma przesłanek, by ceramid NP zwiększał wrażliwość na słońce, a dane nie wskazują na ryzyko w ciąży ani u dzieci.

Co pokazują badania

U 27 zdrowych mężczyzn, którym barierę osłabiono miejscowym kortykosteroidem, krem z mieszaniną lipidów wzbogaconą w ceramid NP o różnej długości łańcuchów poprawił tempo odbudowy bariery, spójność i nawilżenie warstwy rogowej w porównaniu z samą bazą, a ilość ceramidu NP w warstwie rogowej wzrosła (Lim i in., 2022). U osób po 60. roku życia z suchą skórą (dwie grupy po 21 osób) emolient z 5% mocznika, ceramidem NP i mleczanem stosowano przez 28 dni i porównano w pierwszej grupie z przedramieniem bez pielęgnacji, a w drugiej z emolientem bez tych dodatków, od którego nawilżał silniej i dłużej (Danby i in., 2016). W obu badaniach oceniano mieszaniny, więc efektu nie można przypisać samemu ceramidowi NP.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Cholesteroldrugi główny lipid bariery
  • pełna mieszanina lipidów działała lepiej niż sam ceramid
  • Stearic Acidwolny kwas tłuszczowy, trzeci składnik mieszaniny lipidów bariery
  • Squalaneuzupełnia lipidy bariery, których skwalan nie zawiera
  • Niacinamideniacynamid pobudza syntezę ceramidów w naskórku, a ceramidy z kosmetyku uzupełniają lipidy bariery
  • Serineseryna jest substratem syntezy ceramidów, a Ceramide NP dostarcza gotowy ceramid bariery
  • Ceramide EOPw badaniu z udziałem ludzi emulsja z oboma ceramidami działała najsilniej
  • Ceramide ASnajliczniejsza klasa ceramidów w warstwie rogowej człowieka
  • Ceramide APceramid z tą samą zasadą
  • Ceramide NSnajliczniejsza klasa ceramidów w skórze człowieka, której NS nie zastępuje
  • Ceramide NGnajliczniejsza klasa ceramidów warstwy rogowej uzupełnia skład lipidów
  • Hydrogenated Lecithinrazem budują emulsję lamelarną zbliżoną do lipidów skóry

Mity i sprostowania

MitNajlepszy krem barierowy ma ceramidy, cholesterol i kwasy tłuszczowe w proporcji 3:1:1, bez względu na skórę.

Jak jestProporcja 3:1:1 nie jest uniwersalna: u myszy odbudowę bariery przyspieszała przewaga dowolnego z trzech lipidów, nie tylko ceramidów (Man i in., 1996), a na skórze osób w wieku ok. 80 lat mieszanina z przewagą cholesterolu (Zettersten i in., 1997). Skład INCI nie podaje proporcji, więc nie da się jej ocenić z etykiety.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Ceramide NP to ten sam składnik co „ceramid 3” z opisów kremów?

Tak. Nazwę INCI Ceramide 3 wycofano w 2014 r. i zastąpiono nazwą Ceramide NP (CIR). W starszych badaniach lipidów skóry „ceramid 3” oznacza frakcję odpowiadającą dzisiejszej klasie NP, więc wyniki z tamtych prac dotyczą tej samej klasy ceramidów.

Czy ceramid NP z kremu wnika w głąb skóry?

Według oceny CIR ceramidy są lipofilne i powinny pozostawać w naskórku, nie przenikając głębiej. W badaniu na myszach znakowane lipidy, w tym ceramid, szybko przechodziły przez warstwę rogową do żywych warstw naskórka (Man i in., 1993).

Czym ceramid NP różni się od pseudoceramidów?

Ceramid NP ma budowę ceramidu obecnego w skórze: zasadę sfingoidową połączoną z kwasem tłuszczowym. Pseudoceramidy, np. Cetyl-PG Hydroxyethyl Palmitamide, to syntetyczne związki, które tylko naśladują kształt ceramidów i nie zawierają zasady sfingoidowej. Raport CIR z tego powodu nie przenosił wyników badań pseudoceramidów na ceramidy.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: CERAMIDE NP
  2. Burnett CL i in., Safety Assessment of Ceramides as Used in Cosmetics, Cosmetic Ingredient Review, raport końcowy 2015 (publikacja: Int J Toxicol 2020; 39(3 Suppl): 5S-25S)
  3. Man MQ, Feingold KR, Elias PM, Exogenous lipids influence permeability barrier recovery in acetone-treated murine skin, Arch Dermatol 1993; 129(6): 728-738
  4. Lim SH i in., A Lipid Mixture Enriched by Ceramide NP with Fatty Acids of Diverse Chain Lengths Contributes to Restore the Skin Barrier Function Impaired by Topical Corticosteroid, Skin Pharmacol Physiol 2022; 35(2): 112-123

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.