Encyklopedia INCI

Stearamidopropyl Dimethylamine

Stearamidopropylodimetyloamina

Amidoamina z kwasu stearynowego. W lekko kwaśnej odżywce przyjmuje ładunek dodatni, osiada na włosach, ułatwia rozczesywanie i ogranicza elektryzowanie.

Czym jest Stearamidopropyl Dimethylamine

To amidoamina, czyli związek kwasu stearynowego (nasyconego kwasu tłuszczowego C18) z 3-(dimetyloamino)propyloaminą, w skrócie DMAPA. Cząsteczka ma długi, tłuszczowy ogon i niewielką część polarną z trzeciorzędową grupą aminową. Według raportu Cosmetic Ingredient Review (CIR) synteza daje produkt o czystości 98-99%, a głównym zanieczyszczeniem do kontroli jest nieprzereagowana DMAPA. Kwas stearynowy pochodzi zwykle z olejów roślinnych, ale może też pochodzić z łoju. Surowiec ma postać woskowych płatków i trafia przede wszystkim do odżywek i masek do włosów.

Jak działa na włosy

Sama amina jest słabą zasadą. Dopiero w środowisku lekko kwaśnym przyłącza proton i staje się surfaktantem kationowym, dlatego w recepturze towarzyszy jej kwas, najczęściej mlekowy lub cytrynowy. Działa wtedy podobnie do czwartorzędowych soli amoniowych, ale jej ładunek zależy od pH produktu.

  • dodatnio naładowane cząsteczki przyciągają się do ujemnie naładowanej powierzchni włosa, najsilniej w miejscach uszkodzonych, i pokrywają łuski cienką warstwą;
  • zmniejszają tarcie między włosami, co ułatwia rozczesywanie na mokro i na sucho;
  • rozpraszają ładunki elektrostatyczne, więc włosy mniej się elektryzują;
  • z alkoholami tłuszczowymi, np. Cetearyl Alcohol, tworzą strukturę żelu lamelarnego, która nadaje odżywce kremową gęstość.

Stężenia i pH

W przeglądzie CIR najwyższe zgłoszone stężenia wynosiły od 0,01% do 5%; 5% dotyczyło odżywek, a w produktach niespłukiwanych notowano do 3%. Właściwości antystatyczne pojawiają się już przy ok. 0,1%. CIR opisuje amidopropylodimetyloaminy jako zasady o pKb 5-6, które już przy lekko kwaśnym pH przechodzą w sole amoniowe. Receptura nie może zawierać substancji nitrozujących, bo amina może tworzyć N-nitrozoaminy.

Dla kogo jest ten składnik

Ma sens przy włosach suchych, puszących się, farbowanych, rozjaśnianych i długich, które plączą się po myciu. Przy włosach cienkich i szybko przetłuszczających się lepiej sprawdzają się lekkie odżywki nakładane tylko na końce. Unikać go powinny osoby z potwierdzoną w testach płatkowych alergią na amidoaminy lub DMAPA.

Jak stosować produkty z tym składnikiem

Odżywkę nakłada się po szamponie na wilgotne długości i końce, zostawia na kilka minut i dokładnie spłukuje. W składzie INCI Stearamidopropyl Dimethylamine stoi zwykle w pierwszej dziesiątce, obok alkoholi tłuszczowych, a dalej pojawia się Lactic Acid albo Citric Acid, który nadaje aminie ładunek.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w raporcie z 2014 roku uznał amidopropylodimetyloaminy kwasów tłuszczowych za bezpieczne, jeśli produkt jest sformułowany tak, by nie uczulał. W 11 testach HRIPT składnik w stężeniach użytkowych nie wywołał uczulenia, ale test LLNA na myszach wykazał potencjał uczulający (EC3 1,4%). Uczulać może też pozostałość DMAPA. W testach płatkowych North American Contact Dermatitis Group z lat 1998-2007 (ponad 25 tys. osób) istotne reakcje na amidoaminę miało 0,5-0,7% badanych. DMAPA i amidoaminy są też zanieczyszczeniami Cocamidopropyl Betaine, więc osoby uczulone na ten detergent powinny zachować ostrożność. Na skórze ciężarnych królic nie wpływał na rozwój płodów, a u szczurów po dużych dawkach doustnych (70 i 200 mg/kg mc. na dobę) rodziło się mniej żywych młodych. Przenikanie przez skórę, oszacowane obliczeniowo, jest znikome, więc nie ma przesłanek do unikania odżywek spłukiwanych w ciąży. Nie wpływa na wrażliwość na słońce.

