Encyklopedia INCI

Zinc Chloride

Chlorek cynku

Nieorganiczna sól cynku dobrze rozpuszczalna w wodzie. W kosmetykach działa ściągająco i ogranicza rozwój drobnoustrojów; zawartość cynku ogranicza załącznik III.

Czym jest chlorek cynku

Zinc Chloride to chlorek cynku, nieorganiczna sól dobrze rozpuszczalna w wodzie; cynk stanowi prawie 48% jej masy (SCCS, 2023). Występuje w pastach do zębów i płynach do płukania jamy ustnej, w pudrach i podkładach oraz w szamponach i wcierkach do skóry głowy. W tych ostatnich bywa częścią gotowych kompleksów aktywnych, których działanie dostawca przypisuje całej mieszaninie.

Jak działa chlorek cynku

W wodzie sól rozpada się na jony, a o działaniu biologicznym decyduje cynk, dlatego SCCS ocenia rozpuszczalne sole cynku według zawartości cynku. Funkcje z CosIng:

  • Ściągająca: obkurcza powierzchnię skóry.
  • Ograniczanie drobnoustrojów i pielęgnacja jamy ustnej: w pastach i płynach związki cynku ograniczają nieprzyjemny zapach z ust i tworzenie kamienia oraz pomagają kontrolować płytkę nazębną (SCCS, 2023).
  • Kojąca: zmniejsza dyskomfort skóry lub skóry głowy; badań tego działania dla chlorku cynku nie znaleziono.

Przez skórę cynk przenika w ograniczonym stopniu: u świnek morskich w ciągu 5 godzin wchłonęło się od mniej niż 1% do 3,9% nałożonego chlorku cynku (Scott i in., 2024).

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu z 2016 r., przytoczonej przez CIR, stężenia wynosiły 0,000095-0,47%: najwyższe w produktach niespłukiwanych, m.in. w pudrach, do 0,21% w spłukiwanych, także do włosów, i 0,088% (0,041% cynku) w produkcie do jamy ustnej. Limit 1% cynku odpowiada około 2,1% chlorku cynku, więc zgłaszane stężenia są od niego kilkakrotnie niższe.

Dla kogo jest chlorek cynku

W spłukiwanym szamponie pasuje do każdego typu skóry głowy, jeśli receptura nie drażni. Ostrożność wskazana jest przy skórze podrażnionej lub z otarciami. Unikać go powinny osoby z potwierdzonym uczuleniem na cynk.

Jak stosować produkty z chlorkiem cynku

W składzie stoi zwykle blisko końca, bo stanowi ułamek procenta, a składniki w stężeniu poniżej 1% można wymieniać w dowolnej kolejności po składnikach w stężeniu powyżej 1% (art. 19 ust. 1 lit. g rozp. (WE) nr 1223/2009). Szampon lub wcierkę stosuje się zgodnie z instrukcją producenta, unikając kontaktu z oczami. Pastę do zębów i płyn do płukania jamy ustnej z cynkiem wybiera się według przeznaczenia wiekowego podanego na opakowaniu, bo limity cynku w tych produktach zależą od wieku użytkownika (zał. III poz. 24).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

CIR uznał 27 soli cynku za bezpieczne, jeśli produkt jest sformułowany tak, by nie drażnić (Scott i in., 2024). Powodem zastrzeżenia był chlorek cynku: jego 1% roztwór wodny silnie drażnił skórę myszy i królików, a próg drażnienia nie jest znany. W testach HRIPT podkład i puder, w których badany materiał zawierał 0,229% i 0,326% chlorku cynku, nie drażniły ani nie uczulały odpowiednio 55 i 52 osób. Opisano jeden przypadek uogólnionej reakcji alergicznej u pacjenta z wypełnieniami stomatologicznymi, z dodatnim testem płatkowym z 2% chlorkiem cynku.

SCCS uznał skutki kontaktu rozpuszczalnych soli cynku ze skórą za niebudzące obaw. Górny tolerowany poziom spożycia cynku, 25 mg dziennie, dotyczy też kobiet w ciąży i karmiących, bo nie wykazano ich większej wrażliwości na cynk (SCCS, 2023).

