Encyklopedia INCI

Zinc Oxide

Tlenek cynku

Nieorganiczny filtr UV i biały pigment. Osłabia promieniowanie UVB i UVA, także długofalowe; w UE dozwolony do 25%, w postaci zwykłej i nano.

Czym jest tlenek cynku

Zinc Oxide to nieorganiczny tlenek cynku, biały proszek praktycznie nierozpuszczalny w wodzie. Jako CI 77947 jest barwnikiem z załącznika IV, jako filtr UV figuruje w załączniku VI, a CosIng wymienia też m.in. funkcje ochrony skóry, wypełniacza i przeciwdrobnoustrojową. Występuje w kremach i sztyftach przeciwsłonecznych, kremach ochronnych, podkładach i pudrach, w postaci pigmentowej (cząstki powyżej 100 nm) albo nano.

Jak działa tlenek cynku

  • Szeroki zakres: mikronizowany tlenek cynku osłabia promieniowanie w całym zakresie UV, także w długofalowym UVA1 (340-400 nm), więc sam zapewnia ochronę szerokopasmową (Mitchnick i in., 1999).
  • Fotostabilność: w tym samym badaniu nie tracił właściwości ochronnych po naświetlaniu i nie przyspieszał rozkładu filtra organicznego w recepturze.
  • Krycie: jako biały barwnik rozjaśnia i kryje, co wykorzystuje się w podkładach i pudrach.

Stężenia i pH

Limit w UE wynosi 25% i jest wspólny dla obu postaci: suma tlenku cynku zwykłego i nano nie może przekroczyć 25%. Tlenek cynku reaguje z kwasami, tworząc rozpuszczalne sole cynku, co utrudnia łączenie go w jednym produkcie ze składnikami wymagającymi niskiego pH. Poziom ochrony zależy od całej receptury i potwierdza go badanie SPF gotowego produktu.

Dla kogo jest tlenek cynku

Dla każdego typu skóry, także wrażliwej i reaktywnej: w przeglądzie Ekstein i Hylwy (2023) nie odnaleziono doniesień o alergii kontaktowej ani fotoalergii na filtry nieorganiczne, w przeciwieństwie do organicznych. Minusem bywa bieląca warstwa, bardziej widoczna na ciemniejszej karnacji.

Jak stosować produkty z tlenkiem cynku

Krem przeciwsłoneczny nakłada się rano jako ostatni krok pielęgnacji, w ilości potrzebnej do deklarowanej ochrony, i ponawia po kąpieli, spoceniu się i wycieraniu. Forma nano ma w wykazie składników zapis „Zinc Oxide (nano)”, a sam „Zinc Oxide” oznacza cząstki większe. Sprayu nie rozpyla się tuż przy twarzy, a przy nakładaniu pudru unika się wdychania pyłu, bo cząstki tlenku cynku nie powinny trafiać do płuc.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

SCCP uznał formę nie-nano za bezpieczną do 25% (2009), a SCCS w 2012 r. ocenił tak samo nanocząstki o określonych parametrach w produktach nakładanych na skórę. Zastrzeżenie dotyczy wdychania: po inhalacji nanocząstek obserwowano poważne miejscowe zmiany w płucach. W teście powtarzanych płatków u 50 ochotników 25% zawiesina tlenku cynku, powlekanego i niepowlekanego, nie wywołała żadnej reakcji. SCCNFP zwracał w 2003 r. uwagę na uszkodzenia chromosomów przez naświetlany mikronizowany tlenek cynku w hodowlach komórek; SCCP uznał później, że dla formy pigmentowej nie ma to znaczenia, bo nie przenika ona przez skórę. Nie ma przesłanek do unikania filtrów z tlenkiem cynku w ciąży i u dzieci, jeśli produkt nie jest wdychany.

Status prawny w UE

W załączniku VI rozporządzenia (WE) 1223/2009 poz. 30 obejmuje formę nie-nano, a poz. 30a formę nano; obie wprowadziło rozporządzenie (UE) 2016/621. Mają wspólny limit 25% i ten sam warunek: „Nie do zastosowań, które mogą prowadzić do narażenia płuc użytkownika końcowego na kontakt poprzez wdychanie”. Forma nano musi też spełniać wymogi czystości, struktury krystalicznej, wielkości cząstek, rozpuszczalności i rodzaju powłoki, a w wykazie składników oznacza się ją słowem „nano” w nawiasie (art. 19 ust. 1 lit. g). Jako barwnik CI 77947 tlenek cynku ma poz. 144 w załączniku IV, z tym samym warunkiem dotyczącym wdychania.

