Encyklopedia INCI

Zinc PCA

Sól cynkowa kwasu PCA

Sól cynku i kwasu piroglutaminowego (PCA). W szamponach i kosmetykach do skóry tłustej łączy humektant z cynkiem; zawartość cynku ogranicza załącznik III.

Czym jest Zinc PCA

Zinc PCA to sól cynku i kwasu L-piroglutaminowego, czyli kwasu 2-pirolidono-5-karboksylowego (PCA); CosIng opisuje ją jako sól cynkową 5-oksoproliny. PCA jest wewnętrznym amidem kwasu L-glutaminowego: według CIR otrzymuje się go przez ogrzewanie kwasu glutaminowego z wodą w temperaturze 135-140°C, a sam kwas glutaminowy wytwarza się głównie przez fermentację. PCA należy do naturalnego czynnika nawilżającego naskórka, a cynk to niezbędny pierwiastek śladowy. Zinc PCA spotyka się w szamponach do przetłuszczającej się skóry głowy i skóry z łupieżem oraz w tonikach i kremach do skóry tłustej.

Jak działa Zinc PCA

CosIng przypisuje mu funkcje humektantu i kondycjonowania skóry. Pozostałe działania znane są z badań na hodowlach komórek i z materiałów dostawców:

  • Sebum: dostawca surowca przypisuje cynkowi hamowanie 5α-reduktazy, enzymu przekształcającego testosteron w dihydrotestosteron, i na tej podstawie opisuje Zinc PCA jako składnik ograniczający wydzielanie łoju.
  • Kolagen w hodowlach komórek: w hodowlach ludzkich fibroblastów skóry Zinc PCA hamował wywołane promieniowaniem UVA wytwarzanie metaloproteinazy MMP-1, enzymu rozkładającego kolagen, oraz zwiększał ekspresję transportera witaminy C (SVCT2) i wytwarzanie kolagenu typu I (Takino i in., 2012; pierwszy autor był pracownikiem firmy Ajinomoto).
  • Ściąganie i drobnoustroje: ci sami autorzy podają, że Zinc PCA stosuje się w kosmetykach ze względu na właściwości ściągające i przeciwdrobnoustrojowe; CosIng takich funkcji mu nie przypisuje.

Stężenia i pH

Dostawca zaleca 0,1-1% Zinc PCA (dane dostawcy). Limit z załącznika III dotyczy cynku, a nie całej soli: cynk stanowi ok. 20% masy Zinc PCA, więc zalecane stężenia mieszczą się w limicie 1% cynku z dużym zapasem. Rozpuszcza się w wodzie.

Dla kogo jest Zinc PCA

Dla skóry tłustej i mieszanej oraz przetłuszczającej się skóry głowy, w produktach, które mają nawilżać bez dodawania tłustości. Przy suchej skórze bez nadmiaru sebum nie ma powodu go szukać, bo jego funkcję humektantu pełnią też inne składniki nawilżające.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Zinc PCA nie ma własnej oceny CIR ani SCCS. CIR ocenił PCA i cztery jej sole (Fiume i in., 2019) oraz 27 innych soli cynku, które uznał za bezpieczne pod warunkiem, że produkt jest sformułowany tak, by nie drażnić (Scott i in., 2024). Zastrzeżenie wynika z danych zwierzęcych: w 5-dniowym teście 1% chlorek cynku silnie drażnił skórę myszy i królików, a 1% siarczan cynku lekko. Przenikanie cynku zależy od soli: na skórze świni in vitro z siarczanu cynku wchłonęło się w 8 godzin najwyżej 1,6% cynku, głównie do warstwy rogowej, a u szczurów cynk z roztworów chlorku cynku szybko pojawiał się we krwi. W PubMed nie znaleziono opisów uczulenia na Zinc PCA.

