Geraniol
Alkohol terpenowy o różanym zapachu, obecny m.in. w olejkach geraniowym i cytronelowym. Nadaje zapach; utleniony na powietrzu uczula silniej niż świeży.
Czym jest geraniol
Geraniol, czyli (2E)-3,7-dimetylookta-2,6-dien-1-ol, to acykliczny alkohol monoterpenowy o zapachu kojarzonym z różą, izomer linalolu. Według opinii SCCS z 2012 r. stanowi ok. 40% olejku geraniowego i 30-40% olejku cytronelowego, a występuje też w olejkach palmarozowym, różanym, lawendowym i jaśminowym. Do kompozycji zapachowych trafia razem z olejkami albo jako surowiec wyodrębniony z nich lub otrzymany syntetycznie. Należy do stu najczęściej używanych substancji zapachowych i w perfumach, kremach czy szamponach jest częścią zapachu, bez zadania pielęgnacyjnego.
Jak działa geraniol
Sam geraniol jest słabym alergenem, ale na powietrzu ulega autooksydacji. Powstają wtedy aldehydy geranial i neral (składniki cytralu), nadtlenek wodoru i niewielka ilość wodoronadtlenku (Hagvall i in., 2007). W teście LLNA czysty geraniol miał wartość EC3 22,4%, a próbki utleniane przez 10 i 45 tygodni 4,4% i 5,8%, czyli uczulały kilkukrotnie silniej (SCCS, 2012). Druga droga to przemiana w skórze: enzymy cytochromu P450 utleniają geraniol głównie do geranialu (Hagvall i in., 2008). Geraniol jest więc jednocześnie prehaptenem i prohaptenem, a ograniczenie dostępu powietrza hamuje tylko pierwszą z tych dróg.
Stężenia i pH
Prawo UE nie ogranicza stężenia geraniolu, wymaga tylko deklaracji powyżej progów. Limity ilościowe wyznacza standard branżowy IFRA, który nie jest prawem UE; w 51. poprawce z 2023 r. maksymalne stężenie geraniolu w gotowym produkcie wynosi m.in. 0,25% w dezodorantach i antyperspirantach, 0,94% w kremach do rąk i 4,7% w perfumach. Geraniol rozpuszcza się w alkoholu i olejach, słabo w wodzie. Według SCCS ciepło przyspiesza jego autooksydację, co ma znaczenie przy produkcji i przechowywaniu.
Dla kogo geraniol
Geraniolu nie dobiera się do typu skóry; decyduje tolerancja zapachów. Produkty z nim nie są dla osób z potwierdzoną alergią na geraniol, cytral lub mieszaninę zapachową I (FM I) z serii podstawowej testów płatkowych, bo geraniol jest jednym z ośmiu jej składników. W grupie 1476 szwedzkich pacjentów 61% osób reagujących na cytral lub jego składniki reagowało też na utleniony geraniol (Hagvall i in., 2020).
Jak stosować produkty z geraniolem
Pora dnia i kolejność w rutynie nie mają znaczenia. Liczy się przechowywanie: szczelne zamknięcie, chłód i zużycie w terminie po otwarciu ograniczają utlenianie. SCCS wskazuje też dodatek przeciwutleniaczy, z zastrzeżeniem, że one same nie mogą ulegać aktywacji do substancji uczulających.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Według SCCS czysty geraniol daje dodatnie testy płatkowe u ok. 0,4% kolejnych pacjentów; w badaniu IVDK z 2007 r. było to 0,5% z 2063 osób. Utleniony geraniol wykrywa więcej przypadków: w wieloośrodkowym badaniu szwedzkim na 1476 pacjentach czysty geraniol 6% dał 1% reakcji dodatnich, utleniony 6% 3%, a utleniony 11% 8% (Hagvall i in., 2018). Większość reagujących reagowała wyłącznie na postać utlenioną. Brak badań u kobiet w ciąży; geraniol nie ma ostrzeżeń dotyczących słońca.
Status prawny w UE
Geraniol figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 pod pozycją 78: bez limitu stężenia i bez ostrzeżenia, z obowiązkiem wymienienia w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Rozporządzenie (UE) 2023/1545 dopisało do wykazu nowe alergeny z terminami przejściowymi 31 lipca 2026 r. (wprowadzanie do obrotu) i 31 lipca 2028 r. (udostępnianie), ale pozycji 78 nie zmieniło, więc te terminy geraniolu nie dotyczą.
