Encyklopedia INCI

Titanium Dioxide

Dwutlenek tytanu

Biały pigment (CI 77891) i mineralny filtr UV, jako filtr dozwolony w UE do 25% (postać zwykła i nano łącznie). Postać nano oznacza się „(nano)” i nie stosuje w produktach grożących wdychaniem.

Czym jest dwutlenek tytanu

Titanium Dioxide (TiO2, CI 77891) to nieorganiczny, nierozpuszczalny związek tytanu, używany jako biały pigment, środek zmętniający i mineralny filtr UV. Występuje w postaci pigmentowej, której cząstki bielą i kryją, oraz nano, o cząstkach poniżej 100 nm, prawie niewidocznych na skórze (Smijs i Pavel, 2011). TiO2 znajduje się w kremach z filtrem, podkładach, pudrach, pomadkach, pastach do zębów, a jako pigment także w balsamach i żelach myjących.

Jak działa dwutlenek tytanu

Jako półprzewodnik pochłania promieniowanie UV, a światło widzialne głównie odbija i rozprasza, stąd biały kolor (Cole i in., 2016). Skuteczniej chroni w zakresie UVB, a tlenek cynku w UVA, dlatego łączy się je ze sobą albo z filtrami organicznymi; nanocząstki nie bielą, ale mogą zmienić proporcję ochrony UVA do UVB (Smijs i Pavel, 2011). Pod wpływem UV TiO2 może wytwarzać wolne rodniki, najsilniej w odmianie anatazowej. Ogranicza to, choć nie całkowicie, otoczka, np. z krzemionki, dlatego dopuszczony TiO2 nano musi być powlekany i mieć aktywność fotokatalityczną najwyżej 10% w porównaniu z materiałem niepowlekanym.

Stężenia i pH

Jako filtr UV TiO2 jest dozwolony do 25% w produkcie gotowym do użycia, a przy łącznym użyciu postaci zwykłej i nano ich suma nie może przekroczyć 25%. Jako barwnik nie ma ogólnego limitu stężenia i musi spełniać kryteria czystości E 171, ale proszek z co najmniej 1% cząstek o średnicy aerodynamicznej do 10 μm podlega limitom z zał. III poz. 321, także gdy służy jako barwnik. Nie rozpuszcza się w wodzie ani w olejach, tylko tworzy zawiesinę; rodzaj otoczki, np. dimetykon, kwas stearynowy albo gliceryna, wpływa na to, w której fazie łatwiej go rozproszyć. Nie opisano zależności działania od pH.

Dla kogo jest dwutlenek tytanu

Jako filtr nadaje się dla każdego typu skóry. Postać pigmentowa pozostawia biały nalot, najbardziej widoczny na ciemniejszej karnacji; postać nano ogranicza ten efekt. Na skórze ryzyka nie stwierdzono. Zastrzeżenia dotyczą wdychania (stąd ostrożność przy sypkich pudrach i sprayach) oraz produktów do ust i past do zębów, których ocena w SCCS trwa. Postaci nano nie wolno stosować tam, gdzie może dojść do wdychania.

Jak stosować produkty z dwutlenkiem tytanu

Krem z filtrem mineralnym nakłada się rano na koniec pielęgnacji i odnawia po pływaniu, spoceniu i wycieraniu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Według SCCS nano TiO2 o cechach opisanych w opinii, w stężeniu do 25%, nie stwarza ryzyka po nałożeniu na zdrową, nieuszkodzoną lub oparzoną słońcem skórę: cząstki pozostawały w zewnętrznej części warstwy rogowej i w ujściach mieszków włosowych, a podrażnienie, uczulenie i wpływ na rozród SCCS uznał za mało prawdopodobne. Ocena nie obejmuje zastosowań grożących wdychaniem, np. pudrów i sprayów (SCCS/1516/13). TiO2 w postaci proszku z co najmniej 1% cząstek o średnicy aerodynamicznej do 10 μm objęto w 2020 r. rozporządzeniem delegowanym (UE) 2020/217 zharmonizowaną klasyfikacją CLP Carc. 2, H351 (droga wziewna). Sąd UE unieważnił tę klasyfikację 23 listopada 2022 r., Trybunał Sprawiedliwości UE oddalił odwołania 1 sierpnia 2025 r., a Komisja potwierdziła to zawiadomieniem C/2025/6670.

