Encyklopedia INCI

Ubiquinone

Koenzym Q10 (ubichinon)

Koenzym Q10, rozpuszczalny w tłuszczach przeciwutleniacz obecny w komórkach skóry, którego poziom w naskórku spada z wiekiem. Występuje w kremach przeciwzmarszczkowych i balsamach.

Czym jest koenzym Q10

Ubiquinone, czyli koenzym Q10, to utleniona forma związku z grupy benzochinonów z długim łańcuchem złożonym z dziesięciu jednostek izoprenowych; stąd nazwa Q10. Organizm wytwarza go sam. W komórkach uczestniczy w łańcuchu oddechowym mitochondriów, czyli w wytwarzaniu energii, a jego forma zredukowana, ubichinol, działa jako rozpuszczalny w tłuszczach przeciwutleniacz.

Surowiec to żółty lub pomarańczowy proszek o temperaturze topnienia ok. 50 °C, rozpuszczalny w tłuszczach, a nie w wodzie. Występuje w kremach przeciwzmarszczkowych, balsamach i produktach z filtrami UV, bywa zamykany w nośnikach lipidowych.

Jak działa koenzym Q10 na skórę

  • W naskórku może częściowo przechodzić w ubichinol, który wychwytuje wolne rodniki i chroni lipidy przed utlenianiem.
  • Uzupełnia poziom Q10, który z wiekiem spada: Knott i wsp. (2015) stwierdzili mniej chinonów w naskórku osób w wieku 60-66 lat niż 20-25 lat.
  • W hodowli keratynocytów zwiększał zużycie tlenu, czyli aktywność energetyczną komórek.
  • W badaniach in vitro ograniczał skutki promieniowania: utlenianie i uszkodzenia DNA w keratynocytach oraz wytwarzanie kolagenazy przez fibroblasty po UVA (Hoppe i wsp. 1999), a także wytwarzanie IL-6 przez keratynocyty po UVB (Inui i wsp. 2008).

Stężenia i pH

Według ankiety przemysłu z 2018 r., przytoczonej przez CIR, najwyższe stężenie wynosiło 0,05% (produkty do ciała i rąk). W badaniu Inui i wsp. (2008) stosowano krem z 1% koenzymu Q10, a Knott i wsp. (2015) testowali krem i serum, przy czym serum zawierało ponad dwa razy więcej ubichinonu (870 µM wobec 348 µM). Składnik wprowadza się do fazy olejowej. Ulega rozkładowi pod wpływem promieniowania UV, dlatego istotne jest opakowanie chroniące przed światłem.

Dla kogo jest ten składnik

Dla skóry dojrzałej, w której poziom Q10 jest niższy, oraz dla skóry narażonej na stres oksydacyjny wywołany słońcem i zanieczyszczeniem powietrza. Ostrożność ma sens u osób ze skłonnością do plamistych odbarwień skóry.

Jak stosować produkty z koenzymem Q10

Krem albo serum z Q10 można nakładać rano i wieczorem; w badaniu Knotta i wsp. produkty stosowano dwa razy dziennie. Rano nakłada się go pod krem z filtrem. W recepturach bywa łączony z Tocopheryl Acetate: w badaniu Pegoraro i wsp. (2018) nanokapsułki z tym estrem jako rdzeniem olejowym ograniczały rozkład Q10 pod wpływem UVC.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał ubichinon, ubichinol i idebenon za bezpieczne w obecnej praktyce stosowania i stężeniach (2022). SCCS go nie oceniał, a rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 nie ujmuje go w załącznikach. Jest substancją własną organizmu i popularnym składnikiem suplementów diety. Opisane w literaturze przypadki alergii kontaktowej na kremy przeciwstarzeniowe dotyczyły idebenonu (Hydroxydecyl Ubiquinone), syntetycznego analogu, a nie ubichinonu. Preparat z 1% ubichinonu nie uczulał 50 ochotników w teście HRIPT. Schallreuter (2013) opisała 15 osób z odbarwieniami skóry twarzy po codziennym stosowaniu preparatów z Q10; CIR zastrzegł, że produkty z ubichinonem nie mogą rozjaśniać skóry. Danych o stosowaniu kosmetyków z Q10 w ciąży nie ma.

