Encyklopedia INCI

Linalool

Linalol

Alkohol terpenowy o świeżym, kwiatowym zapachu, obecny m.in. w olejkach lawendowym i neroli. Świeży rzadko uczula, a utleniony na powietrzu należy do częstych alergenów.

Czym jest linalol

Linalol (3,7-dimetylookta-1,6-dien-3-ol) to acykliczny alkohol monoterpenowy o świeżym, kwiatowym zapachu. Ma dwa enancjomery; w badaniach, na które powołuje się SCCS, używano ich mieszaniny (SCCS, 2012). Występuje w wielu olejkach eterycznych: olejek lawendowy zawiera 25-38% linalolu obok 25-45% octanu linalilu, a w olejku neroli jego zawartość sięga 44%. Przemysłowo otrzymuje się go także syntetycznie, m.in. z pinenu.

Należy do stu najczęściej używanych substancji zapachowych. W przeglądzie 516 produktów konsumenckich był w 35,8% z nich, a w brytyjskim przeglądzie 300 produktów linalol i limonen występowały w 63% (SCCS, 2012). CosIng podaje funkcje: dezodorującą i zapachową.

Jak działa linalol

W kosmetyku nadaje zapach, zwykle jako składnik kompozycji lub olejku. Czysty linalol prawie nie uczula: w teście LLNA wartość EC3 wyniosła 46,2%. Ze względu na wiązania podwójne utlenia się jednak na powietrzu do wodoronadtlenków, które są jego głównymi alergenami. Próbka utleniana 10 tygodni miała EC3 9,4%, a utleniana 45 tygodni 4,8% (SCCS, 2012). W jednej utlenionej próbce jeden z wodoronadtlenków stanowił 15% (Sköld i in., 2004).

Stężenia i pH

Przepisy UE nie ograniczają stężenia linalolu, a jego pozycja w załączniku III nie zawiera wymogu liczby nadtlenkowej, jaki mają limonen czy pinen. Standard branżowy IFRA zaleca dodatek przeciwutleniacza, np. 0,1% BHT lub tokoferolu, i liczbę nadtlenkową linalolu poniżej 20 mmoli/l; nie jest to wymóg prawny. Deklaracja obowiązuje powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych, także gdy linalol pochodzi z olejku. Rozpuszcza się w alkoholu i olejach, słabo w wodzie.

Dla kogo linalol

Dla osób, które dobrze tolerują kosmetyki perfumowane i z olejkami eterycznymi. Nie jest wskazany przy potwierdzonej alergii na utleniony linalol, utleniony octan linalilu lub olejek lawendowy: pacjenci uczuleni na utleniony linalol reagowali w testach także na utleniony na powietrzu olejek lawendowy i utleniony octan linalilu (Hagvall i in., 2008).

Jak stosować produkty z linalolem

Pora dnia nie ma znaczenia. Ważne jest przechowywanie: szczelne zamknięcie, ochrona przed ciepłem i zużycie w terminie po otwarciu, bo linalol utlenia się w kontakcie z powietrzem także w olejku lawendowym, który nie ma naturalnej ochrony przed utlenianiem (Hagvall i in., 2008).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Linalol o niskim stopniu utlenienia dawał dodatnie testy płatkowe u 0,2-0,6% pacjentów (SCCS, 2012). Utleniony linalol 6% z 1% wodoronadtlenków wywołał reakcje u 6,9% z 2900 kolejnych pacjentów w sześciu krajach (zakres 3-13%), a wątpliwe u 9,2% (Bråred Christensson i in., 2012). W 3-tygodniowym teście powtarzanego stosowania 5 z 6 osób uczulonych zareagowało na krem z 3% utlenionego linalolu, a 2 z 6 na krem z 0,3% (Andersch Björkman i in., 2014). Brak badań u kobiet w ciąży; linalol nie ma ostrzeżeń dotyczących słońca.

Status prawny w UE

Linalool figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 pod pozycją 84: bez limitu stężenia i bez ostrzeżenia na opakowaniu, z obowiązkiem wymienienia w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Obowiązek wprowadziła dyrektywa 2003/15/WE dla produktów wprowadzanych do obrotu od 11 marca 2005 r. Rozporządzenie (UE) 2023/1545 rozszerzyło wykaz o nowe alergeny z terminami przejściowymi 31 lipca 2026 r. (wprowadzanie do obrotu) i 31 lipca 2028 r. (udostępnianie), ale pozycji 84 nie zmieniło, więc te terminy linalolu nie dotyczą.

Co pokazują badania

W danych z 54 europejskich ośrodków z lat 2021-2022 wodoronadtlenki linalolu 1% dały najwięcej reakcji dodatnich spośród 19 badanych alergenów, 7,65% (Uter i in., 2026). Nie wiadomo, ile wodoronadtlenków powstaje w konkretnych kosmetykach w czasie użytkowania.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Obowiązek podania w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych; brak limitu stężenia i wymogu liczby nadtlenkowej (zał. III poz. 84 rozp. (WE) 1223/2009, pozycja niezmieniona przez rozp. (UE) 2023/1545; obowiązek od 11.03.2005 na mocy dyrektywy 2003/15/WE).

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Tocopherolprzeciwutleniacz spowalnia utlenianie linalolu do wodoronadtlenków
  • BHTprzeciwutleniacz stabilizuje terpeny podczas przechowywania

Mity i sprostowania

MitLinalool w składzie oznacza, że producent dodał sztuczny zapach.

Jak jestLinalol jest naturalnym składnikiem wielu olejków, np. lawendowego i neroli, i musi być wymieniony w składzie powyżej progu deklaracji niezależnie od tego, czy pochodzi z olejku, czy z syntezy. W kosmetykach naturalnych oznacza się go często gwiazdką z dopiskiem o pochodzeniu z olejków eterycznych.

Najczęściej zadawane pytania

Mam uczulenie na olejek lawendowy. Czy powinnam unikać linalolu?

Warto zachować ostrożność: linalol i octan linalilu to główne składniki olejku lawendowego, a osoby uczulone na utleniony linalol reagowały też na utleniony olejek lawendowy (Hagvall i in., 2008). Który składnik odpowiada za reakcję, pokazuje test płatkowy z utlenionym linalolem i octanem linalilu.

Dlaczego standardowe testy płatkowe mogą nie wykryć uczulenia na linalol?

Mieszaniny zapachowe I i II z serii podstawowej nie zawierają linalolu, a test ze świeżym linalolem rzadko wychodzi dodatni. Uczulenie wykrywa test z utlenionym linalolem albo jego wodoronadtlenkami; bez niego wiele osób nie dowiedziałoby się o alergii (Bråred Christensson i in., 2012).

Czy linalol w szamponie jest problemem przy uczuleniu?

Ryzyko jest mniejsze niż przy kremie, bo kontakt jest krótki, a próg deklaracji w produktach spłukiwanych wynosi 0,01%. Powtarzany kontakt nawet z małymi stężeniami utlenionego linalolu wywoływał jednak zmiany u osób uczulonych (Andersch Björkman i in., 2014), więc przy potwierdzonej alergii lepiej wybierać szampony bez linalolu.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: LINALOOL
  2. SCCS, Opinion on fragrance allergens in cosmetic products, SCCS/1459/11, 2012
  3. Bråred Christensson J i in., Air-oxidized linalool: a frequent cause of fragrance contact allergy, Contact Dermatitis 2012
  4. Uter W i in., Patch Test Results With Additions to the European Baseline Series, 2021/22, Contact Dermatitis 2026

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.