Encyklopedia INCI

Sodium Ascorbyl Phosphate

Askorbylofosforan sodu

Sól trisodowa 2-fosforanu kwasu askorbinowego (SAP). Trwała, rozpuszczalna w wodzie pochodna witaminy C; działa jako antyoksydant po odszczepieniu fosforanu w skórze.

Czym jest askorbylofosforan sodu

Sodium Ascorbyl Phosphate (SAP) to sól trisodowa 2-fosforanu kwasu L-askorbinowego. Grupa fosforanowa osłania układ endiolowy, który w samym kwasie askorbinowym najłatwiej się utlenia; tak tłumaczono trwałość pokrewnego fosforanu askorbylomagnezu (Austria i in., 1997). Według dostawcy surowiec zawiera co najmniej 45% witaminy C, dobrze rozpuszcza się w wodzie, a praktycznie wcale w etanolu i typowych olejach kosmetycznych (BASF, 2005). W 2023 r. SAP figurował w 355 kosmetykach zgłoszonych do rejestru FDA (VCRP), według projektu podsumowania ponownej oceny CIR z 2025 r.

Jak działa askorbylofosforan sodu

SAP jest prekursorem: jako witamina C może działać dopiero po odszczepieniu fosforanu przez enzymy skóry, fosfatazy. Dane:

  • na wycinkach ludzkiej skóry ex vivo dodatek SAP i octanu tokoferolu do filtrów zmniejszał ilość reaktywnych form tlenu w naskórku po UV; autorzy przypisują to przemianie obu związków w witaminy C i E w skórze (Hanson i Clegg, 2003);
  • u 20 osób emulsja z SAP ograniczała utlenianie sebum wywołane UVA nawet o 40% (Klock i in., 2005);
  • w teście in vitro 1% SAP zmniejszał w 8 godzin liczbę bakterii Propionibacterium (dziś Cutibacterium) acnes o 5 rzędów wielkości (Klock i in., 2005).

Stężenia i pH

Dostawca surowca zaleca 0,2-2% w codziennej pielęgnacji i ponad 3% w produktach rozjaśniających, dodawanie poniżej 40°C, bufor i substancję chelatującą; najtrwalszy jest powyżej pH 6,5, a szkodzą mu ciepło, niskie pH i metale ciężkie (BASF, 2005). W badaniach klinicznych stosowano 5%. Niezależne prace potwierdzają trwałość: SAP był stabilny w mikroemulsjach (Špiclin i in., 2003), w preparatach na skórę trwalszy od palmitynianu askorbylu (Segall i Moyano, 2008), a w roztworze o obojętnym pH, w którym kwas askorbinowy się rozkładał, pozostawał stabilny (Geesin i in., 1993).

Dla kogo jest askorbylofosforan sodu

Najwięcej badań z udziałem ludzi dotyczy skóry tłustej i mieszanej ze skłonnością do niedoskonałości; jako antyoksydant pasuje do dziennej pielęgnacji każdego typu skóry. Produkty z SAP formułuje się przy odczynie zbliżonym do obojętnego, więc nadają się dla osób, które źle znoszą kwaśne sera z witaminą C. Badań klinicznych rozjaśniania przebarwień przez SAP nie odnaleziono; dane dostawcy pochodzą z modeli laboratoryjnych.

Jak stosować askorbylofosforan sodu

Rano i wieczorem, na oczyszczoną skórę; rano pod krem z filtrem, który SAP może uzupełnić, ale nie zastąpić. Dobrze łączy się z retinolem: w badaniu z podwójnie ślepą próbą połączenie 5% SAP i 0,2% retinolu zmniejszyło liczbę zmian zapalnych po 8 tygodniach o 63,1%, a każdy składnik osobno o około 49% (Ruamrak i in., 2009). Nie powinien trafiać do jednego preparatu z kwasami złuszczającymi, bo niskie pH obniża jego trwałość.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał SAP za bezpieczny w kosmetykach w 2005 r. i podtrzymał to w 2025 r. Według dossier rejestracyjnego SAP w ECHA u królików substancja wywołała nieznaczny rumień skóry (średnio 0,6) i lekkie podrażnienie spojówek, oba ustępujące w ciągu 3 dni. W 12-tygodniowym badaniu tolerancja balsamu z 5% SAP i częstość działań niepożądanych były podobne jak przy podłożu (Woolery-Lloyd i in., 2010). Nie odnaleziono badań nad stosowaniem SAP w ciąży ani u dzieci.

