Xanthan Gum
Guma ksantanowa
Polisacharyd wytwarzany przez bakterie Xanthomonas campestris w fermentacji cukrów. Zagęszcza fazę wodną i stabilizuje emulsje i żele już w ułamkach procenta.
Czym jest guma ksantanowa
Xanthan Gum to polisacharyd o dużej masie cząsteczkowej, ok. 1-2 mln g/mol, wytwarzany przez bakterie Xanthomonas campestris w fermentacji cukrów, np. glukozy lub sacharozy. Po usunięciu komórek bakterii polisacharyd wytrąca się etanolem lub izopropanolem, suszy i miele. Szkielet cząsteczki tworzy łańcuch glukozy połączonej wiązaniami beta-1,4, jak w celulozie; do co drugiej reszty glukozy przyłączony jest łańcuch boczny z dwóch reszt mannozy i kwasu glukuronowego, częściowo acetylowany i z resztami kwasu pirogronowego. Guma ma charakter anionowy i występuje jako sól sodowa, potasowa lub wapniowa (EFSA, 2017).
Jako dodatek do żywności ma numer E 415. W kosmetykach to jeden z najpowszechniejszych zagęstników: w danych FDA z 2012 r. zgłoszono go w 3470 produktach, praktycznie we wszystkich kategoriach, w tym w 2782 niespłukiwanych.
Jak działa guma ksantanowa
- Zagęszczanie: jej wodne roztwory są bardzo lepkie i pseudoplastyczne, czyli rzedną przy rozcieraniu i gęstnieją po jego ustaniu.
- Stabilizacja: zwiększając lepkość fazy wodnej, spowalnia rozwarstwianie emulsji i opadanie zawieszonych cząstek.
- Współdziałanie z innymi gumami: dodatek gumy guar, mączki chleba świętojańskiego albo glukomannanu konjac daje synergiczny wzrost lepkości (EFSA, 2017).
- Film na skórze: po odparowaniu wody zostaje cienka warstwa polisacharydu; stąd funkcja kondycjonująca w CosIng, która opisuje efekt techniczny, a nie działanie pielęgnacyjne.
Stężenia i pH
W ankiecie przemysłu przytoczonej przez Cosmetic Ingredient Review (CIR) gumę ksantanową stosowano w stężeniach od śladowych do 6% w produktach niespłukiwanych i spłukiwanych, do 2% w produktach do okolic oczu i 0,2-0,6% w produktach dla niemowląt. Lepkość jej roztworów niewiele zmienia się z pH, w temperaturze do 90°C i przy dużym stężeniu soli, co ułatwia stosowanie w produktach z elektrolitami i o niskim pH. Roztwór 1% ma pH 5,5-8,5. Guma nie rozpuszcza się bezpośrednio w alkoholu, ale jej roztwory wodne można z nim mieszać; receptura może zawierać do 60% rozpuszczalników mieszających się z wodą.
Dla kogo jest guma ksantanowa
Jako zagęstnik nie jest dobierana do typu skóry i występuje w produktach dla wszystkich, także dla niemowląt. Unikać jej powinny tylko osoby z potwierdzoną alergią na ten składnik.
Jak stosować produkty z gumą ksantanową
To składnik pomocniczy, więc sposób użycia wynika z rodzaju produktu, a nie z obecności gumy. W wykazie składników stoi zwykle w końcowej części listy, bo wystarczają ułamki procenta. Bywa łączona z innymi zagęstnikami, np. Cyamopsis Tetragonoloba Gum albo Carbomer. Jej obecność mówi o konsystencji produktu, a nie o jego działaniu.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Panel CIR uznał gumę ksantanową, razem z innymi polisacharydami pochodzenia mikrobiologicznego, za bezpieczną w obecnych warunkach stosowania (Fiume i in., 2016). Ze względu na wielkość cząsteczek nie przenika przez skórę w istotnym stopniu. Roztwór 1% nie drażnił skóry królików, także w 6-tygodniowym teście kumulacyjnym, ani ich oczu, a roztwór 0,1% nie uczulał świnek morskich. Jedyny opis podrażnienia, po 5% roztworze na ogolonej skórze królików, panel przypisał metodzie badania. EFSA nie znalazła opisów alergii po spożyciu gumy i nie widzi potrzeby ustalania liczbowego dopuszczalnego dziennego spożycia. W 2026 r. opisano jednak przypadek alergii typu natychmiastowego na gumę ksantanową, w którym autorzy rozważają uczulenie przez skórę (Yoshimoto i in.). Ciąża i ekspozycja na słońce nie są przeciwwskazaniami.
Co pokazują badania
Właściwości gumy jako zagęstnika opisują liczne badania reologiczne, a bezpieczeństwo potwierdzają dane z żywności, farmacji i kosmetyków. W kosmetyku jej rola jest technologiczna: decyduje o konsystencji i trwałości produktu.
Status prawny w Unii Europejskiej
- Regulacja
- Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009
Z czym łączyć, z czym uważać
Dobrze łączy się z
- Cyamopsis Tetragonoloba Gumrazem dają synergiczny wzrost lepkości
- Caesalpinia Spinosa Gumguma z tary wzmacnia żel gumy ksantanowej
- Polyglyceryl-6 Stearatestabilizuje płynną emulsję
- Polyglyceryl-6 Behenatedostawca zaleca 0,2-0,5% gumy ksantanowej do stabilizacji lotionów
- Cetearyl Olivatestabilizuje fazę wodną emulsji
Mity i sprostowania
-
Mit: Guma ksantanowa nawilża skórę tak jak kwas hialuronowy.
Jak jest: Oba składniki są polisacharydami wiążącymi wodę, ale gumę ksantanową stosuje się w kosmetykach do zagęszczania i stabilizacji, w ułamkach procenta. W PubMed nie znaleziono badań klinicznych, w których sama guma ksantanowa zwiększałaby nawilżenie skóry.
Pytania o gumę ksantanową (Xanthan Gum)
Czy bakterie Xanthomonas campestris z produkcji gumy mogą zakazić skórę?
Nie. Surowcem jest oczyszczony polisacharyd, a komórki bakterii usuwa się przed jego wytrąceniem. Xanthomonas campestris atakuje rośliny kapustne; EFSA wpisała ją, w zastosowaniu do produkcji gumy ksantanowej, do wykazu mikroorganizmów o kwalifikowanym domniemaniu bezpieczeństwa (QPS), bo poza jednym opisem nie wiąże się jej z zakażeniami ludzi i zwierząt.
Czy guma ksantanowa w kosmetyku to ta sama substancja co w kuchni bezglutenowej?
Tak, to ten sam polisacharyd, w żywności oznaczany E 415. Surowce kosmetyczne i spożywcze mogą różnić się specyfikacją, np. uziarnieniem czy czystością, ale budowa chemiczna jest taka sama.
Czy guma ksantanowa zatyka pory?
Nie ma ocen jej komedogenności. Fulton (1989) w teście na uchu królika uznał zagęstniki polimerowe, np. pochodne celulozy i karbomer, za na ogół niesprawiające problemu, ale gumy ksantanowej nie badał.
Nie ma tu Twojego pytania? Zadzwoń: 730 952 543 albo napisz: kontakt@jokaproskin.pl.
W produktach JoKaPROskin
22 produkty ma Xanthan Gum w składzie INCI.

