Encyklopedia INCI

Butylene Glycol

Glikol butylenowy

Butano-1,3-diol: humektant i rozpuszczalnik, częsty nośnik ekstraktów roślinnych. Rzadko uczula, ale u osób uczulonych możliwa reakcja krzyżowa z glikolem propylenowym.

Czym jest glikol butylenowy

Butylene Glycol to butano-1,3-diol: czterowęglowy alkohol z dwiema grupami hydroksylowymi, bezbarwna, lepka i higroskopijna ciecz bez zapachu, o lekko słodkawym smaku, mieszająca się z wodą. Jest bliskim krewnym glikolu propylenowego, dłuższym o jeden atom węgla. Przemysłowo powstaje z aldehydu octowego: w kondensacji aldolowej tworzy się aldol (3-hydroksybutanal), który następnie uwodornia się katalitycznie. CosIng obejmuje tą nazwą także odmianę (R), którą można wytwarzać biotechnologicznie z udziałem zmodyfikowanych bakterii Escherichia coli.

Występuje w tonikach, serach, kremach, maskach, szamponach i produktach do układania włosów. Jest też częstym nośnikiem ekstraktów roślinnych, dlatego pojawia się w składach nawet wtedy, gdy producent nie dodał go jako osobnego składnika aktywnego.

Jak działa glikol butylenowy

  • jako humektant wiąże wodę i spowalnia wysychanie produktu;
  • rozpuszcza składniki słabo rozpuszczalne w wodzie, m.in. ekstrakty roślinne, i spowalnia ulatnianie się aromatów olejków eterycznych;
  • obniża lepkość i ułatwia rozprowadzanie lekkich, wodnistych formuł;
  • ma własne działanie przeciwdrobnoustrojowe: w badaniu cytowanym przez CIR był najskuteczniejszym pod tym względem poliolem i hamował bakterie, drożdże i pleśnie, ale nie działał na przetrwalniki.

Stężenia i pH

CIR opisuje stosowanie glikolu butylenowego w stężeniach od 0,00007% do 89%. W produktach nawilżających bywa jednym z głównych składników fazy wodnej, a jako nośnik ekstraktu trafia do produktu w małej ilości. Jako obojętny glikol działa w każdym pH spotykanym w kosmetykach.

Dla kogo jest glikol butylenowy

Pasuje do każdego typu skóry. W lekkich produktach dla skóry tłustej i mieszanej nawilża bez dodawania lipidów, a w kosmetykach do włosów pełni rolę humektantu. Nie powinny go stosować osoby z potwierdzoną alergią na glikol butylenowy; osoby uczulone na glikol propylenowy reagują na niego rzadziej, ale decyzję najlepiej oprzeć na teście płatkowym.

Jak stosować produkty z glikolem butylenowym

To składnik pomocniczy, który nie narzuca pory dnia ani kolejności w rutynie. Jego pozycja w składzie mówi o roli: blisko początku listy pełni funkcję humektantu i rozpuszczalnika całej formuły, a pod koniec listy trafił do produktu najczęściej razem z ekstraktem roślinnym. Osoba uczulona na glikole powinna czytać także składy produktów z ekstraktami, bo tam łatwo go przeoczyć.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel Cosmetic Ingredient Review (CIR) uznał glikol butylenowy za bezpieczny (1985, potwierdzenie w 2004 r.); w 2025 r. umieścił go wśród ocen, które ze względu na upływ czasu mogą zostać ponownie otwarte w 2026 r. W starym badaniu na ciężarnych szczurach, którym przez ciążę i karmienie podawano 9% roztwór glikolu w wodzie do picia, u potomstwa stwierdzano zmiany syntezy białek w wątrobie i neuronach; to narażenie doustne wielokrotnie większe niż z kosmetyku. Składnik nie wpływa na wrażliwość na słońce.

Co pokazują badania

W teście powtarzanych aplikacji na 200 ochotnikach glikol butylenowy nie uczulał, a u 2 osób wywołał łagodne podrażnienie; w testach produktów z glikolami w stężeniach do 21,4% żadna z 1087 osób nie uległa uczuleniu (CIR). Pojedyncze przypadki alergii kontaktowej na glikol butylenowy w kosmetykach opisano m.in. w Japonii i Danii (Aizawa i in., 2014; Blomberg i Johansen, 2020). W badaniu nawilżenia Pinto i in. (2024) glikol butylenowy występował tylko w mieszaninie z propanodiolem, więc jego własnego udziału w efekcie nie wyodrębniono.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Łączyć z ostrożnością

  • Propylene Glycolu osób uczulonych na glikol butylenowy częsta reakcja krzyżowa z propylenowym

Mity i sprostowania

MitGlikol butylenowy to ropopochodny składnik, którego należy unikać.

Jak jestSurowiec otrzymuje się zwykle z aldehydu octowego, a także biotechnologicznie, ale pochodzenie nie przesądza o bezpieczeństwie. W organizmie glikol butylenowy przekształca się w związki ketonowe (beta-hydroksymaślan i acetooctan), które służą jako źródło energii, a CIR uznał go za bezpieczny w stężeniach do 89%.

Najczęściej zadawane pytania

Czy glikol butylenowy uczula rzadziej niż propylenowy?

Tak, ale oba mogą uczulać. W analizie 893 pacjentów testowanych płatkowo w latach 2020-2022 na glikol butylenowy reagowało 1,46%, na propylenowy 5,94%. Reakcja krzyżowa jest jednokierunkowa: 46,2% uczulonych na butylenowy reagowało też na propylenowy, a tylko 11,3% uczulonych na propylenowy na butylenowy (Ekstein i in., 2024).

Skoro hamuje rozwój drobnoustrojów, czy glikol butylenowy jest konserwantem?

Nie w rozumieniu rozporządzenia 1223/2009. Konserwant to substancja przeznaczona wyłącznie lub głównie do hamowania rozwoju drobnoustrojów i musi być w załączniku V. Główną funkcją glikolu butylenowego jest wiązanie wody i rozpuszczanie składników, więc może dodatkowo wspierać ochronę produktu, ale nie zastępuje konserwantu.

Czy tonik z glikolem butylenowym można stosować wokół oczu?

Tak, ale tak, by nie dostał się do oka. Kropla glikolu butylenowego w oku człowieka wywołuje natychmiastowe, silne pieczenie, podobne jak glikol propylenowy; płukanie wodą szybko je łagodzi (CIR).

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: BUTYLENE GLYCOL
  2. Cosmetic Ingredient Review, Final Report on the Safety Assessment of Butylene Glycol, Hexylene Glycol, Ethoxydiglycol, and Dipropylene Glycol, J Am Coll Toxicol 1985; 4(5): 223-248
  3. Ekstein SF i in., Cross-Reactivity Between Propylene Glycol and Butylene Glycol, Dermatitis 2024; 35(2): 149-151
  4. Blomberg M, Johansen JD, Allergic contact dermatitis due to butylene glycol in cosmetics, Contact Dermatitis 2020; 83(3): 242-243

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.