Encyklopedia INCI

Inositol

Inozytol

Cykliczny alkohol cukrowy, głównie mio-inozytol, wytwarzany także przez organizm. W kosmetykach humektant oraz składnik antystatyczny i kondycjonujący włosy.

Czym jest inozytol

Inositol to cykloheksanoheksol: pierścień sześciu atomów węgla, z których każdy niesie grupę hydroksylową. Budową przypomina pierścieniową formę glukozy, ale w pierścieniu nie ma atomu tlenu, dlatego zalicza się go do alkoholi cukrowych (cyklitoli), a nie do cukrów. Ma dziewięć stereoizomerów; nazwa INCI obejmuje dwa z nich: mio-inozytol, dominujący w organizmie człowieka, i D-chiro-inozytol. Inozytol występuje we wszystkich organizmach żywych jako wolna cząsteczka albo jako część lipidów błon komórkowych, a ssaki wytwarzają go same, głównie w wątrobie i nerkach (CIR, 2024).

Przemysłowo mio-inozytol otrzymuje się przez hydrolizę fitynianów, czyli fosforanowych estrów inozytolu, np. z ziaren kukurydzy, a także przez fermentację mikrobiologiczną lub enzymatycznie ze skrobi i innych cukrów. W kosmetykach występuje w serach, kremach, tonikach i odżywkach do włosów. W składach bywa częścią gotowych mieszanin humektantów wzorowanych na naturalnym czynniku nawilżającym skóry (NMF), obok Sodium Lactate, Sodium PCA i Fructose.

Jak działa inozytol

  • Sześć grup hydroksylowych wiąże wodę; CosIng przypisuje mu funkcję humektanta.
  • Dla włosów CosIng podaje funkcje antystatyczną i kondycjonującą; mechanizmu ani skuteczności na włosach nie opisano w publikacjach dostępnych w PubMed.
  • Mio-inozytol jest jednym z osmolitów keratynocytów. Ludzkie keratynocyty w hodowli mają zależny od sodu transporter mio-inozytolu, a w stresie hiperosmotycznym i po napromienieniu UVA lub UVB zwiększają jego wychwyt, co pomaga im utrzymać objętość komórki (Warskulat i in., 2004).

Nie badano, czy inozytol z kremu dociera do żywych warstw naskórka w ilości, która ma znaczenie. W badaniu na ludzkiej skórze w hodowli narządowej ekspresję białek połączeń ścisłych zwiększały betaina i tauryna; dla inozytolu streszczenie takiego wyniku nie podaje (El-Chami i in., 2021).

Stężenia i pH

W danych zebranych przez CIR inozytol stosowano w stężeniach do 4% w kremach do twarzy i szyi, do 1% w produktach do okolic oczu i do 1% w produktach spłukiwanych; w odżywce do włosów zgłoszono zaledwie 0,000025%. Mio-inozytol rozpuszcza się w wodzie (28 g w 100 g wody w temperaturze 60°C) i nie ma grup ulegających jonizacji, więc pH receptury nie zmienia jego postaci.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR w raporcie końcowym z grudnia 2024 r. uznał inozytol za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania, wskazując na obecność w żywności, status GRAS, naturalne występowanie w organizmie i niskie stężenia. Mio-inozytol nie podrażniał skóry świnek morskich, nie uczulał w teście maksymalizacyjnym i nie podrażniał w teście na modelu nabłonka rogówki. W badaniu użytkowym 40 osób stosujących przez 5 tygodni krem z 3% mio-inozytolu nie odnotowano podrażnień ani reakcji alergicznych. Preparaty z 0,25% i 1% D-chiro-inozytolu, nakładane dwa razy dziennie przez 6 tygodni na zmiany skórne 46 pacjentów dermatologicznych, także nie wywoływały podrażnień ani suchości.

Działania niepożądane opisane w raporcie dotyczą suplementów doustnych w dawkach gramowych, np. dolegliwości żołądkowo-jelitowe od 12 g na dobę. U kobiet w ciąży przyjmujących 4 g mio-inozytolu dziennie nie stwierdzono zwiększonego ryzyka powikłań, dlatego ciąża nie jest przeciwwskazaniem do kosmetyków z inozytolem. Nie ma danych o wpływie na wrażliwość skóry na słońce.

Co pokazują badania

Dane o inozytolu w kosmetykach to przede wszystkim ocena bezpieczeństwa. Jedyne badanie z kontrolą podłoża opisane w raporcie CIR dotyczyło D-chiro-inozytolu (0,25% i 1%) nakładanego na zmiany skórne u pacjentów dermatologicznych (Owczarczyk-Saczonek i in., 2021) i nie mówi o działaniu kosmetyku; takich badań na zdrowej skórze i na włosach nie znaleziono; działanie nawilżające wynika z budowy cząsteczki, a rolę w keratynocytach opisano w hodowlach komórkowych. Liczne badania kliniczne mio-inozytolu dotyczą suplementacji doustnej i nie przenoszą się na kosmetyki.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Betaineoba są osmolitami, które keratynocyty wychwytują w stresie osmotycznym
  • Sodium PCAwystępują razem w mieszaninach humektantów wzorowanych na NMF

Mity i sprostowania

MitInozytol to witamina B8, której skóra i włosy potrzebują z kosmetyku.

Jak jestInozytol bywał nazywany witaminą B8, ale nie jest witaminą dla człowieka: organizm wytwarza go sam, według danych przytoczonych przez CIR około 4 g na dobę, i dostaje go z pożywienia. W niektórych krajach nazwą witamina B8 określa się biotynę, co dodatkowo myli. Kosmetyk z inozytolem nie uzupełnia niedoboru; działa jako humektant.

Najczęściej zadawane pytania

Czy inozytol w odżywce wzmacnia włosy albo ogranicza ich wypadanie?

Nie ma badań, które by to pokazywały. CosIng opisuje inozytol jako składnik antystatyczny i kondycjonujący, czyli ułatwiający rozczesywanie i ograniczający elektryzowanie się włosów. Suplementy z inozytolem badano w innych celach i ich wyników nie da się przenieść na kosmetyk do włosów.

Czy inozytol z kremu sumuje się z suplementem inozytolu?

Ilości są nieporównywalne. Suplementy dostarczają doustnie kilku gramów dziennie, a na przykład 1 g kremu z 1% inozytolu zawiera 10 mg. Przenikania inozytolu przez skórę nie zmierzono, ale nawet całkowite wchłonięcie takiej porcji byłoby małe wobec dawki z suplementu i ilości wytwarzanej przez organizm.

Czy inozytol i kwas fitynowy to ten sam składnik?

Nie. Kwas fitynowy to heksafosforan inozytolu: do każdej grupy hydroksylowej przyłączona jest reszta fosforanowa, która wiąże jony metali. Sam inozytol nie ma grup fosforanowych, więc nie działa chelatująco jak kwas fitynowy; to humektant. CIR ocenia te składniki w osobnych raportach.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: INOSITOL
  2. Cosmetic Ingredient Review (Cherian P), Safety Assessment of Inositol as Used in Cosmetics, raport końcowy, 10 grudnia 2024
  3. Warskulat U i in., The osmolyte strategy of normal human keratinocytes in maintaining cell homeostasis, Journal of Investigative Dermatology 2004; 123(3): 516-521
  4. El-Chami C i in., Organic osmolytes increase expression of specific tight junction proteins in skin and alter barrier function in keratinocytes, British Journal of Dermatology 2021; 184(3): 482-494

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.