Status prawny w UE

TiO2 jest ujęty w trzech załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009: jako barwnik CI 77891 (zał. IV poz. 143), jako filtr UV w postaci zwykłej (zał. VI poz. 27) i nano (poz. 27a) oraz jako proszek z frakcją wdychalną (zał. III poz. 321). Postaci nano nie wolno stosować w produktach mogących narażać płuca użytkownika przez wdychanie i musi ona spełniać warunki m.in. co do wielkości cząstek i otoczki. Nanomateriał oznacza się w składzie słowem „nano” w nawiasie, np. Titanium Dioxide (nano) (art. 19 ust. 1 lit. g). Pozycję 321 dodało rozporządzenie (UE) 2021/850 w związku z klasyfikacją z 2020 r.; mimo jej unieważnienia pozostaje w tekście skonsolidowanym z 18 maja 2026 r.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik VI - filtr UV dozwolony rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Zał. IV poz. 143 (barwnik CI 77891): kryteria czystości jak dla E 171; proszek z co najmniej 1% cząstek do 10 μm zgodnie z zał. III poz. 321. Zał. VI poz. 27 (filtr UV): maks. 25%; dla proszku jak wyżej. Zał. VI poz. 27a (nano): maks. 25% łącznie z postacią zwykłą; nie do zastosowań, które mogą prowadzić do narażenia płuc użytkownika końcowego przez wdychanie; czystość co najmniej 99%, rutyl lub rutyl z najwyżej 5% anatazu, mediana wielkości cząstek (rozkład liczbowy) co najmniej 30 nm, współczynnik kształtu 1-4,5, objętościowa powierzchnia właściwa do 460 m2/cm3, otoczka z wymienionych w pozycji (m.in. krzemionka, tlenek glinu, kwas stearynowy, dimetykon), aktywność fotokatalityczna najwyżej 10% materiału niepowlekanego, fotostabilność w produkcie. Zał. III poz. 321 (proszek z co najmniej 1% cząstek o średnicy aerodynamicznej do 10 μm): sypkie produkty do twarzy maks. 25%, aerozole do włosów maks. 1,4% (1,1% do użytku profesjonalnego), w obu przypadkach tylko postać pigmentowa; inne produkty: nie do zastosowań narażających płuca przez wdychanie. Nanomateriał oznacza się w wykazie składników słowem „nano” w nawiasie (art. 19 ust. 1 lit. g rozp. (WE) nr 1223/2009).

Obowiązkowe ostrzeżenie na opakowaniuNie stosować na wargi. (Wymagane dla produktów do twarzy z Titanium Dioxide (nano) powlekanym tlenkiem glinu i ditlenkiem manganu, zał. VI poz. 27a.)

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitDwutlenek tytanu jest w UE zakazany.

Jak jestZakaz dotyczy żywności: rozporządzenie (UE) 2022/63 usunęło TiO2 (E 171) z wykazu dodatków do żywności, bo EFSA nie mogła wykluczyć genotoksyczności. W kosmetykach TiO2 pozostaje dozwolony jako barwnik i filtr UV, z ograniczeniami z załączników III, IV i VI.

MitFiltry mineralne działają jak lustro i odbijają promieniowanie UV.

Jak jestPomiary w sferze całkującej wykazały, że TiO2 i tlenek cynku odbijają średnio tylko 4-5% promieniowania UV, a resztę ochrony zapewnia pochłanianie. Silnie odbijają dopiero długie fale UVA i światło widzialne, do 60% (Cole i in., 2016).

Najczęściej zadawane pytania

Jak rozpoznać w składzie dwutlenek tytanu w postaci nano?

Po dopisku w nawiasie: Titanium Dioxide (nano). Rozporządzenie wymaga go przy każdym składniku w postaci nanomateriału. Sama nazwa Titanium Dioxide albo CI 77891 oznacza materiał, którego producent nie deklaruje jako nanomateriał, choć według SCCS także gatunki pigmentowe mogą zawierać część cząstek w skali nano.

Czy puder sypki z dwutlenkiem tytanu jest bezpieczny?

Tak, w granicach przepisów. SCCS uznał w 2020 r., że pigmentowy TiO2 w sypkim pudrze do twarzy jest bezpieczny dla konsumentów do 25%, i taki limit wprowadzono w zał. III poz. 321. W sypkich produktach dozwolona jest tylko postać pigmentowa; nano TiO2 nie może być stosowany tam, gdzie grozi wdychaniem.

Czy pasta do zębów albo pomadka z dwutlenkiem tytanu jest bezpieczna?

Kwestia jest otwarta. W 2024 r. SCCS uznał, że dostępne dane nie pozwalają wykluczyć genotoksyczności niemal wszystkich badanych gatunków TiO2 stosowanych w produktach do ust i jamy ustnej (SCCS/1661/23). Przemysł przedłożył nowe dane, a Komisja zleciła nową ocenę z terminem do grudnia 2026 r. W tekście rozporządzenia skonsolidowanym z 18 maja 2026 r. nie ma osobnych ograniczeń dla tych produktów.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: TITANIUM DIOXIDE
  2. Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, tekst skonsolidowany z 18 maja 2026 r., zał. III poz. 321, zał. IV poz. 143, zał. VI poz. 27 i 27a (EUR-Lex)
  3. SCCS/1516/13, Revision of the opinion on Titanium Dioxide (nano form), 22 lipca 2013 r., rewizja z 22 kwietnia 2014 r.
  4. Zawiadomienie dotyczące zharmonizowanej klasyfikacji ditlenku tytanu jako substancji rakotwórczej kategorii 2 działającej przez drogi oddechowe zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (C/2025/6670), Dz.U. UE C z 10 grudnia 2025 r.

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.