Encyklopedia INCI

Olea Europaea Oil Unsaponifiables

Frakcja niezmydlająca oliwy z oliwek

Część oliwy z oliwek, która przy zmydlaniu nie przechodzi w mydła: skwalen, sterole, alkohole triterpenowe i tokoferole. Składnik kondycjonujący skórę i włosy.

Czym jest frakcja niezmydlająca oliwy

Olea Europaea Oil Unsaponifiables to część oliwy z oliwek, która nie przechodzi w mydła podczas zmydlania, czyli ogrzewania tłuszczu z zasadą. CosIng opisuje ją jako frakcję, która nie ulega zmydleniu przy odzysku kwasów tłuszczowych podczas rafinacji oliwy. W samej oliwie z pierwszego tłoczenia frakcja niezmydlająca stanowi 0,5-2% masy (Barp i wsp. 2024); norma Codex Alimentarius dopuszcza w oliwie do 15 g substancji niezmydlających na kilogram, a w oleju z wytłoczyn oliwek do 30 g/kg.

Najważniejszym składnikiem frakcji jest skwalen, nienasycony węglowodór z grupy triterpenów. Jego zawartość w oliwie mieści się zwykle w przedziale 2-12 g/kg, a destylaty powstające przy odwanianiu oliwy zawierają go w różnych badaniach od 10% do około 45% (Barp i wsp. 2024). Obok niego frakcja zawiera sterole (według normy Codex w oliwie co najmniej 1000 mg/kg, z czego co najmniej 93% to β-sitosterol i sterole pokrewne), dialkohole triterpenowe erytrodiol i uwaol oraz tokoferole.

Jak działa na skórę i włosy

  • skwalen jest też składnikiem ludzkiego łoju, więc frakcja uzupełnia film lipidowy o węglowodór obecny naturalnie na skórze;
  • jako emolient wygładza naskórek i ogranicza odparowanie wody;
  • sterole i tokoferole wzbogacają fazę olejową, a tokoferole spowalniają utlenianie lipidów w produkcie;
  • na włosach wygładza powierzchnię i nadaje połysk.

Skwalen łatwo się utlenia pod wpływem promieniowania UV i ozonu, a jego nadtlenki uważa się za czynnik sprzyjający powstawaniu zaskórników (Pham i wsp. 2015). Dlatego receptury z tą frakcją zabezpiecza się przeciwutleniaczami, a trwalszą alternatywą jest wersja uwodorniona, w której skwalen zamieniono w skwalan.

Stężenia i pH

W danych zebranych przez CIR w 2010 r. frakcję zgłoszono w 77 produktach, w stężeniach 0,0001-3%: w produktach niespłukiwanych do 3%, w spłukiwanych 0,04-0,3%, w produktach do okolic oczu 0,02-0,4%. Jako bezwodny lipid nie ma pH i trafia do fazy olejowej. Nie opublikowano danych, od jakiego stężenia daje mierzalny efekt na skórze.

Dla kogo jest ten składnik

Pasuje do kremów i balsamów dla skóry suchej, szorstkiej i normalnej oraz do odżywek dla włosów suchych i matowych. Przy skórze skłonnej do zaskórników znaczenie ma zabezpieczenie receptury: frakcja bogata w skwalen powinna iść w parze z przeciwutleniaczem. Nie ma grup, dla których byłaby z zasady niewskazana.

Jak stosować produkty z tym składnikiem

Krem lub balsam nakłada się rano i wieczorem na oczyszczoną skórę, rano pod krem z filtrem. Składnik stoi zwykle w środkowej albo dalszej części listy INCI i wzbogaca fazę olejową, a nie tworzy jej podstawy. Bywa łączony z emulgatorami z oliwy, np. Cetearyl Olivate i Sorbitan Olivate, w recepturach budowanych na surowcach z oliwek. Tocopherol w tym samym składzie pomaga chronić skwalen przed utlenianiem.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał frakcję niezmydlającą oliwy za bezpieczną w obecnych warunkach stosowania. W teście powtarzanych aplikacji płatkowych (HRIPT) u 107 osób mgiełka do ciała z 2,5% składnika nie drażniła i nie uczulała. Składnik pochodzi z oliwy spożywczej, a stężenia w kosmetykach są małe, dlatego ciąża i wiek dziecięcy nie są przeciwwskazaniem. Nie jest ujęty w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

Co pokazują badania

De la Puerta i wsp. (2000) badali składniki oliwy z pierwszego tłoczenia na modelu obrzęku ucha myszy. Cała frakcja niezmydlająca zmniejszała o 34% obrzęk wywołany kwasem arachidonowym, a w modelu z octanem tetradekanoiloforbolu β-sitosterol i erytrodiol w dawce 0,5 mg na ucho zmniejszały go o 61,4% i 82,1%. To wyniki na zwierzętach, dla czystych związków albo frakcji z oliwy; badań klinicznych kosmetyku z tym składnikiem nie opublikowano.

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitSkwalen z oliwy to to samo co skwalan.

Jak jestSkwalen ma sześć wiązań podwójnych i łatwo się utlenia, a skwalan jest jego nasyconą, uwodornioną postacią i jest trwały. Frakcja niezmydlająca oliwy zawiera skwalen; skwalan występuje w składach jako Squalane albo w Hydrogenated Olive Oil Unsaponifiables.

Najczęściej zadawane pytania

Czym ten składnik różni się od oliwy z oliwek w składzie (Olea Europaea Fruit Oil)?

Oliwa to przede wszystkim triglicerydy kwasów tłuszczowych, a frakcja niezmydlająca jest w niej tylko domieszką. Olea Europaea Oil Unsaponifiables to wyodrębniona domieszka bez triglicerydów: w małej ilości wnosi skwalen i sterole, ale nie natłuszcza tak jak oliwa.

Czy frakcja niezmydlająca zawiera polifenole z oliwy?

Nie. Polifenole oliwy, np. hydroksytyrozol, tyrozol i oleuropeina, należą do frakcji polarnej, którą w badaniach oddziela się od frakcji niezmydlającej. Kto szuka w kosmetyku polifenoli z oliwek, powinien szukać ekstraktów z owoców lub liści oliwki.

Po co w jednym kremie kilka frakcji niezmydlających, np. z oliwy, soi i pszenicy?

Różnią się składem: frakcja z oliwy jest bogata w skwalen, z oleju sojowego wnosi głównie sterole i γ-tokoferol, a z oleju z kiełków pszenicy przede wszystkim α-tokoferol. Połączenie poszerza profil lipidów fazy olejowej, choć skutków takiego łączenia nie badano osobno.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: OLEA EUROPAEA OIL UNSAPONIFIABLES
  2. Burnett CL i in., Safety Assessment of Plant-Derived Fatty Acid Oils, International Journal of Toxicology 2017
  3. Barp L, Miklavčič Višnjevec A, Moret S, Analytical Determination of Squalene in Extra Virgin Olive Oil and Olive Processing By-Products, and Its Valorization as an Ingredient in Functional Food: A Critical Review, Molecules 2024
  4. de la Puerta R, Martínez-Domínguez E, Ruíz-Gutiérrez V, Effect of minor components of virgin olive oil on topical antiinflammatory assays, Zeitschrift für Naturforschung C 2000

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.