Encyklopedia INCI

Lactic Acid

Kwas mlekowy

Kwas AHA otrzymywany głównie przez fermentację. W niskim pH złuszcza i wygładza naskórek, a w małych stężeniach służy jako humektant i regulator pH.

Czym jest kwas mlekowy

Kwas mlekowy należy do kwasów alfa-hydroksylowych (AHA). Ma nieco większą cząsteczkę niż kwas glikolowy i występuje w formach L i D. Otrzymuje się go przez fermentację węglowodanów, najczęściej bakteryjną, z melasy, skrobi, a także odpadów mleczarskich (Abedi i Hashemi, 2020). Mleczany są składnikiem naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) warstwy rogowej.

CosIng podaje funkcje: buforującą, humektant i kondycjonującą skórę.

Jak działa kwas mlekowy

  • Złuszczanie: w niskim pH rozluźnia spójność zrogowaciałych komórek i wygładza powierzchnię naskórka; podrażnienie rośnie ze stężeniem i ze spadkiem pH (CIR).
  • Lipidy bariery: balsam z kwasem L-mlekowym zwiększył ilość ceramidów w warstwie rogowej o 48% i poprawił odporność bariery na SLS; forma D takiego efektu nie dała (Rawlings i in., 1996).
  • Nawilżanie i bufor: jako humektant wiąże wodę, a z mleczanem sodu tworzy bufor stabilizujący pH produktu.

Stężenia i pH

W danych z 2013 r. stężenia wynosiły 0,000023-10,1% w produktach niespłukiwanych, do 6,1% w spłukiwanych i do 30% w kapsułkach do kąpieli (CIR). W małych stężeniach kwas ustala pH; złuszczanie zależy od udziału wolnego kwasu, który maleje ze wzrostem pH (pKa 3,86). Panel CIR uznał go za bezpieczny do 10% przy pH produktu co najmniej 3,5 i z zaleceniem codziennej ochrony przed słońcem, a w produktach salonowych, nakładanych krótko przez profesjonalistę i dokładnie spłukiwanych, do 30% przy pH co najmniej 3,0; w 2013 r. podtrzymał ten wniosek. W UE kwas mlekowy nie ma limitu stężenia ani pH, bo nie ma go w załącznikach rozporządzenia 1223/2009. Komitet naukowy UE (SCCNFP) zasugerował w 2000 r. ostrożnościowo do 2,5% przy pH co najmniej 5,0 i podtrzymał to w 2004 r., ale propozycja nie weszła do przepisów.

Dla kogo jest kwas mlekowy

Dla skóry suchej, szorstkiej i z oznakami fotostarzenia. Nie jest dobrym wyborem dla skóry reaktywnej: 10% roztwór kwasu mlekowego na fałdzie nosowo-wargowym służy jako test pieczenia (LAST) do rozpoznawania skóry wrażliwej; w badaniu 209 kobiet pieczenie lub kłucie zgłosiło 66% (Pan i in., 2021). Ostrożność dotyczy też skóry podrażnionej, po zabiegach i przy lekach zwiększających wrażliwość na światło.

Jak stosować kwas mlekowy

Produkty złuszczające stosuje się zwykle wieczorem, zaczynając od kilku aplikacji w tygodniu, z kremem z filtrem w ciągu dnia. Gdy kwas jest tylko regulatorem pH, zwykle stoi daleko w składzie, a produkt nie złuszcza i nie wymaga tych ograniczeń.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Główne ryzyka to pieczenie, zaczerwienienie i większa wrażliwość na UV po usunięciu części warstwy rogowej. W badaniu z randomizacją 10% kwas glikolowy przy pH 3,5 stosowany przez 4 tygodnie obniżał minimalną dawkę rumieniową i zwiększał liczbę komórek oparzeniowych (Kaidbey i in., 2003); CIR objął zaleceniem ochrony przed słońcem zarówno kwas glikolowy, jak i mlekowy. Testy powtarzanej aplikacji produktów do 10% kwasu mlekowego nie wykazały uczulenia, a test komedogenności balsamu z 6% dał wynik zerowy (CIR). Dane zebrane przez CIR nie wskazują na działanie AHA na rozród; kwas mlekowy jest naturalnym metabolitem i dodatkiem do żywności (E270), więc produkty domowe można stosować w ciąży, a zabiegi z wysokimi stężeniami warto skonsultować z lekarzem.