Co pokazują badania

Większość danych pochodzi od producentów kosmetyków. Hoppe i wsp. (1999, Beiersdorf) wykazali, że Q10 nałożony na skórę wnika do żywych warstw naskórka i zmniejsza poziom utlenienia mierzony emisją fotonów; opisali też zmniejszenie głębokości zmarszczek. Knott i wsp. (2015, Beiersdorf) u 73 zdrowych kobiet w wieku 20-66 lat stosowali krem i serum z Q10 na przedramiona dwa razy dziennie przez 2 tygodnie: poziom ubichinonu i ubichinolu w naskórku wzrósł, a u 16 osób z podwyższonym stresem oksydacyjnym zmniejszyła się ilość wolnych rodników. Porównanie odnosiło się do skóry bez produktu, a nie do kremu bez Q10. Inui i wsp. (2008) podali, że krem z 1% Q10 stosowany przez 5 miesięcy obniżył ocenę zmarszczek dokonaną przez dermatologa.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitCząsteczka koenzymu Q10 jest za duża, żeby wniknąć w skórę.

Jak jestQ10 ma masę ok. 863 Da, więcej niż umowna granica 500 Da, powyżej której substancje słabo przenikają przez skórę (Bos i Meinardi 2000). Mimo to w badaniach Hoppe i wsp. oraz Knotta i wsp. po nałożeniu kremu poziom Q10 wzrastał w żywych warstwach naskórka. Nie wykazano natomiast, że dociera do skóry właściwej.

MitKrem z koenzymem Q10 chroni przed słońcem.

Jak jestQ10 nie jest filtrem UV i nie figuruje w zał. VI rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. W badaniach in vitro ograniczał niektóre skutki promieniowania w komórkach, ale nie pochłania UV tak jak filtr, a suplementacja w badaniu Žmitek i wsp. nie zmieniła minimalnej dawki rumieniowej. Ochronę zapewnia wyłącznie produkt z deklarowanym SPF.

Najczęściej zadawane pytania

Czy suplement z koenzymem Q10 działa na skórę tak samo jak krem?

To różne drogi. W badaniu Žmitek i wsp. (2017) u 33 osób suplement przyjmowany przez 12 tygodni w dawce 50 lub 150 mg dziennie zmniejszył zmarszczki i poprawił gładkość skóry, ale nie zmienił jej nawilżenia ani minimalnej dawki rumieniowej. Krem dostarcza Q10 bezpośrednio do naskórka; badań porównujących obie drogi nie ma.

Czym różni się ubichinon od ubichinolu?

Ubichinon to forma utleniona, a ubichinol zredukowana, która bezpośrednio wychwytuje wolne rodniki. W osoczu ok. 96% całkowitego Q10 występuje jako ubichinol. Według Knotta i wsp. ubichinon z kremu mógł częściowo przechodzić w naskórku w ubichinol, więc forma utleniona w składzie nie przekreśla działania przeciwutleniającego.

Od jakiego wieku warto stosować kosmetyki z Q10?

Nie ma badań, które wyznaczałyby taki wiek. Knott i wsp. porównali tylko dwie grupy, 20-25 i 60-66 lat, i stwierdzili mniej Q10 w naskórku starszych osób. Nie wiadomo, od kiedy spadek staje się istotny dla wyglądu skóry.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: UBIQUINONE
  2. Knott A i in., Topical treatment with coenzyme Q10-containing formulas improves skin's Q10 level and provides antioxidative effects, BioFactors 2015
  3. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Ubiquinone Ingredients as Used in Cosmetics, raport końcowy 2022
  4. Inui M i in., Mechanisms of inhibitory effects of CoQ10 on UVB-induced wrinkle formation in vitro and in vivo, BioFactors 2008

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.