Encyklopedia INCI

Cocamidopropyl Betaine

Kokamidopropylobetaina

Amfoteryczny surfaktant z kwasów tłuszczowych oleju kokosowego. W szamponach i żelach myje, wzmacnia pianę i zagęszcza; drażni mniej niż laurylosiarczan sodu.

Czym jest kokamidopropylobetaina

Cocamidopropyl Betaine (CAPB) to jon obojnaczy: ma czwartorzędową grupę amoniową o ładunku dodatnim i grupę karboksylanową o ładunku ujemnym, a przez mostek amidopropylowy także łańcuch kwasów tłuszczowych oleju kokosowego (C8-C18). Powstaje w dwóch etapach: kwasy tłuszczowe reagują z 3-dimetyloaminopropyloaminą (DMAPA), dając amidoaminę, którą monochlorooctan sodu przekształca w betainę (CIR, 2012). Surowiec handlowy to wodny roztwór zawierający zwykle około 30% substancji czynnej.

Jak działa kokamidopropylobetaina

  • Mycie i piana: obniża napięcie powierzchniowe i otacza zabrudzenia oraz sebum, które spłukuje woda; zwykle towarzyszy surfaktantom anionowym i wzmacnia ich pianę.
  • Mniejsze podrażnienie: w 24-godzinnym teście płatkowym na 21 zdrowych osobach CAPB drażnił skórę mniej niż laurylosiarczan sodu (Nicander i in., 2003).
  • Włosy i konsystencja: CosIng wymienia też funkcje antystatyczną, kondycjonującą włosy i regulującą lepkość.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR stężenia CAPB wynosiły od 0,005% do 11% (nie zawsze było jasne, czy chodzi o substancję czynną, czy 30% roztwór). Poziom zanieczyszczeń zależy od producenta surowca: resztkowa amidoamina 0,3-3,0%, a DMAPA 0,0003-0,02%. Panel CIR rozważał ustalenie limitów dla obu zanieczyszczeń, ale wobec rozbieżnych danych o progach uczulenia wybrał ocenę ryzyka gotowego produktu. CIR ani CosIng nie podają zakresu pH pracy.

Dla kogo jest kokamidopropylobetaina

Dla każdego typu skóry i włosów w produktach spłukiwanych, także w łagodnych żelach i szamponach dla skóry wrażliwej. Nie jest dla osób z potwierdzonym w testach płatkowych uczuleniem na CAPB, amidoaminę lub DMAPA. Dodatnie reakcje częściej opisywano u mężczyzn, u osób ze zmianami na skórze głowy i u fryzjerów (Schnuch i in., 2011).

Jak stosować produkty z kokamidopropylobetainą

Na liście składników CAPB stoi zwykle wysoko, obok głównego surfaktantu anionowego, np. Sodium Laureth Sulfate, jako surfaktant pomocniczy poprawiający pianę i konsystencję; w łagodniejszych formułach bywa głównym środkiem myjącym.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR (2012) uznał CAPB i pokrewne amidopropylobetainy za bezpieczne, jeśli produkt jest formułowany tak, by nie uczulał, np. na podstawie ilościowej oceny ryzyka. Panel zalecił też, by nie łączyć ich w recepturze z substancjami nitrozującymi, bo mogą tworzyć związki N-nitrozowe. Za uczulenia odpowiadają głównie zanieczyszczenia: DMAPA i amidoamina. W badaniach na ochotnikach CAPB nie uczulał w stężeniu 1% (100 osób) i 1,5% (141 osób). W 2004 r. American Contact Dermatitis Society ogłosiło CAPB alergenem kontaktowym roku. Wśród 4913 pacjentów North American Contact Dermatitis Group (2001-2002) dodatni test z CAPB miało 2,8%, a z amidoaminą 2,3%. Analiza 83 864 pacjentów niemieckiej sieci IVDK wykazała 2,16% dodatnich reakcji, ale słabo powtarzalnych; autorzy uznali większość z nich za fałszywie dodatnie, a prawdziwą alergię za bardzo rzadką (Schnuch i in., 2011). Badań wpływu na rozród brak, ale według Panelu duża, rozpuszczalna w wodzie cząsteczka słabo wchłania się przez skórę; spłukiwane produkty z CAPB nie mają przeciwwskazań w ciąży.

Co pokazują badania

Rolę zanieczyszczeń najlepiej pokazuje badanie Fowler i in. (1997): 10 osób z wcześniejszym dodatnim testem na CAPB używało szamponu, mydła i żelu z CAPB i u 7 z nich pojawiły się zmiany skórne. W ponownych testach 6 z 9 osób reagowało na amidoaminę (0,1%), żadna na DMAPA, a jedna tylko na sam CAPB; CAPB oczyszczony z amidoaminy nie wywołał żadnej reakcji. Brakuje danych, jak różne poziomy zanieczyszczeń w surowcach przekładają się na częstość uczuleń u konsumentów.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Łączyć z ostrożnością

Mity i sprostowania

MitCocamidopropyl Betaine to naturalny składnik z kokosa.

Jak jestZ oleju kokosowego pochodzą tylko kwasy tłuszczowe. Pozostałą część cząsteczki tworzą reakcje z DMAPA i monochlorooctanem sodu, a ich pozostałości odpowiadają za większość uczuleń przypisywanych CAPB. To surowiec półsyntetyczny, a nie ekstrakt roślinny.

Najczęściej zadawane pytania

Jak sprawdzić, czy uczula mnie CAPB, a nie inny składnik szamponu?

Potrzebne są testy płatkowe u dermatologa. Testuje się osobno CAPB i amidoaminę, a w razie potrzeby DMAPA: Brey i Fowler (2004) stwierdzili, że tylko 22,8% osób reagujących na CAPB lub amidoaminę reagowało na obie substancje. Test z samym szamponem bywa mylący, bo może dać wynik fałszywie dodatni albo fałszywie ujemny.

Czy CAPB szczypie w oczy?

Może. U królików 30% roztwór substancji czynnej pozostawiony w oku wyraźnie drażnił spojówki, 4,5% drażniło nieznacznie, a produkty z 2,2-6,3% CAPB dawały od słabego do umiarkowanego podrażnienia, mniejszego po przepłukaniu (CIR, 2012). Szampon, który dostał się do oka, należy od razu wypłukać wodą.

Czy Cocamidopropyl Betaine to to samo co Betaine?

Nie. Betaine to trimetyloglicyna, mała cząsteczka bez łańcucha tłuszczowego, która nie myje, tylko wiąże wodę. W CAPB grupa betainowa jest połączona mostkiem amidopropylowym z łańcuchem kwasów kokosowych i dopiero to czyni z niej surfaktant. Na etykiecie to dwie odrębne pozycje INCI.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: COCAMIDOPROPYL BETAINE
  2. Burnett CL i in., Final report of the Cosmetic Ingredient Review Expert Panel on the safety assessment of cocamidopropyl betaine (CAPB), Int J Toxicol 2012
  3. Schnuch A i in., Is cocamidopropyl betaine a contact allergen? Analysis of network data and short review of the literature, Contact Dermatitis 2011
  4. Fowler JF i in., Allergy to cocamidopropyl betaine may be due to amidoamine: a patch test and product use test study, Contact Dermatitis 1997

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.