Encyklopedia INCI

Carbomer

Karbomer

Usieciowany polimer kwasu akrylowego, który po zobojętnieniu tworzy przejrzysty żel. Zagęszcza fazę wodną i stabilizuje emulsje, zwykle w stężeniu poniżej 1%.

Czym jest karbomer

Karbomer to syntetyczny polimer kwasu akrylowego o dużej masie cząsteczkowej, usieciowany eterami allilowymi sacharozy lub pentaerytrytolu. Dawne odmiany (Carbomer 934, 940, 941 i inne) różnią się masą cząsteczkową i dziś są tylko nazwami technicznymi jednej nazwy INCI (CIR, 2018). Surowiec to biały, lekki, higroskopijny proszek. Spośród polimerów akrylowych ocenianych przez CIR w 2018 r. to karbomer miał najwięcej zastosowań: amerykańska baza VCRP odnotowała go w 6434 recepturach, głównie niespłukiwanych (CIR, 2018). Występuje w żelach, serach, kremach, żelach do mycia i produktach do włosów.

Jak działa karbomer

Rozproszony w wodzie daje kwaśną dyspersję o małej lepkości. Po zobojętnieniu wodorotlenkiem albo aminą, np. trietanoloaminą, cząstki polimeru pęcznieją do wielokrotności pierwotnej objętości i powstaje przejrzysty, stabilny żel. Spęczniałe cząstki pozostają w dyspersji odrębne, a z aminami karbomer tworzy gęste, trwałe emulsje typu olej w wodzie (CIR, 1982). Jego rola jest technologiczna: odpowiada za konsystencję, rozprowadzanie i stabilność produktu, a nie za działanie na skórę.

Stężenia i pH

W 2001 r. przemysł zgłaszał stężenia od 0,001% do 2%, w większości kategorii 0,1-1% (CIR, 2003). Lepkość rośnie ze stężeniem polimeru. Dyspersja 0,5% ma pH 2,7-3,3. Przy pH 3,5-4,0 lepkość jest mała lub umiarkowana, optimum przypada na pH 5-10, a powyżej 10 struktura żelu się rozpada (CIR, 1982). Dlatego w bardzo kwaśnych serach, np. z kwasem askorbinowym, karbomer słabo zagęszcza i producenci sięgają po inne zagęstniki.

Dla kogo karbomer

Dla każdego typu skóry. Żele wodne na karbomerze nie muszą zawierać olejów, dlatego nadają się do lekkiej pielęgnacji skóry tłustej i mieszanej. Sam karbomer nie nawilża i nie działa przeciwstarzeniowo, więc o przydatności produktu decydują pozostałe składniki.

Jak stosować produkty z karbomerem

Karbomer rozpoznaje się w składzie po nazwie Carbomer, zwykle w drugiej połowie listy, często obok substancji zobojętniającej, np. Sodium Hydroxide albo Triethanolamine. Jego obecność mówi, że produkt ma formę żelu albo żelową fazę wodną; pora dnia i kolejność w rutynie zależą od całego produktu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR uznał karbomery za bezpieczne w kosmetykach (1982) i potwierdził ten wniosek w 2003 r. W badaniach na ludziach karbomer i jego sole wykazywały niski potencjał drażniący i uczulający w stężeniach od 0,5% do postaci nierozcieńczonej, a preparaty zawierające do 0,25% karbomeru wykazywały niski potencjał działania fotodrażniącego i fotouczulającego (CIR, 2018). Przy aerozolach CIR ocenił, że krople lakierów do włosów są zbyt duże, by karbomer docierał z nimi do płuc (CIR, 2003). Brak danych wskazujących na ryzyko w ciąży.

Karbomer jest polimerem syntetycznym, dlatego producenci oceniają go pod kątem unijnego ograniczenia mikrocząstek polimerów syntetycznych (rozp. (UE) 2023/2055). Ograniczenie dotyczy polimerów w postaci stałych cząstek do 5 mm, obecnych w produkcie w stężeniu co najmniej 0,01%; nie obejmuje polimerów o rozpuszczalności powyżej 2 g/l, potwierdzonej badaniem z dodatku 16. Według objaśnień Komisji polimery pęczniejące, które tworzą żel bez cząstek, nie spełniają tej definicji. Czy konkretny produkt z karbomerem podlega ograniczeniu, zależy więc od surowca i receptury, a gdyby podlegał, terminy wynoszą: 17 października 2027 r. dla produktów spłukiwanych, 17 października 2029 r. dla niespłukiwanych i 17 października 2035 r. dla makijażu oraz produktów do ust i paznokci.

Co pokazują badania

Właściwości fizykochemiczne karbomeru są dobrze opisane, a ocena bezpieczeństwa opiera się głównie na starszych badaniach toksykologicznych i klinicznych testach płatkowych. Karbomer nie ma udokumentowanego działania pielęgnacyjnego i nie należy go od niego oczekiwać.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitKarbomer jest zanieczyszczony benzenem.

Jak jestCIR w 1982 r. zwracał uwagę na śladowe pozostałości benzenu z procesu produkcji i zalecał ich ograniczanie. W ponownej ocenie z 2003 r. odnotował, że przemysł usuwa benzen z karbomeru, i podtrzymał wniosek o bezpieczeństwie (CIR, 2003).

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego obok karbomeru w składzie jest wodorotlenek sodu?

Karbomer zagęszcza dopiero po zobojętnieniu. Wodorotlenek sodu albo amina reagują z grupami kwasowymi polimeru, a produkt osiąga pH, w którym żel ma największą lepkość. Wodorotlenek zużywa się w tej reakcji i nie działa w gotowym produkcie jak zasada żrąca.

Dlaczego żel z karbomerem rzednie?

Lepkość spada po dodaniu elektrolitów, np. soli, oraz pod wpływem światła słonecznego, które przy śladach metali rozkłada polimer; rozkład ogranicza się, dodając do receptury filtr UV (CIR, 1982). Żel może też stracić gęstość po zmianie pH poza zakres, w którym się tworzy.

Czy karbomer może być w kosmetykach dla niemowląt?

Tak. W balsamach dla niemowląt zgłaszano 0,2-0,8% karbomeru (CIR, 2003), a CIR uznał go za bezpieczny w obecnych zastosowaniach.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: CARBOMER
  2. Elder RL (red.), Final Report on the Safety Assessment of Carbomers-934, -910, -934P, -940, -941, and -962, J Am Coll Toxicol 1982
  3. Cosmetic Ingredient Review, Amended Safety Assessment of Acrylates Copolymers as Used in Cosmetics, 2018
  4. Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2055 z 25 września 2023 r. w odniesieniu do mikrocząstek polimerów syntetycznych

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.