Co pokazują badania

Dowody obejmują pomiary optyczne, badania SPF produktów oraz badania na zwierzętach, testy na ochotnikach i pomiary przenikania przez skórę. Otwarte pozostają trwałość powłok nanocząstek i ich los w organizmie; SCCS zapowiedział rewizję oceny, gdyby okazało się, że przez skórę przenikają trwałe nanocząstki, a nie jony cynku.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik VI - filtr UV dozwolony rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Maks. 25% (łącznie dla formy zwykłej i nano). Nie do zastosowań, które mogą prowadzić do narażenia płuc użytkownika końcowego na kontakt poprzez wdychanie (zał. VI poz. 30 i 30a; ten sam warunek dla barwnika CI 77947 w zał. IV poz. 144). Forma nano (poz. 30a): czystość co najmniej 96%, struktura wurcytu, D50 powyżej 30 nm i D1 powyżej 20 nm, rozpuszczalność w wodzie poniżej 50 mg/l, bez powłoki albo z powłoką z trietoksykaprylilosilanu, dimetykonu, usieciowanego polimeru dimetoksydifenylosilanu-trietoksykaprylilosilanu lub trietoksysilanu oktylu; w wykazie składników oznaczenie „nano” w nawiasie (art. 19 ust. 1 lit. g rozp. (WE) 1223/2009). Pozycje 30 i 30a wprowadzono rozp. (UE) 2016/621.

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Titanium Dioxidedrugi dozwolony w UE filtr nieorganiczny
  • razem pozwalają zbudować ochronę bez filtrów organicznych
  • Glycolic Acidw jednej rutynie, nie w jednym produkcie: kwas wieczorem, filtr z tlenkiem cynku rano, bo kwas zwiększa wrażliwość skóry na UV
  • Azelaic Acidfiltr w ciągu dnia ogranicza wpływ UV na przebarwienia
  • Potassium Cetyl Phosphateemulgator utrzymuje stabilność emulsji z dużą ilością pigmentów i filtrów mineralnych (dane producenta)
  • Tranexamic Acidfiltr mineralny ograniczający UV, które nasila przebarwienia

Mity i sprostowania

MitFiltry mineralne działają jak lusterko: odbijają promieniowanie UV, a filtry chemiczne je pochłaniają.

Jak jestPomiary w sferze całkującej wykazały, że tlenek cynku i dwutlenek tytanu odbijają w zakresie UV średnio tylko 4-5% promieniowania, co odpowiada ochronie poniżej SPF 2. Resztę ochrony zapewniają przez pochłanianie fotonów UV, podobnie jak filtry organiczne, choć innym mechanizmem, właściwym półprzewodnikom (Cole i in., 2016).

Najczęściej zadawane pytania

Czy tlenek cynku z kremu przenika do krwi?

W niewielkim stopniu. W badaniu z tlenkiem cynku znakowanym izotopem 68Zn 20 osób przez 5 dni stosowało krem na zewnątrz; ilość znacznika we krwi wyniosła około jednej tysięcznej całego cynku krwi, a u kobiet stosujących krem z nanocząstkami była nieco wyższa (Gulson i in., 2010). SCCS uznał, że wchłania się raczej jon cynku niż cząstki, i nie znalazł dowodów na przenikanie nanocząstek przez skórę.

Dlaczego krem z tlenkiem cynku bieli skórę?

W zakresie UV tlenek cynku głównie pochłania promieniowanie, ale w długofalowym UVA i w świetle widzialnym przede wszystkim je odbija, nawet do 60% (Cole i in., 2016); to odbicie widać jako białą warstwę. Mikronizowane cząstki dają warstwę bardziej przezroczystą (Mitchnick i in., 1999), dlatego forma nano jest na skórze mniej widoczna.

Czy wolno używać sprayów z tlenkiem cynku?

Przepisy nie zakazują wszystkich sprayów, tylko zastosowań, które mogą narazić płuca na wdychanie cząstek. SCCS wyjaśnił w 2014 r., że jego zastrzeżenia dotyczą produktów, z których cząstki mogą trafić do płuc, i że forma nie-nano działa na płuca podobnie jak nano. Czy konkretny spray spełnia ten warunek, rozstrzyga ocena bezpieczeństwa produktu.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ZINC OXIDE
  2. SCCS, Opinion on zinc oxide (nano form), SCCS/1489/12, przyjęta 18 września 2012 r., rewizja z 11 grudnia 2012 r.
  3. Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/621 z dnia 21 kwietnia 2016 r. zmieniające załącznik VI do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009
  4. Cole C, Shyr T, Ou-Yang H, Metal oxide sunscreens protect skin by absorption, not by reflection or scattering, Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine 2016; 32(1): 5-10

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.