Co pokazują badania

Działanie kondycjonujące wynika z dobrze poznanej chemii surfaktantów kationowych, ale opisują je głównie dane producentów i patenty, a nie publikowane badania z udziałem ludzi. Najlepiej udokumentowane jest bezpieczeństwo: raport CIR zebrał badania toksykologiczne, genotoksyczności (wyniki ujemne), wpływu na rozród oraz serię testów HRIPT. Otwarta pozostaje kwestia stężeń w części kategorii produktów niespłukiwanych, dla których ilościowa ocena ryzyka uczulenia nie dała akceptowalnego marginesu bezpieczeństwa.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Łączyć z ostrożnością

Mity i sprostowania

MitStearamidopropyl Dimethylamine to silikon, bo ma w nazwie człon „dimeth”, tak jak Dimethicone.

Jak jestCzłon „dimethyl” oznacza tu dwie grupy metylowe przy atomie azotu, a w cząsteczce nie ma krzemu. Składnik przyciąga się do powierzchni włosa elektrostatycznie, a silikony tworzą film dzięki niskiemu napięciu powierzchniowemu. Według raportu CIR w lekko kwaśnym produkcie tworzy sole amoniowe, które dobrze dyspergują się w wodzie. W wielu odżywkach oba typy składników występują razem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy odżywka ze Stearamidopropyl Dimethylamine obciąża włosy?

Składnik osiada głównie tam, gdzie włos ma ładunek ujemny, czyli w miejscach uszkodzonych, a jego nadmiar schodzi przy spłukiwaniu. Uczucie obciążenia zależy bardziej od ilości olejów, maseł i silikonów w recepturze oraz od tego, ile produktu trafi w okolice nasady.

Czym różni się od Cetrimonium Chloride i innych czwartorzędowych soli amoniowych?

Czwartorzędowe sole amoniowe mają ładunek dodatni niezależnie od pH, a Cetrimonium Chloride jest w UE ujęty w załączniku III (jako składnik kondycjonujący, np. do 2,5% w spłukiwanych produktach do włosów; poz. 265, rozporządzenie Komisji (UE) nr 866/2014) oraz w załączniku V jako konserwant z limitem stężenia. Amidoamina staje się kationowa dopiero w kwaśnym produkcie i nie podlega ograniczeniom w załącznikach. Obie grupy służą do kondycjonowania włosów, a wybór zależy od pożądanej konsystencji i reszty receptury.

Czy ten składnik jest bezpieczny w produktach bez spłukiwania?

Ilościowa ocena ryzyka uczulenia, przygotowana przez komitet naukowy branży i przywołana w raporcie CIR, dała akceptowalny margines bezpieczeństwa dla 9 z 22 kategorii produktów przy najwyższych zgłoszonych stężeniach. Obejmuje to 5% w odżywkach do włosów, ale już nie 1,5% w płynie do demakijażu oczu. W produktach niespłukiwanych potrzebne są więc niższe stężenia albo dodatkowe uzasadnienie w ocenie bezpieczeństwa.

Czy odżywka ze Stearamidopropyl Dimethylamine nadaje się dla dzieci?

Dzieci mogą się uczulić na amidoaminy podobnie jak dorośli: w amerykańskich testach płatkowych z lat 1998-2007 istotną reakcję na amidoaminę miało 0,7% badanych dzieci (10 z 1436) i tyle samo dorosłych. Pokrewna Oleamidopropyl Dimethylamine w balsamie dla niemowląt (0,3%) wywołała w Holandii reakcje alergiczne u 13 pacjentek, zwłaszcza po nałożeniu na uszkodzoną skórę i okolice oczu. Dlatego u dziecka z podrażnioną skórą głowy odżywkę nakłada się tylko na długości i dokładnie spłukuje.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: STEARAMIDOPROPYL DIMETHYLAMINE
  2. Burnett CL i in., Safety Assessment of Fatty Acid Amidopropyl Dimethylamines as Used in Cosmetics, Cosmetic Ingredient Review, raport końcowy 2014 (International Journal of Toxicology 2019)
  3. Burnett CL i in., Final report of the Cosmetic Ingredient Review Expert Panel on the safety assessment of cocamidopropyl betaine (CAPB), International Journal of Toxicology 2012

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.