Encyklopedia INCI

Silica

Krzemionka

Syntetyczna krzemionka bezpostaciowa (dwutlenek krzemu). Pochłania sebum i oleje, matuje, zagęszcza fazę olejową i poprawia konsystencję pudrów, kremów i produktów z filtrami UV.

Czym jest krzemionka

Silica to dwutlenek krzemu (SiO2). W kosmetykach stosuje się krzemionkę bezpostaciową (amorficzną) wytwarzaną syntetycznie, różną budową od krzemionki krystalicznej, np. kwarcu. Odmianę pirogeniczną otrzymuje się w procesie w fazie gazowej jako lekki, bardzo drobny, higroskopijny proszek. Krzemionka strącana i żel krzemionkowy, wytwarzane metodą mokrą, mają osobną nazwę INCI: Hydrated Silica.

Według danych FDA z 2019 r., przytoczonych przez CIR, Silica występowała w ponad 8 tys. produktów, głównie w kosmetykach kolorowych: produktach do makijażu oczu, pomadkach, podkładach i pudrach.

Jak działa krzemionka w kosmetyku

Działa fizycznie, na powierzchni skóry i w samej recepturze:

  • porowate cząstki pochłaniają sebum, pot i nadmiar olejów, co ogranicza błyszczenie się skóry;
  • rozpraszają światło, więc skóra wygląda na matową, a drobne nierówności są mniej widoczne;
  • grupy silanolowe na powierzchni cząstek tworzą sieć wiązań wodorowych, która zagęszcza oleje aż do konsystencji żelu;
  • w pudrach przeciwdziała zbrylaniu i nadaje produktowi objętość.

W produktach z filtrami mineralnymi bywa powłoką cząstek dwutlenku tytanu: zał. VI poz. 27a rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 wymienia ją wśród dozwolonych powłok nanopostaci tego filtra.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu z 2018 r., przytoczonej przez CIR, najwyższe stężenia wynosiły 82% w produktach do twarzy i szyi, 66% w pudrach oraz 50% w tuszach do rzęs i pomadkach. Krzemionka praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie (15-68 mg/l), więc w produkcie pozostaje w postaci rozproszonych cząstek.

Dla kogo jest ten składnik

Najwięcej daje przy skórze tłustej i mieszanej, która szybko zaczyna się świecić: w pudrach, podkładach i kremach matujących. W kremach i produktach z filtrami UV odpowiada głównie za konsystencję i matowe wykończenie. Przy skórze bardzo suchej produkty z dużą ilością krzemionki, zwłaszcza sypkie pudry, mogą nasilać uczucie ściągnięcia, bo pochłaniają też lipidy z powierzchni skóry.

Jak stosować produkty z krzemionką

To składnik pomocniczy, więc sposób użycia wyznacza produkt. Pozycja w składzie mówi o roli: na początku listy w pudrze czy cieniu krzemionka stanowi bazę produktu, a na dalszych miejscach w kremie jest dodatkiem poprawiającym konsystencję.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał syntetyczną krzemionkę bezpostaciową za bezpieczną w obecnych stężeniach, pod warunkiem że produkt nie drażni (Burnett i wsp. 2025). Zastrzeżenie wynika z działania wysuszającego i odtłuszczającego: u 200 pracowników mających przez lata stały kontakt z krzemionką nie stwierdzono alergii skórnej, ale opisano suchość i podrażnienia skóry. U królików surowiec co najwyżej lekko drażnił skórę i oczy. W testach HRIPT na ludziach nie uczulały ani receptura z 21,74% krzemionki, ani krzemionka uwodniona w stężeniu do 45%.

