Encyklopedia INCI

Stearic Acid

Kwas stearynowy

Nasycony kwas tłuszczowy C18. W kremach nadaje konsystencję i stabilizuje emulsję, a zobojętniony zasadą tworzy mydło działające jak emulgator; baza mydeł i kremów do golenia.

Czym jest kwas stearynowy

Kwas stearynowy (kwas oktadekanowy) to nasycony kwas tłuszczowy o 18 atomach węgla. W tłuszczach roślinnych i zwierzęcych występuje głównie związany w triglicerydach. Surowiec otrzymuje się przez hydrolizę łoju albo przez uwodornienie nienasyconych kwasów tłuszczowych, np. z oleju bawełnianego i innych olejów roślinnych, a następnie destylację lub krystalizację. Z łoju powstaje mieszanina kwasu palmitynowego i stearynowego w proporcji około 55:45, a uwodornienie daje nawet 95-99% kwasu stearynowego (CIR, 2019). To białe, woskowate ciało stałe, topniejące w około 69°C i praktycznie nierozpuszczalne w wodzie.

Jak działa kwas stearynowy

  • Nadaje konsystencję: jako twardy tłuszcz zagęszcza fazę olejową i stabilizuje emulsję.
  • Częściowo zobojętniony zasadą, np. Triethanolamine albo Sodium Hydroxide, tworzy mydło (stearynian), które działa jak emulgator olej w wodzie; takie mydło trietanoloaminowe to klasyczny emulgator kremów stearynowych.
  • W mydłach i kremach do golenia jego sole myją i pienią się, a niezobojętniona część kwasu działa natłuszczająco; CosIng wymienia funkcje emulgującą, stabilizującą emulsję, myjącą i natłuszczającą.

Stężenia i pH

Według ankiety przemysłu w USA z 2016 r. kwas stearynowy stosowano do 21% w produktach niespłukiwanych (kredka do brwi) i do 37,4% w spłukiwanych (mydła i płyny do kąpieli); w 2006 r. najwyższe zgłoszone stężenia wynosiły 22% w eyelinerach i 43% w kremach do golenia (CIR, 2019). Ponieważ topi się w około 69°C, wprowadza się go do podgrzanej fazy olejowej. Ilość dodanej zasady decyduje, jaka część kwasu przejdzie w mydło, a jaka zostanie w postaci wolnej.

Dla kogo jest kwas stearynowy

Dla każdego typu skóry jako składnik konsystencji. Przy skłonności do zaskórników warto patrzeć na całą recepturę: w teście na uchu królika surowiec w stężeniu 10% w glikolu propylenowym otrzymał 2-3 w skali komedogenności 0-5, zależnie od źródła surowca, a autor uznawał stopnie 2-3 za wynik graniczny; rozpuszczony w oleju słonecznikowym dostał 2 (Fulton, 1989).

Jak stosować produkty z kwasem stearynowym

W kremie Stearic Acid stoi zwykle w środkowej części składu, obok alkoholi tłuszczowych i emulgatorów, np. Glyceryl Stearate. Obecność Triethanolamine albo Sodium Hydroxide w tym samym składzie wskazuje, że część kwasu zmydlono do emulgatora. W mydłach i kremach do golenia występuje wysoko, często razem ze swoimi solami, np. Sodium Stearate albo Potassium Stearate. Sposób użycia wyznacza produkt; składnik nie wymaga ograniczeń co do pory dnia.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał kwas stearynowy za bezpieczny w 1987 r., podtrzymał to w 2006 r., a w 2019 r. w ocenie 102 kwasów tłuszczowych i ich soli uznał je za bezpieczne w recepturach, które nie drażnią i nie uczulają. W badaniach klinicznych 40% kwasu stearynowego w oleju mineralnym nie drażniło skóry przy jednorazowym ani powtarzanym nakładaniu. Kosmetyki z kwasami tłuszczowymi, w tym z kwasem stearynowym do 13%, wywoływały natomiast w części testów płatkowych pod okluzją, testów komorowych i 21-dniowych testów kumulacyjnych rumień od lekkiego do nasilonego (CIR, 2019). Nie ma danych wskazujących na przeciwwskazania w ciąży ani przy ekspozycji na słońce.