Co pokazują badania
Dane o geraniolu to przede wszystkim testy płatkowe u pacjentów dermatologicznych i badania mechanizmu uczulania. Przy teście w stężeniu 2% czysty geraniol dał reakcje u 0,13% z 2227 pacjentów, a utleniony u 0,55% z 2179 (Hagvall i in., 2012). Nie wiadomo, ile produktów utleniania powstaje w konkretnym kosmetyku w czasie używania.
Status prawny w Unii Europejskiej
- Regulacja
- Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
- Warunki i ograniczenia
- Obowiązek podania w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych; brak limitu stężenia i ostrzeżeń (zał. III poz. 78 rozp. (WE) 1223/2009, pozycja w brzmieniu pierwotnym, niezmieniona przez rozp. (UE) 2023/1545).
Z czym łączyć, z czym uważać
Dobrze łączy się z
- Tocopherolprzeciwutleniacz ogranicza utlenianie geraniolu na powietrzu podczas przechowywania
Mity i sprostowania
-
Mit: Jeśli geraniolu nie ma w składzie, produkt na pewno go nie zawiera.
Jak jest: Obowiązek wymienienia geraniolu z nazwy dotyczy stężeń powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Poniżej tych progów może być częścią kompozycji podanej jako Parfum albo olejku eterycznego wpisanego do składu pod własną nazwą INCI.
Pytania o Geraniol
Czy uczulenie na cytral oznacza, że trzeba unikać także geraniolu?
Często tak. Geranial i neral, czyli składniki cytralu, powstają z geraniolu zarówno na powietrzu, jak i w skórze, a 8 z 11 osób uczulonych na utleniony geraniol reagowało też na cytral lub jego składniki (Hagvall i in., 2012). Zakres unikania ustala dermatolog na podstawie testów płatkowych.
Dlaczego test płatkowy z geraniolem może nie wykazać uczulenia?
Czysty geraniol wykrywa tylko część uczuleń. U 655 pacjentów dawał reakcje u 0,15-1,1% badanych, a utleniony u 0,92-4,6%, zależnie od stężenia; autorzy zaznaczają, że sam utleniony geraniol również nie wykrywa wszystkich przypadków (Hagvall i in., 2013).
Czy geraniol w szamponie jest mniejszym problemem niż w kremie?
Kontakt ze skórą jest krótszy, a próg deklaracji w produktach spłukiwanych wynosi 0,01%, dziesięć razy więcej niż w niespłukiwanych. Przy potwierdzonej alergii lepiej jednak wybierać produkty bez geraniolu, bo o reakcji decyduje ilość alergenu na skórze i częstość kontaktu.
Czy geraniol z olejku różanego jest łagodniejszy od syntetycznego?
To ta sama cząsteczka i tak samo utlenia się na powietrzu, dlatego przepisy wymagają jej deklaracji niezależnie od źródła. Olejek różany wnosi przy tym własne ryzyko: rozporządzenie (UE) 2023/1545 dopisało olejek z róży damasceńskiej do wykazu alergenów (poz. 366).
Nie ma tu Twojego pytania? Zadzwoń: 730 952 543 albo napisz: kontakt@jokaproskin.pl.
W produktach JoKaPROskin
1 produkt ma Geraniol w składzie INCI.

PERFUMY AURELEZA
AURELEZA Extrait de Parfum
4,53· 58 opinii100 ml · 239,40 zł / 100 mlNajniższa cena z 30 dni przed obniżką: 399,00 zł Cena regularna: 399,00 zł
Składniki o podobnym działaniu
Źródła
- CosIng: GERANIOL
- SCCS, Opinion on fragrance allergens in cosmetic products, SCCS/1459/11, 2012
- Hagvall L i in., Contact allergy to oxidized geraniol among Swedish dermatitis patients: a multicentre study, Contact Dermatitis 2018
- Hagvall L i in., Fragrance compound geraniol forms contact allergens on air exposure, Chemical Research in Toxicology 2007
