Encyklopedia INCI

Sodium PCA

Piroglutaminian sodu

Sól sodowa kwasu piroglutaminowego (PCA), składnika NMF naskórka. Silnie higroskopijny humektant w tonikach, serach, kremach, żelach myjących i odżywkach do włosów.

Czym jest piroglutaminian sodu

Sodium PCA to sól sodowa kwasu 2-pirolidono-5-karboksylowego (PCA), cyklicznej pochodnej kwasu glutaminowego. Surowiec otrzymuje się z glutaminianu sodu, a możliwym zanieczyszczeniem jest nieprzereagowany glutaminian (Fiume i in., 2019). Do receptur trafia zwykle jako roztwór wodny; w danych CIR z lat 90. część stężeń podano dla 50% roztworu.

Na etykiecie PCA i Sodium PCA to różne składniki o innych właściwościach. Wolny kwas tworzy kryształy, które nie chłoną wilgoci, a w roztworze obniża pH. Sól sodowa jest według CIR skrajnie higroskopijna i nie zakwasza receptury, dlatego to ona odpowiada za wiązanie wody i to po nią producenci sięgają znacznie częściej: w 2014 r. Sodium PCA zgłoszono w 1289 recepturach (w 1996 r. w 437), a wolny kwas w 106.

Jak działa piroglutaminian sodu

  • jako humektant przyciąga wodę do warstwy rogowej i spowalnia jej oddawanie przy suchym powietrzu;
  • jest tą samą cząsteczką, która w formie L występuje w naturalnym czynniku nawilżającym (NMF) warstwy rogowej, choć naturalny PCA znajduje się głównie wewnątrz korneocytów;
  • w odżywkach i sprayach do włosów działa kondycjonująco i antystatycznie (funkcje z CosIng): wilgoć związana na powierzchni włosa ogranicza gromadzenie się ładunków elektrycznych.

Stężenia i pH

W danych CIR z 2014 r. najwyższe stężenia wynosiły 2,5% w produktach niespłukiwanych (kremy i balsamy do paznokci), 3% w spłukiwanych (preparaty do mycia skóry), 2% w produktach do okolic oczu, 1,5% w produktach do włosów i 0,2% w lakierach do włosów w pompce. Składnik rozpuszcza się w wodzie i trafia do fazy wodnej. W UE nie ma limitu stężenia; jedynym ograniczeniem wskazanym przez CIR jest unikanie receptur, w których mogą powstawać związki N-nitrozowe.

Dla kogo jest piroglutaminian sodu

Dla każdego typu skóry, szczególnie suchej i odwodnionej, a także dla włosów suchych i elektryzujących się. Nie natłuszcza, więc pasuje do lekkich produktów dla skóry tłustej i mieszanej. Grup, które powinny go unikać, nie opisano.

Jak stosować produkty z piroglutaminianem sodu

Tonik, serum lub krem z Sodium PCA stosuje się rano i wieczorem na oczyszczoną skórę. Przy suchym powietrzu, np. w ogrzewanych pomieszczeniach, humektant najlepiej działa pod warstwą kremu z emolientami, który zatrzymuje związaną wodę w naskórku. W odżywkach i sprayach składnik trafia na długość włosów, gdzie ma ograniczać elektryzowanie.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w 2014 r. potwierdził bezpieczeństwo PCA i jego soli w obecnych warunkach stosowania, z zastrzeżeniem, że nie należy ich używać w produktach, w których mogą powstawać związki N-nitrozowe (Fiume i in., 2019). Nierozcieńczony Sodium PCA nie drażnił w modelu naskórka EpiSkin ani oczu królików, a na świnkach morskich nie uczulał. U ludzi 30% roztwór w otwartym teście płatkowym nie wywołał istotnego podrażnienia u 46 osób, a stężenia do 32% pod opatrunkiem okluzyjnym dały wyniki ujemne u kolejnych 46. Na skórze pleców pojedyncze osoby reagowały przemijającym rumieniem już na 6,25%, ale na twarzy i szyi reakcji nie było. Testy genotoksyczności były ujemne; w ciąży i u dzieci nie ma przeciwwskazań.

Co pokazują badania

Dowody skuteczności pochodzą głównie z badań przemysłowych z lat 70. i 80., np. Middletona i Robertsa (1978) nad kremem z solami sodowymi PCA na skórze suchej i łuszczącej się. Nowsze prace dotyczą sposobu podania. Fujii i in. (2025) zwracają uwagę, że dotychczasowe formy podania pozwalały PCA przenikać przez skórę bez gromadzenia się w warstwie rogowej; w badaniu ex vivo na ludzkiej skórze kompleks PCA z Sodium Dilauramidoglutamide Lysine zwiększał stężenie PCA w warstwie rogowej. Nowych, niezależnych badań klinicznych samego Sodium PCA w typowym stężeniu kilku procent nie znaleziono.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Inositolwystępują razem w mieszaninach humektantów wzorowanych na NMF
  • Fructoserazem tworzą gotowe mieszaniny humektantów wzorowane na NMF (dane dostawcy)
  • Serineobok seryny jeden z głównych składników naturalnego czynnika nawilżającego
  • PCAsól sodowa jest silnie higroskopijna
  • HistidinePCA, tak jak wolna histydyna, powstaje w warstwie rogowej z rozkładu filagryny
  • Alanineuzupełnia kompleks naśladujący NMF
  • Argininearginina zwiększa wiązanie PCA z włosem
  • Glycineoba należą do naturalnego czynnika nawilżającego naskórka
  • Sodium Lactatedrugi składnik najbardziej higroskopijnej frakcji NMF
  • Collagen Amino Acidsinny składnik NMF

Mity i sprostowania

MitSodium PCA to sztuczna substancja obca dla skóry.

Jak jestPCA powstaje w warstwie rogowej z rozkładu filagryny i należy do głównych składników NMF; według CIR w naskórku człowieka L-PCA występuje w ilości około 16,5 mg na gram świeżej tkanki. Kosmetyczny Sodium PCA to sól tej samej cząsteczki, otrzymywana z glutaminianu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Sodium PCA jest pochodzenia zwierzęcego?

Nie. Surowiec otrzymuje się z glutaminianu sodu, który na skalę przemysłową produkuje się metodą fermentacji. Składnik nadaje się więc do kosmetyków wegańskich, o ile reszta receptury też spełnia to kryterium.

Czy Sodium PCA w szamponie coś daje?

W szamponach i odżywkach pełni funkcję kondycjonującą i antystatyczną. Po spłukaniu na włosach zostaje tylko część składnika, a badań jego wpływu na włosy w takich produktach nie znaleziono, więc nie wiadomo, jaki ma udział w efekcie produktu.

Czy Sodium PCA działa lepiej niż gliceryna?

Nie ma opublikowanych badań klinicznych, które porównywałyby oba humektanty bezpośrednio. Gliceryna jest znacznie lepiej przebadana, a Sodium PCA wyróżnia się tym, że odpowiada składnikowi NMF. W praktyce często występują w jednej recepturze, a o efekcie decyduje całość składu.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SODIUM PCA
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of PCA (2-Pyrrolidone-5-Carboxylic Acid) and Its Salts as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2019
  3. Fujii MY i in., Novel design of pyrrolidonecarboxylic acid and sodium dilauramidoglutamide lysine complex for targeted drug delivery to human stratum corneum, International Journal of Pharmaceutics 2025
  4. Middleton JD, Roberts ME, Effect of a skin cream containing the sodium salts of pyrrolidone carboxylic acid on dry and flaky skin, Journal of the Society of Cosmetic Chemists 1978; 29: 201-205

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.