Encyklopedia INCI

Gluconolactone

Glukonolakton

Lakton kwasu glukonowego z grupy polihydroksykwasów (PHA). W kremach łagodnie złuszcza, a w szamponach i odżywkach wiąże jony metali i obniża pH.

Czym jest glukonolakton

Gluconolactone to D-glukono-1,5-lakton, cykliczny ester kwasu glukonowego. Kwas ten otrzymuje się przez utlenienie glukozy, chemicznie albo przy udziale mikroorganizmów lub ich enzymów, a lakton krystalizuje z jego roztworu. Glukonolakton występuje naturalnie w miodzie, sokach owocowych i winie; w USA jest dodatkiem do żywności o statusie GRAS.

W wodzie samorzutnie hydrolizuje do kwasu glukonowego (pKa 3,7), więc w produkcie występuje w równowadze z tym kwasem. Należy do polihydroksykwasów (PHA), spokrewnionych z kwasami AHA. CosIng podaje funkcje chelatującą i kondycjonującą skórę; CIR odnotował go w 312 produktach, w tym 117 spłukiwanych.

Jak działa glukonolakton

  • Wygładza skórę: przegląd Grimes i wsp. (2004) opisuje PHA jako składniki działające podobnie do AHA, ale rzadziej wywołujące pieczenie i kłucie.
  • Zakwasza: w badaniu na myszach zakwaszenie warstwy rogowej glukonolaktonem poprawiało odnowę bariery naskórka i zwiększało spójność warstwy rogowej (Hachem i in., 2010), więc wygładzanie nie polega na prostym rozluźnieniu połączeń między komórkami.
  • Chelatuje: wiąże jony metali, np. pochodzące z twardej wody.
  • Obniżając pH, pomaga działać benzoesanowi sodu w gotowych mieszaninach konserwujących.

Stężenia i pH

W ankiecie branżowej CIR najwyższe stężenie w produkcie niespłukiwanym wynosiło 15%, w spłukiwanych 0,3%, a w produktach do włosów 0,03-0,6%. W badaniach działania na skórę używano 8% (krem) i 14% (płyn). Hydrolizując do kwasu, obniża pH produktów wodnych.

Dla kogo jest glukonolakton

W kremach i serum ma sens przy skórze szorstkiej, z oznakami fotostarzenia i ze skłonnością do niedoskonałości, zwłaszcza u osób, które źle znoszą kwas glikolowy: w 12-tygodniowym badaniu Edisona i wsp. (2004) rutyna z glukonolaktonem wywoływała istotnie mniej pieczenia i kłucia niż rutyna z kwasem glikolowym. W szamponie jest składnikiem pomocniczym, bez znaczenia dla doboru produktu do rodzaju włosów.

Jak stosować produkty z glukonolaktonem

Krem lub tonik złuszczający nakłada się na oczyszczoną skórę, na początek co drugi dzień, a przy dobrej tolerancji codziennie. W szamponie obecność glukonolaktonu obok Sodium Benzoate i Calcium Gluconate wskazuje zwykle na gotowy system konserwujący.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał glukonolakton za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania (Ferguson i in., 2026). W powtarzanych testach płatkowych (HRIPT) produkty z 0,04%, 1,5% i 15% glukonolaktonu nie podrażniały i nie uczulały. W 12-tygodniowym badaniu z podwójnie ślepą próbą (Hunt i Barnetson, 1992) 50 osób stosowało płyn z 14% glukonolaktonu, a 50 samo podłoże; rumień, świąd, pieczenie i kłucie zgłaszano w grupie glukonolaktonu częściej, ale różnice nie były istotne statystycznie, a działania niepożądane zgłosiło ok. 24% osób z tej grupy. W PubMed nie ma opisów alergii kontaktowej na ten składnik.

Podawany doustnie w dużych dawkach nie działał teratogennie u myszy, szczurów, chomików i królików, dlatego ciąża nie jest przeciwwskazaniem. Nie zwiększał też istotnie liczby komórek oparzeniowych w skórze naświetlanej UV (Bernstein i in., 2004).

Co pokazują badania

Berardesca i wsp. (1997) nakładali 11 osobom przez 4 tygodnie krem z 8% glukonolaktonu; po prowokacji laurylosiarczanem sodu te miejsca miały niższą TEWL niż miejsca bez preparatu, z samym podłożem i z kwasem glikolowym, a także mniejszy rumień. W badaniu Edisona i wsp. (2004) rutyna z glukonolaktonem poprawiała oznaki fotostarzenia porównywalnie z rutyną z kwasem glikolowym; tylko ziemisty koloryt i sprężystość poprawiły się bardziej po AHA. Badanie Hunta i Barnetsona (1992) dostarcza danych o tolerancji płynu z 14% glukonolaktonu, a nie o efektach pielęgnacyjnych kosmetyku.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Sodium Benzoatew gotowych systemach konserwujących glukonolakton obniża pH, w którym benzoesan działa skuteczniej
  • Calcium Gluconatetrzeci składnik tych mieszanin, również wiąże jony metali

Łączyć z ostrożnością

  • Glycolic Aciddwa kwasy złuszczające w jednej rutynie zwiększają ryzyko podrażnienia

Mity i sprostowania

MitGlukonolakton to naturalny konserwant, który zastępuje chemiczne konserwanty.

Jak jestGlukonolakton nie figuruje w wykazie konserwantów dozwolonych w UE (załącznik V rozporządzenia 1223/2009). W popularnych mieszaninach konserwującą rolę pełni benzoesan sodu, ujęty w tym załączniku, a glukonolakton tworzy dla niego sprzyjające warunki. Taki układ podlega więc tym samym przepisom co inne konserwanty.

Najczęściej zadawane pytania

Czy glukonolakton można łączyć z retinoidami?

W przeglądzie Grimes i wsp. (2004) produkty z PHA stosowane razem z kwasem retinowym były dobrze tolerowane. Oba składniki mogą jednak podrażniać, dlatego połączenie warto wprowadzać stopniowo, np. nakładając je o różnych porach dnia.

Czy szampon z glukonolaktonem złuszcza skórę głowy?

Nie ma na to dowodów. W szamponie glukonolakton jest w stężeniu ułamka procenta i szybko się go spłukuje, więc pełni głównie funkcje technologiczne. Efekt wygładzający opisano dla kremów z kilkoma procentami, pozostających na skórze.

Czy glukonolakton nadaje się do skóry z widocznymi naczynkami?

Przegląd Grimes i wsp. (2004) opisuje PHA jako dobrze tolerowane przez skórę wrażliwą, także skłonną do rumienia; w opublikowanych badaniach stosowano je jednak razem z innymi preparatami. Przy widocznych naczynkach bezpieczniej zacząć od produktu z niewielkim stężeniem i obserwować reakcję skóry.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: GLUCONOLACTONE
  2. Ferguson P i in., Safety Assessment of Glycolactones as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2026; 45(2 Suppl): 124S-134S (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Berardesca E i in., Alpha hydroxyacids modulate stratum corneum barrier function, British Journal of Dermatology 1997; 137(6): 934-938
  4. Edison BL i in., A polyhydroxy acid skin care regimen provides antiaging effects comparable to an alpha-hydroxyacid regimen, Cutis 2004; 73(2 Suppl): 14-17

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.