Encyklopedia INCI

Sodium Citrate

Cytrynian sodu

Sól sodowa kwasu cytrynowego. W parze z kwasem cytrynowym utrzymuje stałe pH kosmetyku i wiąże jony metali, które mogłyby pogarszać jego stabilność.

Czym jest cytrynian sodu

Sodium Citrate to cytrynian trisodowy, czyli sól kwasu cytrynowego, w której wszystkie trzy grupy karboksylowe zobojętniono sodem. CosIng podaje dwa numery CAS: dla postaci bezwodnej i dla dwuwodnej. Surowiec dobrze rozpuszcza się w wodzie, a jego roztwór ma lekko zasadowy odczyn.

Według danych FDA z 2011 r., przytoczonych przez CIR, cytrynian sodu występował w 980 kosmetykach, z czego 587 było niespłukiwanych, a 206 stanowiły produkty do włosów. Spotyka się go w kremach, balsamach, szamponach i odżywkach. Jest też dopuszczonym dodatkiem do żywności (E331), a w USA ma status substancji ogólnie uznanej za bezpieczną (GRAS).

Jak działa cytrynian sodu w kosmetyku

  • Buforuje pH. Kwas cytrynowy ma trzy stałe dysocjacji (pKa 3,13, 4,76 i 6,40), dlatego mieszanina kwasu i jego soli przeciwdziała zmianom pH w szerokim, kwaśnym i lekko kwaśnym zakresie, w którym pracuje większość kosmetyków do skóry i włosów.
  • Wiąże jony metali (funkcja chelatująca w CosIng), np. wapnia i magnezu z twardej wody albo śladowe metale, które mogłyby pogarszać stabilność i wygląd produktu.
  • Podnosi pH receptury, gdy po dodaniu kwasów jest ono zbyt niskie.

Cytrynian sodu nie złuszcza naskórka. Działanie złuszczające przypisuje się wolnemu kwasowi cytrynowemu w niskim pH; cytrynian jest jego formą zobojętnioną i w buforze podnosi pH w porównaniu z samym kwasem.

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR stężenia wynosiły od 0,000005% do 10%; najwyższe, 10%, zgłoszono zarówno w produktach niespłukiwanych, jak i spłukiwanych. W produktach do włosów wynosiły do 4%, a w produktach stosowanych w okolicy oczu do 2%. O pH gotowego produktu decyduje proporcja soli do kwasu cytrynowego: CIR przytacza, że roztwory z równą ilością obu składników miały pH od 4,15 (po 0,25%) do 3,54 (po 15%). Im więcej soli w stosunku do kwasu, tym wyższe pH.

Dla kogo jest ten składnik

Dla każdego typu skóry i włosów; w produkcie odpowiada za stabilność, a nie za efekt pielęgnacyjny. Szczególnie przydaje się w produktach o lekko kwaśnym pH, zbliżonym do pH powierzchni skóry, oraz w szamponach i odżywkach, które pracują z twardą wodą. Nie ma grup, dla których byłby z zasady niewskazany: nie jest alergenem zapachowym z wykazu UE i nie ma ograniczeń w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

Jak stosować produkty z cytrynianem sodu

To składnik pomocniczy, więc sposób użycia wyznacza produkt. Gdy w składzie są oba składniki, Citric Acid i Sodium Citrate, producent ustawił pH receptury i zabezpieczył je buforem. Ma to znaczenie przy konserwantach, które działają w kwaśnym środowisku, np. Sodium Benzoate i Potassium Sorbate, oraz przy składnikach wrażliwych na zmiany pH. Obecność cytrynianu nie mówi nic o stężeniu składników aktywnych ani o tym, czy produkt złuszcza.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał kwas cytrynowy, jego sole nieorganiczne, w tym cytrynian sodu, oraz estry alkilowe za bezpieczne w obecnej praktyce stosowania (Fiume i wsp. 2014). W badaniach mutagenności cytrynianu sodu wyniki były ujemne, z wyjątkiem słabej odpowiedzi w jednym szczepie bakterii, której nie potwierdziła powtórka. W hodowli zarodków gryzoni nie wykazano działania embriotoksycznego w badanym zakresie stężeń. Produkty z cytrynianem sodu zgłaszano też w kategorii kosmetyków dla dzieci. Stosowanie w ciąży nie budzi zastrzeżeń.

Co pokazują badania

Buforujące i chelatujące działanie cytrynianów wynika z chemii kwasu cytrynowego i opisano je w badaniach laboratoryjnych, a nie klinicznych. Dane dla samego cytrynianu sodu zebrane przez CIR dotyczą przede wszystkim bezpieczeństwa: mutagenności, rozwoju zarodków w hodowli i reakcji skóry. Badań porównujących efekt pielęgnacyjny kosmetyków z cytrynianem i bez niego nie ma, bo składnik nie ma takiej roli.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitSodium Citrate to dodatek E331, a dodatki z symbolem E są szkodliwe.

Jak jestSymbol E oznacza, że substancja została dopuszczona w UE jako dodatek do żywności po ocenie bezpieczeństwa. Cytrynian jest też naturalnym produktem przemiany materii w komórkach (cykl Krebsa), a CIR uznał jego stosowanie w kosmetykach za bezpieczne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Sodium Citrate jest konserwantem?

Nie. Nie figuruje w zał. V rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, a CosIng przypisuje mu trzy funkcje: buforującą, chelatującą i zapachową. Wiązanie jonów metali i stabilne pH poprawiają trwałość produktu, ale nie zastępują konserwantu.

Czy cytrynian sodu może uczulać albo wywoływać pokrzywkę?

Reakcje są rzadkie. W teście opisanym przez CIR 10% roztwór wodny nakładano pod okluzją na 20 minut u 49 osób z atopią i 56 bez atopii i nie wywołał natychmiastowych reakcji pokrzywkowych. Stężenie testowe odpowiadało najwyższemu zgłoszonemu w kosmetykach.

Czy cytrynian sodu jest wegański?

Tak. Według CIR ponad 99% światowej produkcji kwasu cytrynowego pochodzi z fermentacji cukrów, np. melasy, tradycyjnie przez szczepy pleśni Aspergillus niger, a sól otrzymuje się przez krystalizację kwasu z zasadą, np. wodorotlenkiem sodu. Surowce zwierzęce nie są potrzebne.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: SODIUM CITRATE
  2. Fiume MM i in., Safety Assessment of Citric Acid, Inorganic Citrate Salts, and Alkyl Citrate Esters as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2014 (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Cosmetic Ingredient Review, Final Report on the Safety Assessment of Citric Acid, Inorganic Citrate Salts, and Alkyl Citrate Esters as Used in Cosmetics, 2012

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.