Status prawny w UE

Chlorek cynku należy do soli cynku rozpuszczalnych w wodzie z zał. III poz. 24 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. W brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/909 cynk może stanowić najwyżej 1% w paście do zębów dla osób powyżej 1. roku życia, 0,72% w paście dla dzieci od 6 miesięcy do 1 roku, 0,1% w płynie do płukania jamy ustnej dla osób powyżej 6. roku życia i 1% w pozostałych produktach. Produktów niezgodnych nie wprowadza się do obrotu od 1 stycznia 2027 r. i nie udostępnia od 1 lipca 2028 r. Ostrzeżenia na opakowaniu nie są wymagane.

Co pokazują badania

Dobrze opisane jest bezpieczeństwo: SCCS policzył narażenie na cynk z pasty i diety w grupach wieku, a CIR zebrał dane o drażnieniu i uczulaniu. Badań skuteczności samego chlorku cynku w produktach do włosów lub skóry nie znaleziono.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Sole cynku rozpuszczalne w wodzie (zał. III poz. 24 rozp. (WE) nr 1223/2009, brzmienie wg rozp. (UE) 2026/909): pasta do zębów dla osób powyżej 1. roku życia maks. 1%, pasta do zębów dla dzieci od 6 miesięcy do 1 roku maks. 0,72%, płyn do płukania jamy ustnej dla osób powyżej 6. roku życia maks. 0,1%, pozostałe produkty maks. 1% (w przeliczeniu na cynk). Produkty niezgodne: zakaz wprowadzania do obrotu od 1 stycznia 2027 r. i udostępniania od 1 lipca 2028 r.

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitCynk w szamponie blokuje DHT, więc zatrzymuje wypadanie włosów tak jak leki.

Jak jestHamowanie 5α-reduktazy, enzymu przekształcającego testosteron w dihydrotestosteron, wykazano dla siarczanu cynku w stężeniach 3 i 9 mmol/l w badaniu in vitro na próbkach skóry ludzkiej (Stamatiadis i in., Br J Dermatol 1988); autorzy zaznaczyli, że wynik wymaga potwierdzenia w organizmie. Nie znaleziono badań, w których szampon z chlorkiem cynku zmniejszałby wypadanie włosów, a kosmetyk nie może być przedstawiany jak lek (art. 20 rozp. (WE) nr 1223/2009).

Najczęściej zadawane pytania

Czy chlorek cynku w szamponie jest żrący?

W stężeniach stosowanych w kosmetykach nie. Żrące działanie opisano dla stężonych roztworów: rozprysk do oczu powodował obrzęk i bliznowacenie rogówki, a połknięcie przez dziecko topnika lutowniczego z 30% do poniżej 60% chlorku cynku doprowadziło do zwężenia części żołądka. W kosmetykach zgłaszano najwyżej 0,47% chlorku cynku, choć i takie stężenia mogą drażnić, jeśli receptura nie jest dopracowana.

Czym chlorek cynku różni się od tlenku cynku?

Tlenek cynku (Zinc Oxide) jest praktycznie nierozpuszczalny w wodzie i w UE jest dozwolony jako barwnik i filtr UV (załączniki IV i VI). Chlorek cynku rozpuszcza się i uwalnia jony cynku, dlatego obowiązuje go limit dla soli rozpuszczalnych z załącznika III poz. 24. To dwa różne składniki o innych funkcjach.

Dlaczego pasta do zębów z cynkiem dla niemowlęcia ma niższy limit?

SCCS zsumował cynk połykany z pastą i cynk z diety. U dzieci poniżej 1. roku życia przy paście z 1% cynku suma przekraczała górny tolerowany poziom spożycia, dlatego dla dzieci od 6 miesięcy do 1 roku zalecono najwyżej 0,72% cynku. U starszych dzieci i dorosłych pasta z 1% cynku mieściła się w bezpiecznym zakresie.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ZINC CHLORIDE
  2. Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/909 z dnia 27 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 (m.in. sole cynku rozpuszczalne w wodzie), EUR-Lex
  3. SCCS, Opinion on water-soluble zinc salts used in oral hygiene products - Submission II, SCCS/1657/23, wersja ostateczna z 26 października 2023 r.
  4. Scott LN i in., Safety Assessment of Zinc Salts as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2024; 43(2 suppl): 5S-69S (Cosmetic Ingredient Review)

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.