Encyklopedia INCI

Geraniol

Geraniol

Alkohol terpenowy o różanym zapachu, obecny m.in. w olejkach geraniowym i cytronelowym. Nadaje zapach; utleniony na powietrzu uczula silniej niż świeży.

Czym jest geraniol

Geraniol, czyli (2E)-3,7-dimetylookta-2,6-dien-1-ol, to acykliczny alkohol monoterpenowy o zapachu kojarzonym z różą, izomer linalolu. Według opinii SCCS z 2012 r. stanowi ok. 40% olejku geraniowego i 30-40% olejku cytronelowego, a występuje też w olejkach palmarozowym, różanym, lawendowym i jaśminowym. Do kompozycji zapachowych trafia razem z olejkami albo jako surowiec wyodrębniony z nich lub otrzymany syntetycznie. Należy do stu najczęściej używanych substancji zapachowych i w perfumach, kremach czy szamponach jest częścią zapachu, bez zadania pielęgnacyjnego.

Jak działa geraniol

Sam geraniol jest słabym alergenem, ale na powietrzu ulega autooksydacji. Powstają wtedy aldehydy geranial i neral (składniki cytralu), nadtlenek wodoru i niewielka ilość wodoronadtlenku (Hagvall i in., 2007). W teście LLNA czysty geraniol miał wartość EC3 22,4%, a próbki utleniane przez 10 i 45 tygodni 4,4% i 5,8%, czyli uczulały kilkukrotnie silniej (SCCS, 2012). Druga droga to przemiana w skórze: enzymy cytochromu P450 utleniają geraniol głównie do geranialu (Hagvall i in., 2008). Geraniol jest więc jednocześnie prehaptenem i prohaptenem, a ograniczenie dostępu powietrza hamuje tylko pierwszą z tych dróg.

Stężenia i pH

Prawo UE nie ogranicza stężenia geraniolu, wymaga tylko deklaracji powyżej progów. Limity ilościowe wyznacza standard branżowy IFRA, który nie jest prawem UE; w 51. poprawce z 2023 r. maksymalne stężenie geraniolu w gotowym produkcie wynosi m.in. 0,25% w dezodorantach i antyperspirantach, 0,94% w kremach do rąk i 4,7% w perfumach. Geraniol rozpuszcza się w alkoholu i olejach, słabo w wodzie. Według SCCS ciepło przyspiesza jego autooksydację, co ma znaczenie przy produkcji i przechowywaniu.

Dla kogo geraniol

Geraniolu nie dobiera się do typu skóry; decyduje tolerancja zapachów. Produkty z nim nie są dla osób z potwierdzoną alergią na geraniol, cytral lub mieszaninę zapachową I (FM I) z serii podstawowej testów płatkowych, bo geraniol jest jednym z ośmiu jej składników. W grupie 1476 szwedzkich pacjentów 61% osób reagujących na cytral lub jego składniki reagowało też na utleniony geraniol (Hagvall i in., 2020).

Jak stosować produkty z geraniolem

Pora dnia i kolejność w rutynie nie mają znaczenia. Liczy się przechowywanie: szczelne zamknięcie, chłód i zużycie w terminie po otwarciu ograniczają utlenianie. SCCS wskazuje też dodatek przeciwutleniaczy, z zastrzeżeniem, że one same nie mogą ulegać aktywacji do substancji uczulających.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Według SCCS czysty geraniol daje dodatnie testy płatkowe u ok. 0,4% kolejnych pacjentów; w badaniu IVDK z 2007 r. było to 0,5% z 2063 osób. Utleniony geraniol wykrywa więcej przypadków: w wieloośrodkowym badaniu szwedzkim na 1476 pacjentach czysty geraniol 6% dał 1% reakcji dodatnich, utleniony 6% 3%, a utleniony 11% 8% (Hagvall i in., 2018). Większość reagujących reagowała wyłącznie na postać utlenioną. Brak badań u kobiet w ciąży; geraniol nie ma ostrzeżeń dotyczących słońca.