Co pokazują badania

Rola kwasu stearynowego w kosmetyku wynika z jego właściwości fizycznych i chemicznych, a badania dotyczą głównie bezpieczeństwa. Oceny komedogenności pochodzą z modelu na uchu królika, który autor sam opisywał jako skrajnie czuły: nie wszystko, co podrażnia ucho królika, podrażnia skórę człowieka (Fulton, 1989). Nie odnaleziono badań klinicznych działania pielęgnacyjnego samego kwasu stearynowego.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Triethanolamineczęściowo zobojętniony tworzy z nią emulgator, stearynian trietanoloaminy
  • Sodium Hydroxidezmydla część kwasu do stearynianu sodu, który stabilizuje emulsję
  • Cholesterolwolny kwas tłuszczowy, trzeci składnik mieszaniny lipidów bariery
  • Ceramide NPwolny kwas tłuszczowy, trzeci składnik mieszaniny lipidów bariery
  • Ceramide NGwolny kwas tłuszczowy, trzeci składnik fizjologicznej mieszaniny lipidów

Mity i sprostowania

MitKwas stearynowy złuszcza skórę jak kwasy owocowe.

Jak jestTo długołańcuchowy kwas tłuszczowy, nierozpuszczalny w wodzie, który w kremie odpowiada za konsystencję i emulgowanie. CosIng nie wymienia dla niego funkcji złuszczającej, a słowo „kwas” w nazwie nie oznacza działania peelingującego.

MitKwas stearynowy zawsze pochodzi z tłuszczu zwierzęcego.

Jak jestNazwa INCI nie mówi o źródle surowca. Ten sam składnik może powstać z łoju albo z uwodornionych olejów roślinnych, dlatego o pochodzenie trzeba pytać producenta kosmetyku.

Najczęściej zadawane pytania

Czym kwas stearynowy różni się od Stearyl Alcohol i Glyceryl Stearate?

Stearyl Alcohol to alkohol tłuszczowy C18 z grupą hydroksylową zamiast karboksylowej, a Glyceryl Stearate to ester kwasu stearynowego z glicerolem. Wszystkie trzy zagęszczają kremy, ale tylko wolny kwas tworzy z zasadą mydło, które działa jak emulgator.

Czy krem z kwasem stearynowym i trietanoloaminą może zapychać pory?

W teście na uchu królika wszystkie badane proporcje kwasu stearynowego do trietanoloaminy (4:1, 1:1 i 1:4) w bazie kremu typu cold cream okazały się komedogenne. W tym samym badaniu dodatek metalu, np. w postaci stearynianu cynku lub magnezu, wydawał się hamować tę reakcję (Fulton, 1989). To wyniki z modelu zwierzęcego, bardziej czułego niż skóra człowieka.

Czy kwas stearynowy może uczulać?

Rzadko. W testach powtarzanych aplikacji z kosmetykami zawierającymi poniżej 1 do 13% kwasu stearynowego nie stwierdzono uczulenia (CIR, 2019). Opisano pojedynczy przypadek alergii na kosmetyk, w którym uczulały kwas stearynowy i stearynian glicerolu (de Groot i in., 1988).

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: STEARIC ACID
  2. Burnett CL i in., Safety Assessment of Fatty Acids & Fatty Acid Salts as Used in Cosmetics, Cosmetic Ingredient Review, raport końcowy 2019
  3. Fulton JE Jr, Comedogenicity and irritancy of commonly used ingredients in skin care products, Journal of the Society of Cosmetic Chemists 1989; 40: 321-333
  4. de Groot AC, van der Meeren HL, Weyland JW, Cosmetic allergy from stearic acid and glyceryl stearate, Contact Dermatitis 1988; 19(1): 77-78

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.