Glycolic Acid

Czym jest kwas glikolowy

Glycolic Acid, czyli kwas hydroksyoctowy, to najprostszy kwas alfa-hydroksylowy (AHA), z dwoma atomami węgla, grupą karboksylową i hydroksylową. Surowiec wytwarza się przemysłowo i bywa sprzedawany jako 70% roztwór wodny (CIR). CosIng podaje dla niego tylko funkcję buforującą, a CIR opisuje AHA jako łagodne środki złuszczające, regulatory pH i składniki kondycjonujące skórę. Występuje w tonikach, serum, kremach i peelingach.

Jak działa kwas glikolowy

• Złuszczanie: rozluźnia spójność zrogowaciałych komórek i usuwa część warstwy rogowej, co wygładza powierzchnię skóry.
• Zależność od pH: działa wolna, niezdysocjowana forma kwasu, której ubywa, gdy pH rośnie powyżej pKa wynoszącego 3,83; dlatego produkty złuszczające mają kwaśny odczyn, a podrażnienie rośnie ze spadkiem pH.
• Wrażliwość na UV: warstwa rogowa odbija i pochłania część UV, więc jej ścieńczenie zwiększa podatność na uszkodzenia słoneczne (CIR).

Stężenia i pH

Panel CIR uznał kwas glikolowy za bezpieczny w produktach do użytku domowego do 10% przy pH co najmniej 3,5, jeśli produkt nie zwiększa wrażliwości na słońce albo ma zalecenie codziennej ochrony przeciwsłonecznej, a w produktach gabinetowych, nakładanych krótko przez przeszkolony personel i dokładnie spłukiwanych, do 30% przy pH co najmniej 3,0. Wniosek z 1998 r. później podtrzymał. SCCNFP zaproponował w 2000 r. ostrożniej: do 4% przy pH co najmniej 3,8, i podtrzymał to w 2004 r., ale propozycja nie weszła do przepisów: kwasu glikolowego nie ma w załącznikach rozporządzenia 1223/2009.

Dla kogo jest kwas glikolowy

Dla skóry z oznakami fotostarzenia, szorstkiej i o ziemistym kolorycie, także tłustej i mieszanej, jeśli dobrze znosi kwasy. Nie dla skóry wrażliwej, naczynkowej i podrażnionej, nie na okolice oczu, które łatwo pieką, i nie dla osób, które nie mogą ograniczyć ekspozycji na słońce. Ostrożności wymagają też leki zwiększające wrażliwość na światło (CIR).

Jak stosować kwas glikolowy

Produkty złuszczające stosuje się wieczorem, zaczynając od kilku aplikacji w tygodniu i zwiększając częstotliwość, jeśli skóra nie piecze i nie czerwienieje. Rano potrzebny jest krem z filtrem UV, także przez tydzień po odstawieniu kwasu, bo w badaniu Kaidbeya i in. zwiększona wrażliwość na UV ustąpiła w ciągu tygodnia. Peelingi o wysokim stężeniu wykonuje przeszkolony personel, niezbyt często (CIR).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Najczęstsze działania niepożądane to pieczenie, kłucie i zaczerwienienie. W randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą 29 osób przez 4 tygodnie nakładało na plecy 10% kwas glikolowy o pH 3,5; po naświetleniu powstawało tam więcej komórek oparzeniowych, a minimalna dawka rumieniowa była niższa niż przy placebo (Kaidbey i in., 2003). W danych przedłożonych SCCNFP obniżenie tej dawki obserwowano już przy 2,5-4% i pH 3,5, a stężenia bez wpływu na wrażliwość na UV nie wyznaczono. Testy uczulania z produktami do 10% były ujemne, a kwas glikolowy do 10% nie był komedogenny (CIR). U ciężarnych szczurzyc otrzymujących kwas glikolowy doustnie zaburzenia rozwoju płodów wystąpiły przy 600 mg/kg m.c. dziennie, pojedyncze przy 300 mg/kg, a 150 mg/kg było dawką bez efektu (Munley i in., 1999). Według CIR dane nie wskazują, by AHA działały szkodliwie na rozród i rozwój, dlatego produkty domowe do 10% nie są przeciwwskazane w ciąży; zabiegi gabinetowe warto omówić z lekarzem.

Co pokazują badania

W 22-tygodniowym badaniu z podwójnie ślepą próbą 74 kobiety w wieku 40-70 lat stosowały krem z 8% kwasu glikolowego, z 8% kwasu mlekowego albo samo podłoże. Poprawę oceny fotostarzenia twarzy o co najmniej jeden stopień uzyskało 76% osób z grupy kwasu glikolowego, wobec 40% przy podłożu, a na przedramionach kwas zmniejszył też ziemisty koloryt; autorzy ocenili efekt jako umiarkowany (Stiller i in., 1996).

