Encyklopedia INCI

Phospholipids

Fosfolipidy

Nazwa zbiorcza mieszaniny glicerofosfolipidów otrzymywanych z lecytyny, np. sojowej lub jajowej. Tworzą w wodzie dwuwarstwy i liposomy; w serum i emulsjach pełnią funkcję kondycjonującą skórę.

Czym są fosfolipidy

Phospholipids to nazwa INCI dla złożonych lipidów, w których jedna z pierwszorzędowych grup hydroksylowych glicerolu jest zestryfikowana kwasem fosforowym połączonym z choliną, seryną, etanoloaminą, inozytolem albo atomem wodoru. Dwie pozostałe grupy hydroksylowe niosą długie łańcuchy kwasów tłuszczowych, nasyconych lub nienasyconych (CIR, 2020). Nazwa nie określa ani źródła, ani proporcji poszczególnych klas. Surowce pozyskuje się głównie z soi, kukurydzy i żółtka jaja, a część klas otrzymuje się przez transfosfatydylację fosfatydylocholiny sojowej.

Jak działają na skórę

W kontakcie z wodą fosfolipidy pęcznieją i, zależnie od budowy, tworzą liposomy, micele albo micele mieszane (CIR). Właściwości tych struktur zależą od składu surowca. Fosfatydylocholina i fosfatydyloetanoloamina są obojnacze, a fosfatydyloseryna, fosfatydyloinozytol i kwas fosfatydowy mają ładunek ujemny, więc mieszanina bogata w te ostatnie tworzy pęcherzyki naładowane ujemnie. Łańcuchy nienasycone dają płynne dwuwarstwy, a nasycone sztywniejsze.

Stężenia i pH

W danych FDA z 2015 r. nazwa Phospholipids występowała w 543 produktach, a w ankiecie Personal Care Products Council z 2014 r. najwyższe stężenie wynosiło 0,75% w niespłukiwanych produktach do twarzy i szyi. W produktach spłukiwanych zgłaszano najwyżej 0,17%, do okolic oczu 0,2%, a w produktach mogących trafić do ust 0,6% (CIR, 2020). W środowisku silnie kwaśnym lub zasadowym wiązania estrowe fosfolipidów stopniowo hydrolizują.

Dla kogo są fosfolipidy

Pasują do każdego typu skóry. Najczęściej występują w lekkich serach i emulsjach, dobrze znoszonych przez skórę suchą i odwodnioną. Przy tak niskich stężeniach są częścią struktury produktu, a nie jego głównym składnikiem aktywnym. Osoby uczulone na soję lub jaja powinny zapytać producenta o źródło surowca.

Jak stosować produkty z fosfolipidami

Przy stężeniach poniżej 1% składnik stoi w drugiej połowie listy. W recepturach liposomalnych towarzyszą mu często Cholesterol i przeciwutleniacz, np. Tocopherol; substancje zamknięte w pęcherzykach producent wymienia na liście osobno.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Phospholipids oceniono w raporcie CIR z 2020 r. razem z lecytyną i 15 innymi fosfoglicerydami; wszystkie uznano za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania. Panel wskazał mózg bydlęcy jako możliwe źródło fosfatydyloseryny i zaznaczył, że składniki z tkanek ośrodkowego układu nerwowego bydła nie są dopuszczone w kosmetykach. U myszy, które przez 4 tygodnie wdychały aerozol liposomów z uwodornionej fosfatydylocholiny sojowej, nie stwierdzono zmian w płucach, co ma znaczenie dla produktów w sprayu. W 12-tygodniowym badaniu codziennego doustnego przyjmowania fosfatydyloseryny z lecytyny sojowej nie było klinicznie istotnych zmian w badaniach krwi ani więcej działań niepożądanych niż po placebo.

Co pokazują badania

CosIng podaje dla tej nazwy tylko funkcję Skin conditioning, a danych o skuteczności samych fosfolipidów w kosmetykach jest niewiele. W badaniu in vivo Mahrhauser i wsp. (2015) liposomalna baza nie zmieniła wyraźnie nawilżenia skóry, ilości sebum ani TEWL, a emulsja wielokrotna zwiększała nawilżenie i zawartość sebum; autorzy uznali liposomy za dobrze tolerowane podłoże. W badaniu in vitro na skórze świnki morskiej wpływ na przenikanie indometacyny zależał od klasy fosfolipidu: najsilniej działał fosfatydyloglicerol, następnie fosfatydyloetanoloamina i fosfatydylocholina, słabiej fosfatydyloseryna, kwas fosfatydowy i fosfatydyloinozytol (CIR, 2020). Dwa surowce o tej samej nazwie INCI mogą więc zachowywać się w recepturze różnie.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Cholesterolusztywnia i stabilizuje dwuwarstwy fosfolipidowe w liposomach
  • Tocopherologranicza utlenianie nienasyconych łańcuchów kwasów tłuszczowych

Mity i sprostowania

MitPhospholipids to po prostu inna nazwa lecytyny.

Jak jestLecytyna to złożona mieszanina, głównie fosfatydylocholiny, fosfatydyloetanoloaminy, fosfatydyloseryny i fosfatydyloinozytolu, ze zmienną ilością triglicerydów, kwasów tłuszczowych i węglowodanów. Nazwą Phospholipids opisuje się też surowce o innym składzie; jeden z surowców handlowych opisanych przez CIR to lecytyna wzbogacona w fosfatydyloserynę, z co najmniej 20% tego związku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy fosfolipidy w serum mogą być pochodzenia zwierzęcego?

Mogą. Nazwa INCI obejmuje także surowce z żółtka jaja, a informacji o źródle nie ma na etykiecie. Przy diecie wegańskiej rozstrzyga deklaracja producenta albo certyfikat wegański.

Czy kosmetyk z fosfolipidami można stosować w ciąży i u małych dzieci?

Tak. Panel CIR uznał, że obawy przed działaniem ogólnoustrojowym łagodzi to, że fosfolipidy są wszechobecnym składnikiem błon komórkowych i są uznane w USA za bezpieczne w żywności. Zalecił natomiast producentom ostrożność przy projektowaniu produktów dla niemowląt, bo fosfoglicerydy mogą zwiększać przenikanie przez skórę innych składników receptury.

Czym Phospholipids różnią się od Hydrogenated Lecithin?

Hydrogenated Lecithin to lecytyna, w której nienasycone łańcuchy kwasów tłuszczowych nasycono wodorem, więc jest odporna na utlenianie i tworzy sztywniejsze struktury. Definicja Phospholipids dopuszcza łańcuchy nasycone i nienasycone, dlatego trwałość i konsystencja zależą od konkretnego surowca.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PHOSPHOLIPIDS
  2. Johnson W Jr i in., Safety Assessment of Lecithin and Other Phosphoglycerides as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2020
  3. Mahrhauser D i in., Influence of a multiple emulsion, liposomes and a microemulsion gel on sebum, skin hydration and TEWL, International Journal of Cosmetic Science 2015

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.