Proline
Prolina
Jedyny aminokwas białkowy z drugorzędową grupą aminową zamkniętą w pierścieniu. Buduje kolagen; w kosmetykach pełni funkcję kondycjonującą skórę i włosy.
Czym jest prolina
Proline to prolina, aminokwas białkowy o nietypowej budowie: jej grupa aminowa jest drugorzędowa i tworzy razem z łańcuchem bocznym pięcioczłonowy pierścień pirolidyny. CIR podkreśla, że wszystkie pozostałe naturalne aminokwasy białkowe mają pierwszorzędową grupę aminową (Burnett i in., 2013). Surowiec otrzymuje się głównie przez fermentację bakteryjną, a pod nazwą INCI Proline CosIng podaje formę L i mieszaninę DL. Prolina jest wyjątkowo dobrze rozpuszczalna w wodzie: w 25°C rozpuszcza się jej około 1623 g w litrze, ponad sześć razy więcej niż glicyny. Występuje w kremach, produktach pod oczy, preparatach do paznokci, odżywkach i farbach do włosów.
Jak działa prolina
CosIng przypisuje jej funkcje kondycjonującą włosy i kondycjonującą skórę. W organizmie prolina ma szczególne znaczenie dla kolagenu, głównego białka skóry właściwej:
- Budulec kolagenu: w łańcuchach ludzkiego kolagenu około 22% wszystkich reszt to prolina lub hydroksyprolina, a najczęstszy tryplet, prolina-hydroksyprolina-glicyna, stanowi 10,5% trypletów (Shoulders i Raines, 2009).
- Źródło hydroksyproliny: hydroksyprolina nie jest wbudowywana do białka bezpośrednio. Powstaje z reszt proliny już w łańcuchu prokolagenu dzięki hydroksylazie prolilowej i jest niezbędna do utworzenia prawidłowego, stabilnego kolagenu.
- Usztywnienie łańcucha: duża liczba reszt proliny i hydroksyproliny ustawia łańcuchy kolagenu w konformacji helisy poliprolinowej jeszcze przed ich zwinięciem, co ułatwia powstanie potrójnej helisy.
Te funkcje dotyczą proliny w fibroblastach skóry właściwej. Nie znaleziono badań, które pokazałyby, że prolina nałożona w kosmetyku zwiększa ilość kolagenu w skórze.
Stężenia i pH
W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR prolinę zgłoszono w 279 recepturach, z maksymalnymi stężeniami od 0,00001% do 2%. Wartość 2% podano dla produktów bez spłukiwania, w tym do paznokci; w produktach pod oczy do 0,2%, w produktach do włosów innych niż farby do 0,03%. Dzięki bardzo dobrej rozpuszczalności prolina nie sprawia trudności w fazie wodnej, a w stężeniach kosmetycznych praktycznie nie zmienia pH. Nie ustalono stężenia, od którego widać efekt na skórze, a limitu prawnego w UE nie ma.
Dla kogo jest prolina
Dla każdego typu skóry, w tym dla okolic oczu, gdzie produkt z proliną sprawdzano w teście użytkowym. W odżywkach do włosów pełni rolę pomocniczą. Nie są znane grupy, które powinny jej unikać, poza osobami z potwierdzoną nadwrażliwością na konkretny produkt.
Jak stosować produkty z proliną
Kremy i produkty pod oczy z proliną stosuje się rano i wieczorem. Prolina bywa łączona w recepturach z glicyną, hydrolizowanym kolagenem lub peptydami; taki skład mówi o zamyśle producenta, ale sam w sobie nie jest dowodem działania na kolagen skóry.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Panel CIR uznał α-aminokwasy, w tym prolinę, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania (Burnett i in., 2013). W niepublikowanych badaniach przekazanych CIR krem pod oczy z 0,1% proliny nie drażnił ani nie uczulał w teście HRIPT na 112 osobach pod opatrunkiem okluzyjnym, a w 4-tygodniowym kontrolowanym teście użytkowym w okolicy oczu u 29 osób nie wywołał podrażnienia oczu. Prolina jest składnikiem diety i własnych białek organizmu i sama nie budzi zastrzeżeń w ciąży, u dzieci ani przy ekspozycji na słońce. O przydatności konkretnego kosmetyku w ciąży i dla dziecka decyduje cały skład.
Co pokazują badania
Znaczenie proliny dla budowy i stabilności kolagenu jest bardzo dobrze poznane dzięki biochemii i badaniom strukturalnym. Brakuje natomiast badań kosmetyków z proliną: nie znaleziono prac oceniających jej wpływ na nawilżenie, jędrność skóry czy stan włosów po nałożeniu na skórę. Bezpieczeństwo opiera się na danych żywieniowych oraz testach na ochotnikach.
Status prawny w Unii Europejskiej
- Regulacja
- Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009
Z czym łączyć, z czym uważać
Dobrze łączy się z
- Valinewedług CosIng, podobnie jak walina, kondycjonuje włosy i skórę
Mity i sprostowania
MitProlina w odżywce wzmacnia włosy, bo jest budulcem kolagenu.
Jak jestWłosy zbudowane są głównie z keratyny, białka o innym składzie i budowie niż kolagen; kolagen występuje w skórze właściwej, a nie we włosie. CosIng opisuje prolinę jako składnik kondycjonujący włosy i skórę, a nie znaleziono badań jej wpływu na wytrzymałość włosów.
Najczęściej zadawane pytania
Czy prolina jest wegańska, skoro kojarzy się z kolagenem?
Zwykle tak. Choć kolagen zwierzęcy jest bogaty w prolinę, surowiec kosmetyczny otrzymuje się według CIR głównie przez fermentację bakteryjną z cukrów, a krystalizacja usuwa pozostałości mikroorganizmów. O pochodzeniu konkretnej partii przesądza dostawca.
Czy Proline i PCA to pokrewne składniki?
Są podobne budową, ale nie pochodzeniem. PCA, czyli kwas piroglutaminowy, bywa nazywany 5-oksoproliną, bo ma pierścień pirolidyny z dodatkową grupą karbonylową, jednak powstaje z kwasu glutaminowego, a nie z proliny. W kosmetykach PCA i jego sole pełnią funkcję humektantów, a prolina składnika kondycjonującego.
Czy prolinę warto łączyć z witaminą C?
Można, oba składniki nie wykluczają się. Witamina C jest potrzebna hydroksylazie prolilowej, która w fibroblastach przekształca prolinę w hydroksyprolinę kolagenu, ale nie zbadano, czy połączenie obu składników w kosmetyku daje dodatkowy efekt.
Składniki o podobnym działaniu
Źródła
- CosIng: PROLINE
- Burnett CL i in., Safety assessment of α-amino acids as used in cosmetics, International Journal of Toxicology 2013
- Shoulders MD, Raines RT, Collagen structure and stability, Annual Review of Biochemistry 2009
Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.
