Encyklopedia INCI

Hydroxyethylcellulose

Hydroksyetyloceluloza

Niejonowy eter celulozy rozpuszczalny w wodzie. Zagęszcza fazę wodną, tworzy klarowne żele i stabilizuje emulsje; to składnik technologiczny.

Czym jest hydroksyetyloceluloza

Hydroxyethylcellulose (HEC) to eter celulozy, który CosIng opisuje jako eter 2-hydroksyetylowy celulozy. Powstaje w reakcji celulozy potraktowanej zasadą z tlenkiem etylenu: do grup hydroksylowych glukozy przyłączają się łańcuchy hydroksyetylowe, co rozbija krystaliczną strukturę celulozy (Li i in., 2014). Zwykła celuloza w wodzie się nie rozpuszcza, a HEC tak. Jeden z dostawców podaje, że surowcem jest masa celulozowa z drewna albo lintersy bawełniane, a gotowy polimer jest niejonowy, czyli nie ma ładunku elektrycznego.

HEC występuje w żelach, serach, szamponach, płynach do mycia, kremach, żelach do golenia i lubrykantach. W raporcie CIR z 1986 r. modyfikowane polimery celulozy stosowano w kosmetykach w stężeniach do 10%.

Jak działa hydroksyetyloceluloza

  • zagęszcza fazę wodną: długie, uwodnione łańcuchy zwiększają lepkość i nadają żelom konsystencję;
  • stabilizuje emulsje i zawiesiny, spowalniając rozwarstwianie i opadanie cząstek;
  • po odparowaniu wody zostawia na skórze i włosach cienki film, stąd funkcja filmotwórcza w CosIng;
  • według dostawcy stabilizuje pianę i nadaje poślizg produktom do włosów i skóry.

CosIng wymienia też funkcję wiążącą i stabilizującą wobec światła. Poza tymi efektami technicznymi HEC nie ma udokumentowanego działania pielęgnacyjnego.

Stężenia i pH

Według dostawcy HEC działa w szerokim zakresie pH, od 3 do 10, dobrze toleruje elektrolity i surfaktanty i pozwala otrzymać klarowne żele. Ułatwia to zagęszczanie produktów z solami i detergentami, w których polimery z ładunkiem, np. karbomer, tracą lepkość. Gatunki handlowe różnią się masą cząsteczkową, dlatego ta sama ilość HEC może dać płynne serum albo gęsty żel.

Dla kogo hydroksyetyloceluloza

Zagęstnika nie dobiera się do typu skóry. HEC nie wnosi tłuszczu ani zapachu, więc pasuje do lekkich żeli dla skóry tłustej i mieszanej, do produktów dla skóry wrażliwej oraz do szamponów. Nie ma grup, dla których byłaby z zasady niewskazana; wyjątkiem byłaby potwierdzona nadwrażliwość na ten składnik.

Jak stosować produkty z hydroksyetylocelulozą

To składnik pomocniczy, więc sposób użycia wynika z rodzaju produktu. Obecność HEC w serum lub żelu oznacza wodną bazę zagęszczoną polimerem, a w szamponie lub płynie do mycia wpływa na gęstość i pianę. Jej pozycja w składzie mówi o konsystencji, nie o działaniu produktu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w 1986 r. uznał hydroksyetylocelulozę i pokrewne pochodne celulozy za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania, a w 2009 r. objął tą oceną szerszą grupę polimerów celulozy. Pochodne celulozy przechodziły przez przewód pokarmowy zwierząt w niezmienionej postaci, były praktycznie nieszkodliwe przy podaniu doustnym, skórnym i wziewnym i nie działały teratogennie. W badaniach klinicznych, także nierozcieńczone, nie drażniły albo drażniły lekko, nie uczulały i nie wywoływały reakcji na światło. Brak przesłanek do unikania HEC w ciąży i u dzieci.

Co pokazują badania

Dla składnika technologicznego badania dotyczą bezpieczeństwa i właściwości fizykochemicznych, nie działania na skórę. Obojętność HEC dobrze ilustruje żel z hydroksyetylocelulozą opracowany jako uniwersalne placebo do badań klinicznych preparatów dopochwowych: okazał się bezpieczny i wystarczająco nieaktywny, by nie zaburzać wyników (Tien i in., 2005). Nie ma badań, które przypisywałyby samej HEC działanie nawilżające.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Mity i sprostowania

MitZagęstnik w składzie to wypełniacz, który tylko obniża jakość kosmetyku.

Jak jestZagęstnik decyduje o tym, czy produkt da się równo rozprowadzić, czy emulsja nie rozwarstwi się w czasie przechowywania i czy zawiesina nie opadnie na dno. HEC robi to bez wnoszenia tłuszczu i zapachu, a jej obecność nie mówi nic o ilości składników aktywnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy hydroksyetyloceluloza to mikroplastik?

Rozporządzenie (UE) 2023/2055 ogranicza stałe mikrodrobiny polimerów syntetycznych, ale wyłącza z tej definicji polimery o rozpuszczalności w wodzie powyżej 2 g/l, wykazanej testem z dodatku 16. HEC jako chemicznie modyfikowana celuloza nie korzysta z wyłączenia dla niemodyfikowanych polimerów naturalnych, ale rozpuszcza się w wodzie i w produkcie występuje w roztworze, nie jako stałe cząstki. Ograniczenie najpewniej jej więc nie dotyczy, o ile rozpuszczalność zostanie wykazana.

Czy HEC nadaje się do produktów do okolic intymnych?

Tak, to typowy zagęstnik lubrykantów na bazie wody, a dostawca wymienia je wśród zastosowań surowca. Przy podrażnieniach w tych okolicach większe znaczenie mają zwykle inne składniki receptury, np. konserwanty i substancje zapachowe, niż sam zagęstnik.

Czy hydroksyetyloceluloza jest składnikiem naturalnym?

Częściowo. Surowcem jest celuloza z drewna lub bawełny, ale właściwości HEC wynikają z reakcji z tlenkiem etylenu, której w przyrodzie nie ma. Dostawca określa ją jako składnik pochodzenia naturalnego według normy ISO 16128-2 i podaje, że w teście OECD 302B wykazuje biodegradację pierwotną.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: HYDROXYETHYLCELLULOSE
  2. Cosmetic Ingredient Review, Final Report on the Safety Assessment of Hydroxyethylcellulose, Hydroxypropylcellulose, Methylcellulose, Hydroxypropyl Methylcellulose, and Cellulose Gum, Journal of the American College of Toxicology 1986
  3. Tien D i in., In vitro and in vivo characterization of a potential universal placebo designed for use in vaginal microbicide clinical trials, AIDS Research and Human Retroviruses 2005
  4. Ashland, Natrosol hydroxyethylcellulose, strona produktu (skin care)

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.