Encyklopedia INCI

Sclerotium Gum

Skleroglukan

Beta-glukan wytwarzany przez grzyb Sclerotium rolfsii. W kosmetykach zagęstnik i stabilizator emulsji, który utrzymuje lepkość w szerokim zakresie pH i w obecności soli.

Czym jest skleroglukan

Sclerotium Gum to skleroglukan, polisacharyd wydzielany do podłoża hodowlanego przez grzyb Sclerotium rolfsii, patogen roślin. Po całkowitej hydrolizie daje wyłącznie glukozę. Główny łańcuch tworzą jednostki glukozy połączone wiązaniami beta-1,3, a do co trzeciej z nich przyłączona jest wiązaniem beta-1,6 pojedyncza boczna cząsteczka glukozy (Coviello i in., 2005). W wodzie łańcuchy układają się w sztywne potrójne helisy, a boczne reszty glukozy nie pozwalają im się zlepiać. Surowiec otrzymuje się przez fermentację i oczyszczanie, a jego właściwości zależą od stopnia oczyszczenia.

Budową skleroglukan przypomina beta-glukany drożdży i grzybów, ale ma osobną nazwę INCI i w kosmetykach służy głównie do nadawania konsystencji. CosIng przypisuje mu funkcje stabilizatora emulsji, regulatora lepkości i składnika kondycjonującego skórę. W danych FDA przytoczonych przez CIR występował w 193 produktach, w tym 37 spłukiwanych, m.in. w produktach do okolic oczu i do włosów.

Jak działa skleroglukan

  • Zagęszcza wodę już w niskim stężeniu: roztwór oczyszczonego skleroglukanu o stężeniu 0,2% jest bardzo lepki, pseudoplastyczny, czyli rozrzedza się przy rozcieraniu i gęstnieje w spoczynku, i nie wykazuje tiksotropii (Castillo i in., 2015).
  • Jest niejonowy, więc w przeciwieństwie do zagęstników jonowych, np. karbomeru, zachowuje lepkość w obecności soli, m.in. chlorku sodu, wapnia i magnezu.
  • Stabilizuje emulsje olej w wodzie, zwiększając lepkość fazy wodnej. W badaniu reologicznym tworzył trwałe układy także z niejonowym surfaktantem silikonowym i z surfaktantem kationowym, a emulsje oparte na takich układach były stabilne (Bais i in., 2005).

Na skórze zostawia cienką warstwę polisacharydu wiążącą wodę, stąd funkcja kondycjonująca w CosIng. Badań, które mierzyłyby jego wpływ na nawilżenie lub barierę naskórka u ludzi, nie znaleziono.

Stężenia i pH

W ankiecie przytoczonej przez CIR skleroglukan stosowano w stężeniach 0,003-2% w produktach niespłukiwanych, do 1% w spłukiwanych i 0,2-0,8% w produktach do okolic oczu. W badaniu Bais i wsp. przejście od lepkiego roztworu do żelu obejmowało zakres 0,2-1,2%. Roztwory oczyszczonego skleroglukanu zachowują lepkość w szerokim zakresie pH, w przeglądzie Castillo i wsp. podawanym jako 1-13, oraz do temperatury 100-120°C; lepkość spada dopiero wtedy, gdy w silnie zasadowym środowisku rozpadają się potrójne helisy. Surowce słabiej oczyszczone gorzej znoszą zasady, wysoką temperaturę i sole. Dzięki temu skleroglukan sprawdza się w produktach o niskim pH, np. z kwasami, i w recepturach z dużą ilością elektrolitów.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał skleroglukan, razem z 33 innymi polisacharydami pochodzenia mikrobiologicznego, za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania (Fiume i in., 2016). Ze względu na bardzo dużą masę cząsteczkową nie przenika przez skórę w istotnym stopniu, a produktami jego rozkładu byłyby cukry proste. Dla samego skleroglukanu raport nie przytacza testów podrażnienia i uczulenia skóry; pokrewne polisacharydy, guma ksantanowa i beta-glukan, nie uczulały świnek morskich, a beta-glukan nie podrażniał ani nie uczulał także ludzi. W PubMed nie znaleziono opisów alergii kontaktowej na skleroglukan. Ciąża i ekspozycja na słońce nie są przeciwwskazaniami.

Co pokazują badania

Właściwości skleroglukanu jako zagęstnika opisują liczne badania reologiczne i przeglądy technologiczne, także dotyczące postaci leków o przedłużonym uwalnianiu i preparatów do oczu. Jako substancji czynnej na skórze nie badano go u ludzi. Publikacje o wpływie beta-1,3-glukanów na komórki odpornościowe dotyczą głównie podawania doustnego lub we wstrzyknięciach i nie przekładają się na kosmetyk, w którym skleroglukan jest zagęstnikiem.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Mity i sprostowania

MitZagęstniki takie jak Sclerotium Gum to tylko wypełniacze, które świadczą o słabej jakości kosmetyku.

Jak jestZagęstnik decyduje o tym, czy emulsja się nie rozwarstwi i czy produkt da się równo rozprowadzić. Skleroglukan stosuje się w stężeniach do 2%, więc nie rozcieńcza produktu, a jego odporność na sole i niskie pH pozwala stabilizować receptury, w których inne zagęstniki tracą lepkość. O jakości kosmetyku decyduje cały skład, a nie obecność zagęstnika.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Sclerotium Gum to to samo co Beta-Glucan w składzie kosmetyku?

Chemicznie oba są beta-glukanami, a skleroglukan przypomina budową beta-glukany grzybów: szkielet z wiązań beta-1,3 i boczne reszty glukozy przyłączone wiązaniami beta-1,6. Nazwa Beta-Glucan obejmuje jednak surowce z owsa, drożdży i grzybów stosowane jako składniki kondycjonujące, a Sclerotium Gum to zagęstnik o określonej budowie. Wyników badań beta-glukanu z owsa nie należy przypisywać skleroglukanowi.

Czy grzyb Sclerotium rolfsii w kosmetyku może zakazić skórę?

Nie. Surowcem jest oczyszczony polisacharyd wydzielany przez grzyba, a nie sam grzyb, którego biomasę oddziela się w procesie produkcji. S. rolfsii atakuje rośliny, a gotowy kosmetyk musi dodatkowo spełniać wymagania czystości mikrobiologicznej.

Czy skleroglukan jest wegański?

Tak. Powstaje w fermentacji z udziałem grzyba, a grzyby nie są zwierzętami. W samym surowcu nie ma składników pochodzenia zwierzęcego.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SCLEROTIUM GUM
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of Microbial Polysaccharide Gums as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2016; 35(1 Suppl): 5S-49S (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Castillo NA i in., Microbial production of scleroglucan and downstream processing, Frontiers in Microbiology 2015; 6: 1106
  4. Bais D i in., Rheological characterization of polysaccharide-surfactant matrices for cosmetic O/W emulsions, Journal of Colloid and Interface Science 2005; 290(2): 546-556

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.