Co pokazują badania

Najmocniejszy dowód to randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą: u 50 osób z niedoskonałościami 5% balsam z SAP stosowany przez 12 tygodni poprawił wszystkie mierzone parametry w porównaniu z podłożem (Woolery-Lloyd i in., 2010). W otwartym, niezaślepionym badaniu prowadzonym przez producenta surowca u 60 osób po 12 tygodniach 76,9% wyników oceniono jako bardzo dobre lub dobre (Klock i in., 2005). Nie odnaleziono badań mierzących ilość kwasu askorbinowego uwolnionego w skórze człowieka po nałożeniu SAP.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Tocopheryl Acetatew badaniu ex vivo razem z SAP ograniczał reaktywne formy tlenu po UV
  • Retinolpołączenie 5% SAP i 0,2% retinolu dało większy spadek zmian zapalnych niż każdy składnik osobno

Łączyć z ostrożnością

  • Glycolic Acidw jednym preparacie kwaśne pH obniża trwałość SAP

Mity i sprostowania

MitAskorbylofosforan sodu działa w skórze dokładnie tak samo jak czysta witamina C, tylko jest trwalszy.

Jak jestSAP musi zostać najpierw przekształcony przez enzymy. W hodowli ludzkich fibroblastów sól sodowa pobudzała syntezę kolagenu dopiero w co najmniej dziesięciokrotnie wyższym stężeniu niż kwas askorbinowy, podczas gdy sól magnezowa działała równie silnie jak on (Geesin i in., 1993). Trwałość w kosmetyku nie oznacza więc takiej samej aktywności w skórze.

Najczęściej zadawane pytania

Od jakiego stężenia SAP działa?

Badania kliniczne dotyczyły 5% SAP. Według danych dostawcy u 20 osób krem z 1% SAP zmniejszał peroksydację lipidów w skórze po UV o 30%, ale nie są to wyniki opublikowane w recenzowanym czasopiśmie. W ankiecie przemysłu z USA z 2022 r. najwyższe zgłoszone stężenie w kosmetykach wynosiło 2%.

Czy SAP można stosować w ciąży?

Nie ma danych, które wskazywałyby na przeciwwskazania: to pochodna witaminy C, a Panel CIR nie wprowadził ograniczeń. W 28-dniowym badaniu na szczurach, które piły wodę z SAP, najwyższa dawka bez działań niepożądanych wynosiła 90 mg/kg m.c. dziennie u samic, czyli ilości znacznie przekraczające to, co może wchłonąć się z kremu.

Czy SAP może uczulać?

Przypadków alergii u ludzi nie odnaleziono. W teście maksymalizacyjnym na świnkach morskich 4 zwierzęta zareagowały przy pierwszej prowokacji, ale nie przy ponownej, co nie daje jednoznacznego wyniku. Osoby, które zauważą zaczerwienienie lub swędzenie po produkcie z SAP, powinny go odstawić.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SODIUM ASCORBYL PHOSPHATE
  2. Elmore AR, Final report of the safety assessment of L-Ascorbic Acid, Calcium Ascorbate, Magnesium Ascorbate, Magnesium Ascorbyl Phosphate, Sodium Ascorbate, and Sodium Ascorbyl Phosphate as used in cosmetics, International Journal of Toxicology 2005 (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Woolery-Lloyd H, Baumann L, Ikeno H, Sodium L-ascorbyl-2-phosphate 5% lotion for the treatment of acne vulgaris: a randomized, double-blind, controlled trial, Journal of Cosmetic Dermatology 2010
  4. Klock J i in., Sodium ascorbyl phosphate shows in vitro and in vivo efficacy in the prevention and treatment of acne vulgaris, International Journal of Cosmetic Science 2005

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.