Encyklopedia INCI

Fructose

Fruktoza

Cukier owocowy, ketoheksoza obecna w owocach i miodzie. W kosmetykach humektant, często część mieszanin wzorowanych na naturalnym czynniku nawilżającym skóry (NMF).

Czym jest fruktoza

Fructose to D-fruktoza, nazywana też lewulozą lub cukrem owocowym. To cukier prosty o sześciu atomach węgla, który w odróżnieniu od glukozy ma grupę ketonową, a nie aldehydową (ketoheksoza). Występuje w owocach i w miodzie, a w roztworze wodnym istnieje głównie w dwóch formach pierścieniowych. Przemysłowo otrzymuje się ją m.in. z glukozy syropu kukurydzianego, którą enzym izomeraza glukozowa przekształca we fruktozę (Fiume i in., 2019).

CosIng przypisuje fruktozie jedną funkcję: humektant. W danych FDA przytoczonych przez CIR figurowała w 172 produktach, w większości niespłukiwanych. W serach i kremach stoi często w składzie obok Sodium Lactate, Sodium PCA, Glycine, Urea, Niacinamide i Inositol. Taki zestaw to według opisu dostawcy gotowa mieszanina humektantów wzorowana na naturalnym czynniku nawilżającym skóry (NMF).

Jak działa fruktoza

Pięć grup hydroksylowych wiąże wodę, więc w warstwie rogowej fruktoza działa jak humektant: zatrzymuje wilgoć, ale nie tworzy filmu okluzyjnego i nie natłuszcza. W mieszaninach wzorowanych na NMF jest jednym z kilku humektantów; udziału samej fruktozy w działaniu takich mieszanin nie badano. W modelach fruktoza przyspieszała odbudowę bariery naskórka: u myszy po zdarciu warstwy rogowej taśmą działał tak jej roztwór, a roztwór glukozy nie (Denda, 2011), a w modelu naskórka zwiększała płynność lipidów w warstwie ziarnistej i przyspieszała wydzielanie ciałek blaszkowatych (Umino i in., 2019, badacze firmy Shiseido).

Fruktoza jest cukrem redukującym, więc może reagować z grupami aminowymi aminokwasów i białek (reakcja Maillarda). Od glukozy różni się tempem późnych etapów tej reakcji. W badaniu in vitro z albuminą przy fizjologicznym pH i temperaturze fruktoza wiązała grupy aminowe w podobnym tempie jak glukoza, ale fluorescencyjne produkty reakcji powstawały około 10 razy szybciej (Suárez i in., 1989). W innym badaniu fruktoza wywoływała sieciowanie białka (rybonukleazy) około 10 razy szybciej niż glukoza (McPherson i in., 1988).

Stężenia i pH

W ankiecie branżowej przytoczonej przez CIR fruktozę stosowano w stężeniach 0,0002-2% w produktach niespłukiwanych i do 20% w spłukiwanych; w produktach do okolic oczu 0,002-0,075%, a w produktach do włosów najwyżej 0,1%. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i trafia do fazy wodnej. Dla technologa ograniczeniem jest jej reaktywność: w recepturach z aminokwasami lub białkami reakcja Maillarda może z czasem, szybciej w cieple, przebarwiać produkt na żółto lub brązowo.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał fruktozę za bezpieczną w obecnych warunkach stosowania w kosmetykach, razem z 24 innymi cukrami prostymi, dwucukrami i ich pochodnymi (Fiume i in., 2019). Dla samej fruktozy raport nie przytacza badań podrażnienia ani uczulenia skóry. Ocena opiera się na dobrze udokumentowanym bezpieczeństwie spożywczym, małym narażeniu ogólnoustrojowym przy stosowaniu na skórę i danych dla całej grupy: w powtarzanych testach płatkowych (HRIPT) preparaty z glukozą do 8% i z 5% mannozy nie uczulały.

Fruktoza nie jest alergenem zapachowym i nie ma ograniczeń w załącznikach rozporządzenia 1223/2009. Ciąża i karmienie piersią nie są przeciwwskazaniem; nie ma danych, by fruktoza zwiększała wrażliwość skóry na słońce.

Co pokazują badania

Badań skuteczności samej fruktozy na skórze ludzi w PubMed nie znaleziono; rola humektanta wynika z budowy cząsteczki, a dane o barierze naskórka pochodzą tylko z modelu mysiego i hodowlanego. Dane o reaktywności z białkami pochodzą z doświadczeń in vitro na albuminie i rybonukleazie, prowadzonych w związku z badaniami nad cukrzycą, i nie opisują skóry po nałożeniu kosmetyku. Ocenę bezpieczeństwa CIR przeprowadził dla całej grupy cukrów, bez testów skórnych samej fruktozy.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Sodium PCArazem tworzą gotowe mieszaniny humektantów wzorowane na NMF (dane dostawcy)
  • Sodium Lactategłówny humektant tych samych mieszanin typu NMF

Mity i sprostowania

MitFruktoza w składzie oznacza, że kosmetyk zawiera owoce albo ekstrakt owocowy.

Jak jestFructose to czysty cukier, a w przemyśle otrzymuje się go m.in. z glukozy syropu kukurydzianego w reakcji izomeryzacji enzymatycznej. Nazwa INCI nie mówi o pochodzeniu, a obecność owoców deklaruje się osobnymi nazwami INCI ekstraktów lub soków.

Najczęściej zadawane pytania

Serum z fruktozą pożółkło. Czy to znaczy, że się zepsuło?

Niekoniecznie. Fruktoza jako cukier redukujący może reagować z aminokwasami, np. z glicyną obecną w mieszaninach typu NMF, a produkty tej reakcji są żółte lub brązowe; ciepło i czas przyspieszają zmianę. Produktu, który zmienił także zapach lub konsystencję albo jest po terminie przydatności po otwarciu, nie należy jednak używać.

Czy fruktoza w kremie może przyspieszać glikację i starzenie skóry?

Pytanie jest zasadne, bo w probówce fruktoza wiąże się z białkami w podobnym tempie jak glukoza, ale około 10 razy szybciej prowadzi do późnych produktów glikacji i sieciowania białek. Nikt jednak nie sprawdzał, czy fruktoza z kosmetyku glikuje białka skóry, więc ryzyka nie da się ani potwierdzić, ani wykluczyć. Glikacja kolagenu zachodzi w skórze właściwej, a stężenia fruktozy w produktach niespłukiwanych są niskie.

Czy osoba z nietolerancją fruktozy może używać kosmetyków z fruktozą?

Nietolerancja fruktozy dotyczy jej wchłaniania i przemiany po spożyciu. Przenikania fruktozy przez skórę nie zmierzono, ale dla glukozy CIR przytacza dane o bardzo słabym przenikaniu przez nieuszkodzoną skórę, a kosmetyki niespłukiwane zawierają zwykle poniżej 2% fruktozy. Ostrożność ma sens przy produktach do ust, które częściowo się połyka; przy wrodzonej nietolerancji fruktozy warto to omówić z lekarzem.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: FRUCTOSE
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of Monosaccharides, Disaccharides, and Related Ingredients as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2019; 38(1 Suppl): 5S-38S (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Suárez G i in., Nonenzymatic glycation of bovine serum albumin by fructose (fructation). Comparison with the Maillard reaction initiated by glucose, Journal of Biological Chemistry 1989; 264(7): 3674-3679
  4. McPherson JD i in., Role of fructose in glycation and cross-linking of proteins, Biochemistry 1988; 27(6): 1901-1907

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.