Encyklopedia INCI

Cyclopentasiloxane

Cyklopentasiloksan (D5)

Lotny silikon cykliczny (D5): ułatwia rozprowadzanie kosmetyku i odparowuje ze skóry. Z powodów środowiskowych UE wycofuje go z kosmetyków.

Czym jest cyklopentasiloksan

Cyclopentasiloxane to dekametylocyklopentasiloksan, w skrócie D5: pierścień z pięciu atomów krzemu i pięciu atomów tlenu ułożonych na przemian, z dwiema grupami metylowymi przy każdym atomie krzemu. Jest syntetyczną, bezbarwną i bardzo rzadką cieczą, która łatwo się rozlewa. Wrze w 210°C, ale paruje już w temperaturze pokojowej, a w wodzie rozpuszcza się w ilości 17 µg/l (SCCS, 2016).

Jak działa cyklopentasiloksan

  • Lotny nośnik: rozpuszcza i rozprowadza nielotne składniki receptury (inne silikony, pigmenty, substancje czynne), po czym odparowuje. W badaniu na ludzkiej skórze in vitro większość nałożonego D5 odparowała z powierzchni.
  • Poślizg bez tłustej warstwy: podczas rozprowadzania działa jak lekki emolient; po odparowaniu wygładzającą warstwę tworzą pozostałe składniki, np. dimetykon.
  • Włosy: CosIng przypisuje mu funkcję kondycjonującą włosy; w serum pomaga rozprowadzić cięższe silikony po długości pasm.

Stężenia i pH

W ankiecie Cosmetics Europe z 2013 r., analizowanej przez SCCS, najwyższe stężenia D5 wynosiły 93% w kremach do twarzy, 92% w balsamach do ciała, 64% w odżywkach do włosów i 5% w żelach pod prysznic i szamponach, a płyny do demakijażu bywały czystym D5. Cząsteczka nie ma grup ulegających jonizacji, więc pH receptury nie wpływa na jej działanie.

Dla kogo jest cyklopentasiloksan

Dla osób, które cenią lekkie, szybko „schnące” konsystencje, także przy skórze tłustej i mieszanej. Przy skórze suchej sam D5 niewiele wnosi, bo ochronę przed utratą wody zapewniają nielotne emolienty receptury. Ze względu na środowisko można go unikać: w UE uznano go za substancję bardzo trwałą i o bardzo dużej zdolności do bioakumulacji (vPvB).

Jak stosować produkty z cyklopentasiloksanem

Na liście składników występuje jako Cyclopentasiloxane, często obok Dimethicone lub Dimethiconol. Wysoka pozycja w składzie oznacza zwykle lekkie serum, bazę pod makijaż, olejek do włosów albo antyperspirant, a nie treściwy krem. Produkty z D5 nakłada się na suchą skórę lub włosy, o dowolnej porze.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

SCCS (2016) uznał D5 za bezpieczny w zgłoszonych stężeniach, z wyjątkiem aerozoli do stylizacji włosów i sprayów do opalania, w których przy najwyższych stężeniach D5 w powietrzu mogłoby przekroczyć wartość bezpieczną dla płuc. Przez ludzką skórę in vitro wchłaniało się 0,04% dawki. SCCS ocenił D5 jako lekko drażniący skórę i oczy i nieuczulający; w teście HRIPT na 50 ochotnikach nie wywołał podrażnień ani uczuleń. U szczurów wdychających D5 przez 2 lata w najwyższym stężeniu (160 ppm) częściej występowały gruczolakoraki błony śluzowej macicy; SCCS nie wykluczył znaczenia tego wyniku dla ludzi, ale brak genotoksyczności wskazuje na mechanizm progowy. W badaniach jedno- i dwupokoleniowych D5 nie wpływał na rozród. Zanieczyszczenie D4, zakazanym w kosmetykach (zał. II poz. 1388 rozp. 1223/2009), ma być jak najmniejsze.

