Encyklopedia INCI

Urea

Mocznik

Mocznik, składnik naturalnego czynnika nawilżającego (NMF). W niskich stężeniach humektant wspierający barierę naskórka, w wysokich zmiękcza i złuszcza zrogowaciały naskórek.

Czym jest mocznik

Urea (mocznik, karbamid) to mała, bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie cząsteczka o wzorze CO(NH2)2, końcowy produkt przemian białek u ssaków. W skórze jest jednym ze składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) warstwy rogowej (Piquero-Casals i in., 2021). Występuje w kremach i balsamach do ciała, rąk i stóp oraz w serach do skóry suchej; w danych FDA z 2001 r., przytoczonych przez CIR, odnotowano go w 239 produktach w stężeniach 0,01-10%.

Jak działa mocznik

  • jako humektant wiąże wodę w warstwie rogowej: w badaniu Lodéna (1996) pojemność elektryczna skóry, wskaźnik jej nawodnienia, wzrosła już po trzech aplikacjach kremów z mocznikiem;
  • wspiera barierę naskórka: w tym samym badaniu stosowanie przez 10 i 20 dni obniżyło TEWL, a po 20 dniach skóra słabiej reagowała na drażniący laurylosiarczan sodu;
  • w wyższych stężeniach rozluźnia spójność zrogowaciałego naskórka i ułatwia jego złuszczanie, czyli działa keratolitycznie;
  • zwiększa przenikanie innych substancji przez skórę, np. hydrokortyzonu (CIR).

Stężenia i pH

Działanie zależy od stężenia. Według przeglądu Piquero-Casals i in. (2021) preparaty z 2-10% mocznika nawilżają i wspierają barierę, 10-30% nawilżają i działają keratolitycznie, od 30% działają głównie keratolitycznie, a 40-50% stosuje się w preparatach do paznokci. Celleno (2018) wyznacza granicę między działaniem nawilżającym a keratolitycznym na 10%. W UE nie ma limitu stężenia mocznika w kosmetykach. Ograniczeniem receptury jest trwałość: mocznik w roztworze jest najtrwalszy przy pH 4-8, a w wyższej temperaturze rozkłada się szybciej (Panyachariwat i Steckel, 2014).

Dla kogo jest mocznik

Dla skóry suchej, szorstkiej i łuszczącej się, zwłaszcza na ciele, dłoniach, łokciach i piętach, a w niższych stężeniach także dla skóry odwodnionej na twarzy. Preparaty powyżej 10% służą głównie do zmiękczania zrogowaceń, np. na stopach, i zwykle nie stosuje się ich na twarz ani wokół oczu. Ostrożnie przy skórze podrażnionej, popękanej lub atopowej, na której mocznik częściej szczypie i piecze.

Jak stosować produkty z mocznikiem

Krem lub balsam z mocznikiem nakłada się raz lub dwa razy dziennie, najlepiej po kąpieli, gdy naskórek jest jeszcze wilgotny. Produkty z wyższym stężeniem nakłada się punktowo na zrogowaciałe miejsca, omijając skórę uszkodzoną i błony śluzowe.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał mocznik za bezpieczny w kosmetykach (raport z 2005 r.). Przez zdrową skórę przenikało 9,5% nałożonej dawki, a przez skórę otartą 67,9%. Dane o podrażnieniu są niejednorodne: w jednym badaniu 60% mocznik nie drażnił istotnie zdrowej skóry, w innych 5% działał lekko drażniąco, a 20% drażniąco. Przy stosowaniu na skórę ze zmianami najczęściej zgłaszano pieczenie, a uczulenia opisywano rzadko. W przeglądzie Cochrane (van Zuuren i in., 2017) krem z mocznikiem u osób ze skórą atopową częściej niż placebo zmniejszał suchość, ale więcej osób zgłaszało działania niepożądane (jedno badanie, 129 osób). Doustne dawki 2000 mg/kg nie wpływały na rozwój płodów szczurów i myszy; w ciąży nie ma przeciwwskazań.

Co pokazują badania

Serup (1992) porównał w podwójnie ślepej próbie kremy z 3% i 10% mocznika, nakładane przez 3 tygodnie na jedno przedramię u 45 osób z suchą skórą (drugie przedramię było kontrolą): oba tak samo poprawiły nawilżenie i zmniejszyły łuszczenie, a tylko krem 10% obniżył TEWL. Grether-Beck i in. (2012) u 21 zdrowych ochotników nakładali raz dziennie przez 4 tygodnie 10% lub 20% mocznik albo placebo: oba stężenia zwiększały ekspresję białek różnicowania naskórka, m.in. filagryny i loricryny, oraz peptydów przeciwdrobnoustrojowych, ale TEWL spadła tylko po 20% moczniku, o 31%. Trzech autorów tej pracy było związanych z producentem kosmetyków z mocznikiem. Brakuje dużych porównań różnych stężeń.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Sodium Lactatebufor mleczanowy o pH 6,0 najlepiej spowalniał rozkład mocznika w roztworze (Panyachariwat i Steckel, 2014)
  • Arginineoba składniki występowały w kremie badanym przy bardzo suchej skórze stóp
  • Glycineoba należą do naturalnego czynnika nawilżającego naskórka
  • Collagen Amino Acidshumektant z NMF o podobnie małej cząsteczce
  • Atelocollagenmały humektant działa w warstwie rogowej, a atelokolagen na jej powierzchni

Mity i sprostowania

MitMocznik w kosmetykach pozyskuje się z moczu.

Jak jestMocznik kosmetyczny i farmaceutyczny otrzymuje się syntetycznie z amoniaku i dwutlenku węgla, tą samą metodą co mocznik przemysłowy. Cząsteczka jest identyczna z mocznikiem obecnym w naskórku, a surowiec nie ma pochodzenia zwierzęcego.

Najczęściej zadawane pytania

Czym mocznik różni się od hydroksyetylomocznika (Hydroxyethyl Urea)?

Hydroxyethyl Urea to pochodna mocznika z dołączoną grupą hydroksyetylową. Działa jako humektant, według dostawców nie klei się, ale nie ma danych o działaniu keratolitycznym, jakie ma mocznik w wysokich stężeniach, a badań klinicznych samego składnika jest niewiele. Na etykiecie to dwa różne składniki.

Czy krem z mocznikiem może się zepsuć?

Tak. W wodzie mocznik powoli rozkłada się do amoniaku i dwutlenku węgla, szybciej w cieple. W badaniu Panyachariwat i Steckela (2014) najmniejszy rozkład zapewniał bufor mleczanowy o pH 6,0, dlatego mocznik często łączy się z mleczanami. Wyraźny zapach amoniaku świadczy o rozkładzie, a kremu nie należy przechowywać w cieple.

Czy mocznik można łączyć z retinoidami i kwasami złuszczającymi?

Można, ale mocznik zwiększa przenikanie innych substancji przez skórę, więc może nasilać działanie i podrażnienia silnych składników. Wprowadzając retinoid albo kwasy do pielęgnacji z mocznikiem, lepiej zacząć od rzadszego stosowania i obserwować skórę.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: UREA
  2. Cosmetic Ingredient Review, Final report of the safety assessment of Urea, International Journal of Toxicology 2005
  3. Piquero-Casals J i in., Urea in Dermatology: A Review of its Emollient, Moisturizing, Keratolytic, Skin Barrier Enhancing and Antimicrobial Properties, Dermatology and Therapy 2021
  4. Grether-Beck S i in., Urea uptake enhances barrier function and antimicrobial defense in humans by regulating epidermal gene expression, Journal of Investigative Dermatology 2012

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.