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczny balsam kolagenowy do ciała
+79% nawilżenia po 3 h i 5 h
4,99· 172 opinie200 ml · 74,75 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 89,70 zł Cena regularna: 299,00 zł

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczny krem kolagenowy do twarzy
+71% nawilżenie skóry po 5 godzinach
4,97· 297 opinii50 ml · 369,00 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 110,70 zł Cena regularna: 369,00 zł

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczny żel kolagenowy do mycia twarzy
99% probantek: delikatnie oczyszcza skórę · deklaracja
4,99· 125 opinii150 ml · 73,00 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 65,70 zł Cena regularna: 219,00 zł

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczny kolagenowy peeling enzymatyczny
70% badanych z wygładzeniem skóry (od 7% do 54%)
4,92· 92 opinie50 ml · 249,00 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 74,70 zł Cena regularna: 249,00 zł

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczna maska kolagenowa z algami
−20% zmniejszenie TEWL po 3 godzinach od aplikacji produktu
4,93· 118 opinii100 ml · 124,50 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 74,70 zł Cena regularna: 249,00 zł

REVIVA KOLAGEN
Specjalistyczny krem kolagenowy pod oczy
+60% wzrost nawilżenia po 3 godzinach od aplikacji
4,95· 132 opinie30 ml · 581,67 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 104,70 zł Cena regularna: 349,00 zł

REJUVIA LIFT
Modelujący balsam liftingujący do ciała
+10% poprawa jędrności po 28 dniach
4,98· 59 opinii200 ml · 74,75 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 89,70 zł Cena regularna: 299,00 zł

REJUVIA LIFT
Skoncentrowany krem przeciwzmarszczkowy pod oczy
−15% redukcja ilości zmarszczek po 31 dniach
4,98· 65 opinii30 ml · 448,33 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 80,70 zł Cena regularna: 269,00 zł
Wyniki badań odnoszą się do badanej próbki i grupy probantów. Indywidualne efekty mogą różnić się w zależności od rodzaju, kondycji i wrażliwości skóry.
Wszystkie produkty z tym składnikiem (22)
- Napinający i Ujędrniający Krem Do Szyi i Dekoltu 50 ml
- Aktywne Serum Modelujące Owal Twarzy 30 ml
- Silnie Regenerujący Krem Na Noc 50 ml
- Silnie Liftingujący Krem Na Dzień 50 ml
- Zestaw CELLUREVA DERMOSCULPT
- Zestaw TO GO
- Żel Myjący Do Cery Naczynkowej 150 ml
- Krem Korygujący Zaczerwienienia 50 ml
- Balsam Wzmacniający Naczynia 200 ml
- Krem Barierowy 50 ml
- Balsam Regenerujący 200 ml
- Żel Myjący 150 ml
- Lotion do twarzy i ciała SPF 30 100 ml
- Balsam wodoodporny SPF 50 200 ml
Składniki o podobnym działaniu
Źródła
- CosIng: XANTHAN GUM
- Fiume MM i in., Safety Assessment of Microbial Polysaccharide Gums as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2016 (Cosmetic Ingredient Review)
- EFSA Panel ANS, Re-evaluation of xanthan gum (E 415) as a food additive, EFSA Journal 2017; 15(7): 4909
- Yoshimoto Y i in., Immediate-type allergy to xanthan gum with possible percutaneous sensitization, Allergology International 2026
