Encyklopedia INCI

Betaine

Betaina (trimetyloglicyna)

Trimetyloglicyna, naturalny osmolit obecny m.in. w buraku cukrowym. W kosmetykach humektant i kondycjoner włosów, a w produktach myjących ogranicza podrażnienia.

Czym jest betaina

Betaine to N,N,N-trimetyloglicyna, pochodna aminokwasu glicyny, w której atom azotu niesie trzy grupy metylowe. Jest jonem obojnaczym: ma trwały ładunek dodatni na azocie i ujemny na grupie karboksylanowej. Należy do osmolitów, czyli związków, które komórki gromadzą, by utrzymać objętość i chronić się przed stresem; jest też zwykłym składnikiem diety. Betainę spożywczą wyodrębnia się chromatograficznie z melasy buraczanej, a betainę paszową otrzymuje się syntetycznie z kwasu chlorooctowego i trimetyloaminy (CIR, 2014). Według danych FDA z 2013 r. była składnikiem 459 kosmetyków, głównie niespłukiwanych produktów do pielęgnacji skóry (CIR, 2014).

Jak działa betaina

  • Humektant: dobrze rozpuszcza się w wodzie i wiąże ją na powierzchni naskórka oraz we włosach.
  • Osmolit dla keratynocytów: ludzkie keratynocyty mają transporter betainy; w hodowli pobierały jej więcej przy podwyższonym ciśnieniu osmotycznym i po naświetlaniu UVA lub UVB (Warskulat i in., 2004).
  • Ograniczanie podrażnień przez surfaktanty: w 24-godzinnym teście płatkowym na 21 zdrowych osobach dodatek betainy zmniejszał podrażnienie wywołane przez laurylosiarczan sodu i kokamidopropylobetainę, co potwierdziły pomiary impedancji, TEWL i badanie histologiczne (Nicander i in., 2003).

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR (2014) stężenia betainy wynosiły od 0,0001% do 8,7%; najwyższe zgłoszono w spłukiwanych odżywkach do włosów. Działanie łagodzące sprawdzano w mydłach zawierających do 10% betainy i w mieszaninie 3,5% betainy z 2% SLS. Betaina słabo przenika przez skórę: w 24-godzinnym teście na izolowanym ludzkim naskórku przez próbkę przeszło około 0,1% nałożonej dawki 5% betainy. CIR ani CosIng nie podają zakresu pH pracy; betaina trafia do fazy wodnej.

Dla kogo jest betaina

Dla każdego typu skóry, szczególnie suchej i wrażliwej, a także dla osób często myjących skórę i włosy, bo w produktach myjących zmniejsza podrażnienie. Pasuje do toników, kremów, szamponów i odżywek. Nie ma grup, które powinny jej unikać z zasady, poza osobami z potwierdzoną nadwrażliwością na konkretny produkt.

Jak stosować betainę

Rano i wieczorem, bez ograniczeń co do pory dnia. W produktach myjących najwięcej wnosi obok surfaktantów, takich jak Sodium Lauryl Sulfate czy Cocamidopropyl Betaine, bo wtedy pełni rolę składnika łagodzącego. W kremach i tonikach uzupełnia inne humektanty, np. glicerynę i hialuronian sodu.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR (2014) uznał betainę i alkilobetainy za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania, jeśli produkt jest formułowany tak, by nie drażnił; zastrzeżenie wynika z działania długołańcuchowych betain, które jak inne surfaktanty mogą podrażniać. Sama betaina w stężeniu do 5% nie drażniła skóry 26 ochotników pod dwoma kolejnymi 24-godzinnymi opatrunkami okluzyjnymi, a w teście na świnkach morskich nie uczulała nawet w stężeniu 50%. Panel zwrócił uwagę na brak badań fototoksyczności, ale uznał, że cząsteczka nie ma grup pochłaniających UV. Betaina jest zwykłym składnikiem diety, a przez skórę przenika bardzo słabo, dlatego nie ma podstaw do przeciwwskazań w ciąży ani u dzieci.

Co pokazują badania

Najlepiej udokumentowane jest działanie łagodzące w produktach myjących. Oprócz badania z SLS i CAPB ten sam zespół sprawdził na 28 osobach różne mydła w płynie: najmniej drażniły te z betainą, ale efekt nie rósł wraz ze stężeniem, a różnice między produktami były niewielkie (Nicander, Aberg i Ollmar, 2003). W danych przemysłowych przytoczonych przez CIR 3,5% betainy dodane do 2% SLS i stosowane przez 4 tygodnie u 40 osób zmniejszało objawy podrażnienia. Nie znaleziono badań u ludzi, w których sama betaina nałożona na skórę mierzalnie zwiększała jej nawilżenie, a dane o roli osmolitu pochodzą z hodowli komórkowych.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Cocamidopropyl Betainebetaina zmniejszała podrażnienie wywołane przez ten surfaktant w teście płatkowym
  • Sodium Lauryl Sulfatew testach na ludziach betaina ograniczała podrażnienie wywołane przez SLS
  • Inositoloba są osmolitami, które keratynocyty wychwytują w stresie osmotycznym

Mity i sprostowania

MitBetaine w składzie to detergent, to samo co Cocamidopropyl Betaine.

Jak jestTo różne substancje o wspólnym fragmencie nazwy. Betaina nie ma długiego łańcucha węglowego, więc nie obniża napięcia powierzchniowego i nie pieni się; CosIng przypisuje jej funkcje humektantu i kondycjonowania, a nie mycia. Cocamidopropyl Betaine zawiera łańcuch kwasów tłuszczowych oleju kokosowego i dopiero dzięki niemu jest surfaktantem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy betaina w kosmetyku działa tak jak suplement TMG?

Nie. Suplementy trimetyloglicyny działają po wchłonięciu z przewodu pokarmowego, np. na stężenie homocysteiny we krwi, a z kosmetyku betaina przenika przez skórę bardzo słabo. Wyników badań suplementów nie można przenosić na kosmetyki.

Czy betainę można łączyć z kwasami i retinoidami?

Tak, nie opisano niezgodności. Bywa dodawana do produktów z substancjami, które mogą podrażniać, ale jej działanie łagodzące sprawdzano tylko wobec surfaktantów; nie badano, czy zmniejsza podrażnienie wywołane przez kwasy albo retinoidy.

Czy produkt z betainą może szczypać w oczy?

Sama betaina w stężeniu 10% nie drażniła oczu królików, w przeciwieństwie do długołańcuchowych betain myjących, np. Coco-Betaine w stężeniu 16% i 30% (CIR, 2014). Pieczenie oczu po szamponie z betainą wynika więc raczej z surfaktantów w jego składzie.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: BETAINE
  2. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Alkyl Betaines as Used in Cosmetics, Final Report, 2014
  3. Nicander I i in., The ability of betaine to reduce the irritating effects of detergents assessed visually, histologically and by bioengineering methods, Skin Res Technol 2003
  4. Warskulat U i in., The osmolyte strategy of normal human keratinocytes in maintaining cell homeostasis, J Invest Dermatol 2004

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.