Co pokazują badania

W 22-tygodniowym badaniu z podwójnie ślepą próbą u 74 kobiet krem z 8% kwasu L-mlekowego poprawił ocenę fotostarzenia twarzy o co najmniej jeden stopień u 71% osób, wobec 40% przy podłożu; autorzy ocenili efekt jako umiarkowany (Stiller i in., 1996). W badaniu Smitha (1996) 12% kwas mlekowy stosowany przez 3 miesiące zwiększał grubość i jędrność naskórka i skóry właściwej, a 5% zmieniał tylko naskórek. SCCNFP uznał w 2004 r., że dane nie pozwalają wyznaczyć stężenia AHA bez wpływu na wrażliwość na UV.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Łączyć z ostrożnością

  • Glycolic Aciddwa kwasy AHA tego samego wieczoru sumują podrażnienie
  • Retinalkwas AHA i retinoid tego samego wieczoru sumują podrażnienie

Mity i sprostowania

MitKwas mlekowy jest zawsze łagodniejszy od glikolowego, bo ma większą cząsteczkę.

Jak jestPodrażnienie zależy przede wszystkim od stężenia i pH. Panel CIR uznał, że w produktach niespłukiwanych przy pH co najmniej 3,5 niedopuszczalnego podrażnienia nie powinny dawać stężenia do 20% kwasu glikolowego i do 10% kwasu mlekowego, a SCCNFP proponował dla kwasu mlekowego ostrzejsze warunki niż dla glikolowego.

MitPrzepisy UE dopuszczają kwas mlekowy tylko do 10%, a w gabinetach do 30%.

Jak jestTe wartości pochodzą z oceny amerykańskiego panelu CIR. W UE kwas mlekowy nie ma pozycji w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc bezpieczne stężenie i pH ustala dla każdego produktu osoba oceniająca jego bezpieczeństwo.

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo po odstawieniu kwasu mlekowego chronić skórę przed słońcem?

Po 4 tygodniach stosowania kwasu glikolowego zwiększona wrażliwość na UV ustąpiła w ciągu tygodnia od odstawienia (Kaidbey i in., 2003). Dlatego FDA zaleca ochronę przed słońcem w trakcie stosowania produktów z AHA i przez tydzień po zakończeniu.

Po co kwas mlekowy w szamponie lub odżywce do włosów?

Najczęściej obniża pH produktu. W odżywkach z kationowymi amidoaminami kwaśny odczyn nadaje im ładunek dodatni, dzięki któremu osiadają na włosach. Stężenia w produktach do włosów sięgały 5,8% (CIR), a w produktach spłukiwanych kontakt ze skórą głowy jest krótki.

Czy kwas mlekowy można stosować razem z retinoidami?

Oba mogą podrażniać, więc przy skórze reaktywnej stosuje się je w różne wieczory albo zaczyna od jednego składnika. Nie znaleziono badań, które porównywałyby łączenie i naprzemienne stosowanie kwasu mlekowego z retinoidami.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: LACTIC ACID
  2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Alpha Hydroxy Acids as Used in Cosmetics, ponowna ocena: materiały dla panelu CIR, 15 listopada 2013
  3. SCCNFP, Updated position paper concerning consumer safety of alpha-hydroxy acids, SCCNFP/0799/04, 2004
  4. Stiller MJ i in., Topical 8% glycolic acid and 8% L-lactic acid creams for the treatment of photodamaged skin. A double-blind vehicle-controlled clinical trial, Archives of Dermatology 1996

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.