Status prawny w UE

CosIng przypisuje Zinc PCA do soli cynku rozpuszczalnych w wodzie z załącznika III poz. 24 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. Po zmianie wprowadzonej rozporządzeniem (UE) 2026/909 cynk może stanowić najwyżej 1% w paście do zębów dla osób powyżej 1. roku życia i w pozostałych produktach, 0,72% w paście do zębów dla dzieci od 6 miesięcy do 1 roku i 0,1% w płynie do płukania jamy ustnej dla osób powyżej 6. roku życia (w przeliczeniu na cynk). Produktów niespełniających tych wymogów nie wprowadza się do obrotu od 1 stycznia 2027 r. i nie udostępnia od 1 lipca 2028 r. Ostrzeżenia na opakowaniu nie są wymagane.

Co pokazują badania

Oprócz jednego badania na hodowlach komórek opublikowano tylko badania z udziałem ludzi dotyczące produktów wieloskładnikowych, np. kremu z niacynamidem stosowanego razem z lekiem na receptę (Sitohang i in., 2020), żelu do skóry głowy z kwasem salicylowym i piroctone olamine (Ge i in., 2025) oraz kremów z piroctone olamine i stearyl glycyrrhetinate, badanych także u niemowląt (Dall’Oglio i in., 2019; Balato i in., 2020; Micali i in., 2021). Nie da się z nich wydzielić udziału Zinc PCA.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Sole cynku rozpuszczalne w wodzie (zał. III poz. 24 rozp. (WE) nr 1223/2009, brzmienie wg rozp. (UE) 2026/909): pasta do zębów dla osób powyżej 1. roku życia maks. 1%, pasta do zębów dla dzieci od 6 miesięcy do 1 roku maks. 0,72%, płyn do płukania jamy ustnej dla osób powyżej 6. roku życia maks. 0,1%, pozostałe produkty maks. 1% (w przeliczeniu na cynk). Produkty niezgodne: zakaz wprowadzania do obrotu od 1 stycznia 2027 r. i udostępniania od 1 lipca 2028 r.

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Piroctone Olamineoba składniki występowały w żelu do skóry głowy badanym przez Ge i in. (2025)
  • Niacinamideoba składniki występowały w kremie badanym przez Sitohang i in. (2020)

Mity i sprostowania

MitZinc PCA to składnik o udowodnionym działaniu seboregulującym.

Jak jestHamowanie 5α-reduktazy przez cynk i zmniejszanie wydzielania łoju opisują materiały dostawcy surowca. W niezależnych publikacjach Zinc PCA badano z udziałem ludzi tylko w produktach z kilkoma składnikami aktywnymi, więc jego własny wpływ na ilość sebum nie został zmierzony.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Zinc PCA to to samo co pirytionian cynku z dawnych szamponów przeciwłupieżowych?

Nie. Pirytionian cynku (Zinc Pyrithione) jest w UE zakazany w kosmetykach: rozporządzenie (UE) 2021/1902 wpisało go do załącznika II (poz. 1670). Zinc PCA to inna sól cynku, dozwolona w granicach limitu dla soli rozpuszczalnych w wodzie.

Jak Zinc PCA może nawilżać, skoro ma zmniejszać przetłuszczanie?

Te funkcje się nie wykluczają. CosIng zalicza Zinc PCA do humektantów ze względu na część PCA, która wiąże wodę w warstwie rogowej i nie dodaje tłustości, a ograniczanie łoju dostawca przypisuje cynkowi. Humektant nawilża naskórek, a sebum to tłuszcz wydzielany przez gruczoły łojowe.

Czy produkty z Zinc PCA można stosować w ciąży?

Nie ma badań Zinc PCA u kobiet w ciąży ani oceny tego składnika przez CIR czy SCCS. Cynk jest niezbędnym składnikiem diety, a jego zawartość w kosmetykach ogranicza prawo. Przy wątpliwościach decyzję warto omówić z lekarzem prowadzącym ciążę.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ZINC PCA
  2. Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/909 z dnia 27 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 (m.in. sole cynku rozpuszczalne w wodzie), EUR-Lex
  3. Takino Y i in., Zinc l-pyrrolidone carboxylate inhibits the UVA-induced production of matrix metalloproteinase-1 by in vitro cultured skin fibroblasts, whereas it enhances their collagen synthesis, International Journal of Cosmetic Science 2012
  4. Solabia, Zincidone (Zinc PCA): opis surowca w katalogu Knowde (materiały dostawcy)

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.