Status prawny w UE

Geraniol figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 pod pozycją 78: bez limitu stężenia i bez ostrzeżenia, z obowiązkiem wymienienia w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Rozporządzenie (UE) 2023/1545 dopisało do wykazu nowe alergeny z terminami przejściowymi 31 lipca 2026 r. (wprowadzanie do obrotu) i 31 lipca 2028 r. (udostępnianie), ale pozycji 78 nie zmieniło, więc te terminy geraniolu nie dotyczą.

Co pokazują badania

Dane o geraniolu to przede wszystkim testy płatkowe u pacjentów dermatologicznych i badania mechanizmu uczulania. Przy teście w stężeniu 2% czysty geraniol dał reakcje u 0,13% z 2227 pacjentów, a utleniony u 0,55% z 2179 (Hagvall i in., 2012). Nie wiadomo, ile produktów utleniania powstaje w konkretnym kosmetyku w czasie używania.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Obowiązek podania w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych; brak limitu stężenia i ostrzeżeń (zał. III poz. 78 rozp. (WE) 1223/2009, pozycja w brzmieniu pierwotnym, niezmieniona przez rozp. (UE) 2023/1545).

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Tocopherolprzeciwutleniacz ogranicza utlenianie geraniolu na powietrzu podczas przechowywania

Mity i sprostowania

MitJeśli geraniolu nie ma w składzie, produkt na pewno go nie zawiera.

Jak jestObowiązek wymienienia geraniolu z nazwy dotyczy stężeń powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Poniżej tych progów może być częścią kompozycji podanej jako Parfum albo olejku eterycznego wpisanego do składu pod własną nazwą INCI.

Najczęściej zadawane pytania

Czy uczulenie na cytral oznacza, że trzeba unikać także geraniolu?

Często tak. Geranial i neral, czyli składniki cytralu, powstają z geraniolu zarówno na powietrzu, jak i w skórze, a 8 z 11 osób uczulonych na utleniony geraniol reagowało też na cytral lub jego składniki (Hagvall i in., 2012). Zakres unikania ustala dermatolog na podstawie testów płatkowych.

Dlaczego test płatkowy z geraniolem może nie wykazać uczulenia?

Czysty geraniol wykrywa tylko część uczuleń. U 655 pacjentów dawał reakcje u 0,15-1,1% badanych, a utleniony u 0,92-4,6%, zależnie od stężenia; autorzy zaznaczają, że sam utleniony geraniol również nie wykrywa wszystkich przypadków (Hagvall i in., 2013).

Czy geraniol w szamponie jest mniejszym problemem niż w kremie?

Kontakt ze skórą jest krótszy, a próg deklaracji w produktach spłukiwanych wynosi 0,01%, dziesięć razy więcej niż w niespłukiwanych. Przy potwierdzonej alergii lepiej jednak wybierać produkty bez geraniolu, bo o reakcji decyduje ilość alergenu na skórze i częstość kontaktu.

Czy geraniol z olejku różanego jest łagodniejszy od syntetycznego?

To ta sama cząsteczka i tak samo utlenia się na powietrzu, dlatego przepisy wymagają jej deklaracji niezależnie od źródła. Olejek różany wnosi przy tym własne ryzyko: rozporządzenie (UE) 2023/1545 dopisało olejek z róży damasceńskiej do wykazu alergenów (poz. 366).

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: GERANIOL
  2. SCCS, Opinion on fragrance allergens in cosmetic products, SCCS/1459/11, 2012
  3. Hagvall L i in., Contact allergy to oxidized geraniol among Swedish dermatitis patients: a multicentre study, Contact Dermatitis 2018
  4. Hagvall L i in., Fragrance compound geraniol forms contact allergens on air exposure, Chemical Research in Toxicology 2007

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.