Encyklopedia INCI

Pullulan

Pullulan

Polisacharyd z maltotriozy wytwarzany przez grzyb Aureobasidium pullulans. Po wyschnięciu tworzy na skórze przezroczysty film; w kosmetykach składnik filmotwórczy i wiążący.

Czym jest pullulan

Pullulan to liniowy polisacharyd zbudowany wyłącznie z glukozy. Jego powtarzającą się jednostką jest maltotrioza, czyli trzy cząsteczki glukozy połączone wiązaniami alfa-1,4, a kolejne maltotriozy łączą wiązania alfa-1,6 (Singh i in., 2008). Ta regularna budowa odróżnia go od skrobi i dekstranu, które też składają się z samej glukozy. Wytwarza go drożdżopodobny grzyb Aureobasidium pullulans; według opisu przytoczonego przez CIR surowiec powstaje w fermentacji upłynnionej skrobi kukurydzianej, po której usuwa się biomasę grzyba i oczyszcza roztwór. Masa cząsteczkowa bywa bardzo różna, typowy surowiec handlowy ma średnio około 200 000 Da.

Pullulan jest dodatkiem do żywności (E1204) i materiałem na jadalne folie, np. rozpuszczalne paski odświeżające oddech, oraz na kapsułki suplementów zamiast żelatyny. W kosmetykach CosIng przypisuje mu funkcje filmotwórczą i wiążącą. W danych FDA przytoczonych przez CIR występował w 45 produktach, m.in. do twarzy i ciała, do okolic oczu i do higieny jamy ustnej.

Jak działa pullulan

  • Po odparowaniu wody tworzy cienki, przezroczysty film. Folie z pullulanu słabo przepuszczają tlen, ale łatwo rozpuszczają się w wodzie (Chen i in., 2017), dlatego film na skórze zmywa się wodą.
  • Film z polimeru o dużej masie cząsteczkowej daje wrażenie napięcia i wygładzenia skóry. Jachowicz i wsp. (2008) wykazali na przedramionach pięciu osób, że cienkie filmy takich polimerów zwiększają sztywność powierzchni skóry, zależnie od ilości polimeru. Pullulanu w tym badaniu nie było, a u polimerów najbardziej higroskopijnych efekt słabł przy wysokiej wilgotności.
  • Jako spoiwo, zgodnie z funkcją podaną w CosIng, nadaje spójność masom kosmetycznym.

Stężenia i pH

W ankiecie przytoczonej przez CIR pullulan miał najwyższe stężenia ze wszystkich ocenianych polisacharydów pochodzenia mikrobiologicznego: 0,2-3% w produktach nakładanych na skórę, 3% w produkcie do okolic oczu, do 12% w niespłukiwanych produktach do włosów i do 17% w produktach do higieny jamy ustnej. Rozpuszcza się w wodzie, ale nie w olejach, a roztwory są stabilne w szerokim zakresie pH. Film z samego pullulanu bywa kruchy; gliceryna działa na niego jak plastyfikator, zwiększa rozciągliwość folii, ale też jej przepuszczalność dla pary wodnej (Chen i in., 2017).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w ocenie 34 polisacharydów mikrobiologicznych uznał pullulan za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania (Fiume i in., 2016). Duża masa cząsteczkowa sprawia, że przenikanie przez skórę jest mało prawdopodobne. Badań podrażnienia i uczulenia skóry dla samego pullulanu raport nie przytacza; ocenę oparto na danych dla pokrewnych polisacharydów i na bezpieczeństwie spożywczym. Komitet ekspertów FAO/WHO do spraw dodatków do żywności (JECFA) przyznał pullulanowi dopuszczalne dzienne spożycie „nieokreślone”, czyli nie wyznaczył limitu. U 13 osób spożywających 10 g pullulanu dziennie przez 14 dni nie stwierdzono zmian w badaniach laboratoryjnych ani działań niepożądanych. Testy genotoksyczności dały wyniki ujemne, z wyjątkiem słabo dodatniego wyniku jednego testu bakteryjnego przy 20 mg na płytkę.

Pullulan nie jest alergenem zapachowym i nie ma ograniczeń w załącznikach rozporządzenia 1223/2009. Ciąża i ekspozycja na słońce nie są przeciwwskazaniami.

Co pokazują badania

Właściwości filmotwórcze pullulanu są dobrze opisane w badaniach materiałowych, głównie nad foliami spożywczymi. Badań klinicznych, które mierzyłyby napięcie lub wygładzenie skóry po preparacie z pullulanem w porównaniu z podłożem, w PubMed nie znaleziono; deklaracje natychmiastowego efektu liftingu pochodzą z materiałów dostawców surowca. Mechanizm odczucia napięcia jest wspólny dla wielu polimerów filmotwórczych i dotyczy powierzchni naskórka; nie ma danych, by pullulan wpływał na kolagen lub elastynę skóry właściwej.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitPullulan działa jak lifting: trwale napina i ujędrnia skórę.

Jak jestEfekt jest fizyczny i przemijający. Film rozpuszcza się w wodzie, więc znika po umyciu twarzy, a wilgoć i pot mogą go osłabiać. Badań pokazujących, że pullulan zmienia jędrność skóry po zakończeniu stosowania, nie ma.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pullulan jest pochodzenia zwierzęcego, jak kolagen czy żelatyna?

Nie. To polisacharyd wytwarzany przez grzyb w procesie fermentacji i nie zawiera białka. Dlatego z pullulanu robi się kapsułki suplementów jako bezzwierzęcy zamiennik żelatyny.

Czy produkt z pullulanem można nakładać pod oczy?

Pullulan występuje w produktach do okolic oczu, w ankiecie przytoczonej przez CIR w stężeniu 3%, a panel uznał to zastosowanie za bezpieczne. Badań podrażnienia oka dla samego pullulanu raport nie przytacza, więc o tolerancji decyduje cały produkt.

Dlaczego po serum z pullulanem skóra wydaje się ściągnięta?

To odczucie daje wysychający film polimeru na powierzchni naskórka. U osób ze skórą suchą bywa nieprzyjemne; łagodzą je humektanty i emolienty w tym samym produkcie albo krem nałożony na serum.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PULLULAN
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of Microbial Polysaccharide Gums as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2016; 35(1 Suppl): 5S-49S (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Chen CT i in., Improvement on Physical Properties of Pullulan Films by Novel Cross-Linking Strategy, Journal of Food Science 2017; 82(1): 108-117
  4. Jachowicz J i in., Alteration of skin mechanics by thin polymer films, Skin Research and Technology 2008; 14(3): 312-319

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.