Encyklopedia INCI

Lactobacillus

Pałeczki kwasu mlekowego

Bakterie z rodzaju Lactobacillus (pałeczki kwasu mlekowego) w postaci surowca kosmetycznego, zwykle bez podania gatunku i szczepu. CosIng przypisuje im jedną funkcję: kondycjonowanie skóry.

Czym jest Lactobacillus

Lactobacillus to nazwa INCI, pod którą w składzie występują bakterie z rodzaju pałeczek kwasu mlekowego. Według definicji CosIng oznacza jeden lub więcej gatunków tego drobnoustroju, a jedyną przypisaną mu funkcją jest kondycjonowanie skóry. Nazwa nie mówi, o jaki gatunek i szczep chodzi, ani czy komórki są żywe, liofilizowane czy inaktywowane, np. termicznie.

W 2020 r. rodzaj Lactobacillus, liczący wtedy 261 gatunków, podzielono na 25 rodzajów (Zheng i in., 2020); np. dawny Lactobacillus rhamnosus to dziś Lacticaseibacillus rhamnosus. Nazwa INCI tej zmiany nie odzwierciedla. Składnika nie należy mylić z Lactobacillus Ferment i pokrewnymi nazwami, które oznaczają produkty fermentacji: podłoże z metabolitami i fragmentami martwych komórek, a nie same bakterie.

Jak działa Lactobacillus

Działanie całych komórek nałożonych na skórę jest słabo zbadane. Hipotezy opierają się na badaniach pokrewnych surowców, zebranych w raporcie CIR z 2025 r.:

  • tyndalizowane (wielokrotnie ogrzewane) komórki Lactobacillus acidophilus obniżały w hodowlach komórkowych ekspresję genów związanych z wytwarzaniem melaniny: tyrozynazy oraz białek TRP-1 i TRP-2;
  • przesącz z hodowli L. rhamnosus, ogrzewany 30 minut w 100 °C, hamował w probówce tyrozynazę grzybową w 72%.

Efekt przypisuje się składnikom komórek i metabolitom, a nie zasiedlaniu skóry przez bakterie z kosmetyku.

Stężenia i pH

Brak publicznych danych o typowym stężeniu tego surowca; dla pokrewnego Lactobacillus Ferment CIR podaje do 5,6% w produktach do twarzy i szyi. Liofilizowane bakterie w obecności wody uwadniają się i namnażają albo giną, a konserwanty mogą obniżać ich żywotność, dlatego do zachowania żywych komórek potrzebne są formy bezwodne, np. olejowe, albo mikrokapsułki (Puebla-Barragan i Reid, 2021).

Dla kogo jest Lactobacillus

Składnik pojawia się w kremach i peelingach opisywanych jako „probiotyczne”, kierowanych głównie do skóry wrażliwej i suchej. Dowody na korzyść dla konkretnego typu skóry są jednak skąpe, więc przy wyborze liczy się cały skład. Typ skóry nie jest powodem, by go unikać; ostrożność dotyczy osób uczulonych na składniki podłoża hodowlanego albo ochronników stosowanych przy liofilizacji.

Jak stosować produkty z Lactobacillus

Sposób użycia wyznacza rodzaj produktu: krem nakłada się rano i wieczorem, peeling enzymatyczny zgodnie z instrukcją. Składnik nie wymaga szczególnej ochrony przed słońcem. O jego znaczeniu mówi miejsce na liście INCI oraz to, czy producent podaje gatunek, szczep i postać bakterii; bez oznaczenia szczepu nie da się powiązać produktu z żadnym badaniem (Puebla-Barragan i Reid, 2021).

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Pałeczki kwasu mlekowego występują naturalnie w przewodzie pokarmowym i w żywności fermentowanej. Osobnej oceny składnika Lactobacillus nie wydał ani CIR, ani SCCS. We wrześniu 2025 r. CIR uznał cztery pokrewne fermenty za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania; w testach HRIPT z 4-10% Lactobacillus Ferment (50-51 osób) i z produktem z 5% Lactobacillus Ferment Lysate Filtrate (50 osób) nie stwierdzono podrażnień ani uczuleń. Nie ma danych o stosowaniu w ciąży ani przesłanek, by składnik był fotouczulający.

Co pokazują badania

Badania bakterii w kosmetykach dotyczą głównie lizatów i fermentów konkretnych szczepów, nie surowca opisanego samą nazwą rodzaju. Przykładowo krem z lizatem fermentu Lacticaseibacillus rhamnosus u 24 kobiet przez 5 dni zmniejszał zaczerwienienie i suchość wywołane laurylosiarczanem sodu, w porównaniu z miejscem bez kremu (CIR, 2025). Takich wyników nie można przenosić na składnik Lactobacillus, dla którego dostępne są dane z badań in vitro.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Mity i sprostowania

MitKosmetyk z Lactobacillus zasiedla skórę dobrymi bakteriami jak probiotyk.

Jak jestProbiotyk to żywe drobnoustroje podane w ilości, która daje udowodnioną korzyść. W UE norma EN ISO 17516:2014, przywołana w wytycznych SCCS, przewiduje najwyżej 100 jtk/g w produktach do okolic oczu, na błony śluzowe i dla dzieci do 3 lat oraz najwyżej 1000 jtk/g w pozostałych, a kosmetyki zwykle zawierają konserwanty. Według przeglądu Puebla-Barragan i Reida (2021) kosmetyk nie jest więc probiotykiem w ścisłym znaczeniu, a działanie przypisuje się składnikom komórek bakterii.

Najczęściej zadawane pytania

Czy osoba z alergią na białka mleka może używać kosmetyku z Lactobacillus?

Same bakterie nie są białkiem mleka, ale podłoża hodowlane i ochronniki stosowane przy liofilizacji bywają mleczne, np. mleko odtłuszczone. Etykieta nie informuje o pozostałościach tych składników. Przy potwierdzonej alergii warto zapytać producenta o skład surowca i zacząć od próby na małym obszarze skóry.

Czy w peelingu enzymatycznym złuszczają bakterie Lactobacillus?

Nie. CosIng przypisuje składnikowi Lactobacillus wyłącznie funkcję kondycjonującą skórę. Za złuszczanie w peelingach enzymatycznych odpowiadają enzymy rozkładające białka, np. papaina, a bakterie są w takim produkcie dodatkiem pielęgnacyjnym.

Czy kosmetyk z Lactobacillus można stosować w ciąży?

Nie ma badań z udziałem kobiet w ciąży. Pokrewne fermenty Lactobacillus w ocenie CIR nie podrażniały ani nie uczulały, a bakterie tego rodzaju są obecne w żywności. Przy wątpliwościach decyzję warto skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: LACTOBACILLUS
  2. Zheng J i in., A taxonomic note on the genus Lactobacillus: Description of 23 novel genera, emended description of the genus Lactobacillus Beijerinck 1901, and union of Lactobacillaceae and Leuconostocaceae, Int J Syst Evol Microbiol 2020; 70(4): 2782-2858
  3. Puebla-Barragan S, Reid G, Probiotics in Cosmetic and Personal Care Products: Trends and Challenges, Molecules 2021; 26(5): 1249
  4. Cosmetic Ingredient Review, Safety Assessment of Lactobacillus Ferment Ingredients as Used in Cosmetics, projekt raportu końcowego z 15 sierpnia 2025 r.; raport końcowy przyjęty we wrześniu 2025 r.

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.