Encyklopedia INCI

Ectoin

Ektoina

Osmolit bakterii żyjących w silnie zasolonym środowisku, wytwarzany biotechnologicznie. W kosmetykach wiąże wodę w warstwie rogowej i kondycjonuje skórę.

Czym jest ektoina

Ectoin to kwas (S)-2-metylo-1,4,5,6-tetrahydropirymidyno-4-karboksylowy, cykliczny aminokwas. Opisali ją w 1985 r. Galinski, Pfeiffer i Trüper u bakterii z rodzaju Ectothiorhodospira żyjących w silnie zasolonej wodzie; od nich pochodzi nazwa. Bakterie gromadzą ją w komórkach jako osmolit, czyli związek wyrównujący ciśnienie osmotyczne bez zaburzania pracy białek.

Surowiec wytwarza się fermentacyjnie, przemysłowo z udziałem bakterii Halomonas elongata (Schwibbert i in., 2011). CosIng przypisuje ektoinie funkcję kondycjonującą skórę. Występuje w kremach, serach, produktach przeciwsłonecznych i odżywkach do włosów, a w wyższych stężeniach w wyrobach medycznych: kremach do skóry atopowej, aerozolach do nosa i kroplach do oczu.

Jak działa ektoina

  • Silnie hydrofilowa cząsteczka o charakterze jonu obojnaczego porządkuje wokół siebie cząsteczki wody. W symulacjach komputerowych badaczy producenta surowca (Merck) otoczka wodna wokół ektoiny była trwalsza niż wokół gliceryny (Graf i in., 2008).
  • W badaniu na izolowanej warstwie rogowej ektoina zwiększała rozproszenie i uwodnienie pęczków keratyny w korneocytach, a w warstwie rogowej pozbawionej lipidów spowalniała narastanie naprężeń przy wysychaniu o około 30% (Bow i in., 2021; współautorami są badacze firmy Kao).
  • W badaniach in vitro producenta surowca ograniczała zmiany wywołane w komórkach skóry przez UVA, m.in. uwalnianie wtórnych przekaźników i mutacje mitochondrialnego DNA (Buenger i Driller, 2004).

Stężenia i pH

Przykładowe receptury dostawcy surowca (Merck, broszura z 2023 r.) zawierają 0,3-2% ektoiny w produktach o pH od 4,4 do 7,0; ektoinę rozpuszcza się w fazie wodnej. Kremy będące wyrobami medycznymi, badane u osób ze skórą atopową, zawierały zwykle 5,5-7% ektoiny (Kauth i Trusova, 2022).

Dla kogo jest ektoina

W kosmetyku ektoina ma sens przy skórze suchej i odwodnionej; kosmetyk z 2% ektoiny badano u zdrowych kobiet. Najwięcej danych dotyczy skóry atopowej, ale pochodzą one głównie z wyrobów medycznych z 5,5-7% ektoiny; kosmetyk z 0,3-2% nie jest ich odpowiednikiem i nie zastępuje zaleceń lekarza przy skórze atopowej. Przeciwwskazań nie opisano. Badań ektoiny na włosach i skórze głowy nie znaleziono, więc w odżywce pełni rolę składnika wiążącego wodę, a nie substancji o udokumentowanym działaniu na włosy.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

W badaniu Heinricha i wsp. (2007) żadna ze 104 kobiet stosujących emulsję z ektoiną nie miała działań niepożądanych. Przegląd sześciu badań kremów z ektoiną będących wyrobami medycznymi opisuje dobrą tolerancję u dorosłych, dzieci i niemowląt przy stosowaniu do 4 tygodni; pierwsza autorka pracuje w firmie bitop, producencie wyrobów z ektoiną (Kauth i Trusova, 2022). W randomizowanym badaniu u dzieci ze skórą atopową w wieku 2-18 lat po wyrobie medycznym z 1% ektoiny i 0,1% hialuronianu łagodne reakcje skórne wystąpiły u 8 dzieci (23,5%), a po podłożu u 2 dzieci (5,7%) (Alexopoulos i in., 2023).

Ektoina nie ma oceny panelu CIR ani opinii SCCS; jako nową substancję do kosmetyków oceniał ją w 2017 r. australijski NICNAS (raport STD/1613). Danych o stosowaniu w ciąży brak. Ektoina nie jest filtrem UV i nie zastępuje fotoprotekcji.

Co pokazują badania

Dowody dla kosmetyków są skromne. W randomizowanym badaniu Heinricha i wsp. (2007) emulsję z 2% ektoiny porównano z podłożem i z polem bez preparatu, oceniając nawilżenie, strukturę powierzchni i elastyczność skóry zdrowych kobiet. Według streszczenia uczestniczki ogólnie wyżej oceniały preparat z ektoiną; wielkości różnic w pomiarach streszczenie nie podaje. Pozostałe dane dla kosmetyków to głównie badania producentów surowca: in vitro, symulacje i pomiary nawilżenia oraz utraty wody przez naskórek (Graf i in., 2008). Badania z wyższymi stężeniami dotyczą wyrobów medycznych; część porównuje je z innymi preparatami, a nie z placebo.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitEktoina chroni przed promieniowaniem UV, więc krem z nią może zastąpić krem z filtrem.

Jak jestEktoina nie jest filtrem UV i nie ma jej w wykazie filtrów dozwolonych w UE. W badaniach in vitro ograniczała część zmian wywołanych w komórkach przez UVA, ale to nie jest ochrona przed oparzeniem słonecznym; przed UV chronią filtry z odpowiednim SPF.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ektoinę można łączyć z retinoidami?

Niezgodności nie opisano. W przeglądzie Kauth i Trusovej jedno badanie bez zaślepienia dotyczyło osób przyjmujących doustnie izotretynoinę: krem z 7% ektoiny, będący wyrobem medycznym, łagodził objawy podrażnienia skóry podobnie jak krem z dekspantenolem. Połączeń z kwasami złuszczającymi nie badano.

Czy ektoina chroni skórę przed smogiem?

To częsta deklaracja marketingowa, ale oparta na badaniach komórkowych: w pracy Peuschel i wsp. (2010) ektoina ograniczała reakcję hodowanych komórek nabłonka, głównie płuc, na nanocząstki węgla. Badań, które pokazywałyby taką ochronę na skórze ludzi, nie znaleziono.

Czy ektoina to to samo co hydroksyektoina?

Nie. Hydroxyectoin to pokrewny ekstremolit, który bakterie wytwarzają z ektoiny za pomocą enzymu EctD (Czech i in., 2016). Ma osobną nazwę INCI i osobny zestaw danych, więc wyników jednej nie należy przypisywać drugiej.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ECTOIN
  2. Heinrich U i in., In vivo assessment of Ectoin: a randomized, vehicle-controlled clinical trial, Skin Pharmacology and Physiology 2007; 20(4): 211-218
  3. Kauth M, Trusova OV, Topical Ectoine Application in Children and Adults to Treat Inflammatory Diseases Associated with an Impaired Skin Barrier: A Systematic Review, Dermatology and Therapy 2022; 12(2): 295-313
  4. Alexopoulos A i in., A randomized, observer-blind, vehicle-control, multi-center clinical investigation for assessing the efficacy and tolerability of a 1% ectoine and hyaluronic acid 0.1%-containing medical device in pediatric patients with mild-to-moderate atopic dermatitis, Pediatric Dermatology 2023; 40(1): 78-83

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.