IARC uznała, że krzemionki bezpostaciowej nie można zaklasyfikować jako czynnika nowotworowego u ludzi. W badaniach, w których krzemionkę podawano doustnie ciężarnym samicom czterech gatunków zwierząt, nie stwierdzono wpływu na płody. Dla nanopostaci SCCS w 2015 r. uznał dostępne dane za niewystarczające do oceny bezpieczeństwa. W 2019 r. SCCS stwierdził, że syntetycznej krzemionki bezpostaciowej nie można uznać za rozpuszczalną, więc jej nanopostać podlega przepisom o nanomateriałach: zgłoszeniu przed wprowadzeniem produktu na rynek (art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009) i oznaczeniu (nano) w składzie.

Co pokazują badania

Działanie krzemionki wynika z jej właściwości fizycznych i opisano je w badaniach laboratoryjnych. Bosch i wsp. (2024), łącząc kilka metod wykrywania cząstek w płynie receptorowym i w warstwach skóry, nie stwierdzili przenikania syntetycznej krzemionki bezpostaciowej przez skórę; badanie finansowało konsorcjum producentów krzemionki. Brakuje opublikowanych badań na ludziach, które mierzyłyby, jak długo sama krzemionka ogranicza błyszczenie się skóry.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Titanium Dioxidedozwolona powłoka cząstek nanopostaci filtra (zał. VI poz. 27a)

Mity i sprostowania

MitSilica to silikon.

Jak jestTo różne substancje. Silica to nieorganiczny dwutlenek krzemu, czyli mineralny proszek. Silikony, np. Dimethicone, to polimery krzemoorganiczne w postaci olejów, żeli lub wosków. Łączy je tylko obecność krzemu w cząsteczce.

MitKrzemionka w pudrze grozi pylicą płuc.

Jak jestPylica krzemowa wiąże się z wieloletnim wdychaniem pyłu krzemionki krystalicznej w pracy. Kosmetyki zawierają syntetyczną krzemionkę bezpostaciową, a w większości badań pracowników, którzy przez lata mieli z nią kontakt, cytowanych przez CIR, nie stwierdzano pylicy. CIR ocenił, że przypadkowe wdychanie podczas używania kosmetyków nie stanowi zagrożenia, bo cząstki w produkcie tworzą większe skupiska.

Najczęściej zadawane pytania

Czy krzemionka zapycha pory?

Testów komedogenności samego surowca nie opublikowano. Krzemionka pochłania sebum, zamiast je uzupełniać, i pozostaje na powierzchni skóry. Przy skłonności do zaskórników ocenia się cały produkt, bo pory mogą obciążać oleje i woski obecne obok krzemionki.

Czy krzemionka w kremie z filtrem zwiększa ochronę przed słońcem?

Sama krzemionka nie jest filtrem UV i nie figuruje w zał. VI rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 jako substancja filtrująca. O poziomie ochrony informuje SPF zbadany dla gotowego produktu, czyli dla całej receptury razem z dodatkami.

Skąd wiadomo, czy w produkcie jest krzemionka w nanopostaci?

Składniki w postaci nanomateriału muszą mieć w wykazie składników dopisek (nano) po nazwie (art. 19 ust. 1 lit. g rozporządzenia (WE) nr 1223/2009). Sama nazwa Silica bez dopisku oznacza, że producent nie deklaruje nanopostaci.

Czy Silica w paście do zębów to ten sam składnik co w pudrze?

Chemicznie to ten sam dwutlenek krzemu, ale w pastach do zębów jako środek ścierny częściej występuje krzemionka uwodniona (Hydrated Silica). Według danych CIR stosowano ją w produktach do higieny jamy ustnej w stężeniu do 33,8%.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SILICA
  2. Burnett CL i in., Amended Safety Assessment of Synthetically Manufactured Amorphous Silica and Hydrated Silica as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2025 (Cosmetic Ingredient Review)
  3. SCCS, Hoet PH, Revision of the opinion on the safety of the use of Silica, Hydrated Silica, and Silica Surface Modified with Alkyl Silylates (nano form) in cosmetic products, Regulatory Toxicology and Pharmacology 2016
  4. Bosch A, Bott J, Warfving N, Nolde J, Investigation on the skin penetration of synthetic amorphous silica (SAS) used in cosmetic products, Toxicology Letters 2024

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.