Ograniczenia D5 wynikają z ochrony środowiska. Rozporządzenie (UE) 2018/35 dodało D4 i D5 do zał. XVII REACH (poz. 70): po 31 stycznia 2020 r. nie wolno wprowadzać do obrotu kosmetyków spłukiwanych z 0,1% lub więcej którejkolwiek z nich. Rozporządzenie (UE) 2024/1328 rozszerzyło tę pozycję na D6 i na pozostałe kosmetyki: po 6 czerwca 2027 r. D5 w stężeniu od 0,1% nie może trafiać do żadnego kosmetyku.

Co pokazują badania

Wiedza o D5 pochodzi głównie z badań na zwierzętach, modeli in vitro i farmakokinetyki u ochotników. Gdy sześcioro dorosłych nałożyło pod pachy 1,0-1,4 g znakowanego D5, jego stężenie w osoczu nie przekroczyło 2 ng/g, a szczyt, 1,2 ng/g, wystąpił po godzinie (SCCS, 2016). Panel CIR (2011) uznał cykliczne siloksany za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania. Nie znaleziono badań klinicznych, które porównywałyby kosmetyki z D5 i bez niego pod względem nawilżenia lub wyglądu skóry.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • DimethiconeD5 rozprowadza nielotny dimetykon i odparowuje, zostawiając jego cienką warstwę

Mity i sprostowania

MitCyklopentasiloksan jest ograniczany, bo szkodzi zdrowiu.

Jak jestPrzyczyną ograniczeń jest środowisko. Z produktów spłukiwanych D5 trafia do ścieków i wód, zanim zdąży odparować, a tam jest bardzo trwały i kumuluje się w organizmach (motywy rozporządzenia (UE) 2018/35). Ryzyka dla zdrowia użytkowników SCCS nie stwierdził, poza wdychaniem aerozoli o najwyższych stężeniach.

MitCyklopentasiloksan zostaje na skórze i zatyka pory jak ciężkie silikony.

Jak jestD5 paruje w temperaturze pokojowej (prężność par 33,2 Pa w 25°C), więc po rozprowadzeniu znika z powierzchni skóry. Trwałą warstwę zostawiają nielotne składniki receptury, dlatego o odczuciu i ewentualnym obciążeniu skóry decyduje cały produkt, a nie sam D5.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę dalej używać kosmetyku z cyklopentasiloksanem kupionego wcześniej?

Tak. Ograniczenie REACH dotyczy wprowadzania do obrotu, czyli dostarczania produktów przez firmy, a nie używania ich w domu. Jego powodem jest trwałość D5 w środowisku, a nie ryzyko dla osoby, która nakłada krem lub serum.

Czym różni się Cyclopentasiloxane od Cyclomethicone?

Cyclomethicone to osobna nazwa INCI dla mieszaniny cyklicznych dimetylosiloksanów, a Cyclopentasiloxane oznacza wyłącznie pierścień z pięciu jednostek dimetylosiloksanowych (CIR, 2011). Ograniczenie REACH obejmuje D4, D5 i D6 niezależnie od nazwy na etykiecie, bo liczy się stężenie każdej z tych substancji w produkcie.

Czy spray z cyklopentasiloksanem jest bezpieczny przy wdychaniu?

SCCS nie potwierdził bezpieczeństwa najwyższych deklarowanych stężeń w aerozolach do stylizacji włosów (do 85%) i sprayach do opalania (35-40%), bo obliczone stężenie D5 w powietrzu mogło przekraczać wartość bezpieczną dla płuc. Kremów, balsamów i innych produktów nierozpylanych to zastrzeżenie nie dotyczy.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: CYCLOPENTASILOXANE
  2. SCCS, Opinion on decamethylcyclopentasiloxane (cyclopentasiloxane, D5) in cosmetic products, SCCS/1549/15, wersja końcowa z 29 lipca 2016
  3. Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/1328 z dnia 16 maja 2024 r. zmieniające załącznik XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) w odniesieniu do oktametylocyklotetrasiloksanu (D4), dekametylocyklopentasiloksanu (D5) i dodekametylocykloheksasiloksanu (D6)
  4. Johnson W Jr i in., Safety assessment of cyclomethicone, cyclotetrasiloxane, cyclopentasiloxane, cyclohexasiloxane, and cycloheptasiloxane, Int J Toxicol 2011; 30(6 Suppl): 149S-227S

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.