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja

Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

• Zinc Oxidefiltr UV w ciągu dnia ogranicza skutki większej wrażliwości skóry na słońce
• Sodium Hydroxideczęściowo zobojętnia kwas i ustala pH produktu

Łączyć z ostrożnością

• Retinolkwas AHA i retinoid tego samego wieczoru sumują podrażnienie
• Lactic Aciddwa kwasy AHA w jednej rutynie zwiększają ryzyko podrażnienia
• Mandelic Aciddwa kwasy AHA naraz zwiększają ryzyko podrażnienia
• Azelaic Acidw jednej rutynie sumuje się podrażnienie
• Retinalkwas AHA tego samego wieczoru sumuje podrażnienie z retinoidem
• Ananas Sativus Fruit Extractdwa sposoby złuszczania tego samego dnia zwiększają ryzyko podrażnienia
• Gluconolactonedwa kwasy złuszczające w jednej rutynie zwiększają ryzyko podrażnienia
• Citrus Aurantium Bergamia Peel Oilzwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV
• Sodium Ascorbyl Phosphatew jednym preparacie kwaśne pH obniża trwałość SAP
• Salicylic Acidkilka składników złuszczających w jednej rutynie zwiększa ryzyko podrażnienia

Mity i sprostowania

MitKwas glikolowy w kosmetykach pochodzi z trzciny cukrowej.

Jak jestKwas glikolowy występuje w soku z trzciny cukrowej, ale na skalę przemysłową wytwarza się go m.in. z formaldehydu i tlenku węgla, z kwasu monochlorooctowego albo przez redukcję kwasu szczawiowego (CIR). Źródło nie zmienia cząsteczki: działanie i ryzyko podrażnienia zależą od stężenia i pH, a nie od pochodzenia surowca.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się kwas glikolowy od kwasu mlekowego?

Kwas glikolowy ma mniejszą cząsteczkę, a pKa obu kwasów jest niemal takie samo. W badaniu Stillera i in. kremy z 8% każdego z nich dały podobną poprawę skóry twarzy. Według CIR w produktach niespłukiwanych przy pH co najmniej 3,5 niedopuszczalnego podrażnienia nie powinny dawać stężenia do 20% kwasu glikolowego i do 10% kwasu mlekowego, a SCCNFP proponował dla kwasu glikolowego wyższe stężenie i niższe pH (4%, pH 3,8) niż dla mlekowego (2,5%, pH 5,0).

Czy kwas glikolowy zwiększa przenikanie innych składników kremu?

CIR uznał, że nie ma powodu do obaw: w badaniach na zwierzętach wcześniejsze stosowanie AHA nie zwiększało przenikania hydrochinonu ani piżma ksylenowego, a u ludzi hydrokortyzonu i gliceryny. Sam kwas glikolowy wchłania się przez skórę, tym łatwiej, im niższe pH. SCCNFP ocenił w 2004 r. przedstawione mu dane o przenikaniu jako niewystarczające.

Czy kwas glikolowy można stosować razem z retinolem?

Oba składniki mogą podrażniać, a podrażnienie może się sumować, dlatego przy skórze reaktywnej stosuje się je w różne wieczory albo zaczyna od jednego z nich. Nie znaleziono badań, które porównywałyby łączne i naprzemienne stosowanie kwasu glikolowego i retinolu.

Składniki o podobnym działaniu

• Ananas Sativus Fruit Extract porównaj
• Azelaic Acid porównaj
• Citric Acid porównaj
• Gluconolactone porównaj
• Glycine porównaj
• Jojoba Esters porównaj

Źródła

1. CosIng: GLYCOLIC ACID
2. Andersen FA (red.), Final report on the safety assessment of Glycolic Acid, Ammonium, Calcium, Potassium, and Sodium Glycolates, Methyl, Ethyl, Propyl, and Butyl Glycolates, and Lactic Acid, Ammonium, Calcium, Potassium, Sodium, and TEA-Lactates, Methyl, Ethyl, Isopropyl, and Butyl Lactates, and Lauryl, Myristyl, and Cetyl Lactates, International Journal of Toxicology 1998; 17(Suppl 1): 1-241; ponowna ocena bez zmiany wniosku: Fiume MM, Alpha Hydroxy Acids, International Journal of Toxicology 2017; 36(Suppl 2): 15S-21S
3. SCCNFP, Updated position paper concerning consumer safety of alpha-hydroxy acids, SCCNFP/0799/04, 2004
4. Kaidbey K i in., Topical glycolic acid enhances photodamage by ultraviolet light, Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine 2003; 19(1): 21-27

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: 30 września 2026.

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.