Encyklopedia INCI

Threonine

Treonina

Aminokwas niezbędny z grupą hydroksylową, jeden z pięciu najliczniejszych aminokwasów włosa. W kosmetykach działa antystatycznie i kondycjonuje włosy.

Czym jest treonina

Threonine to aminokwas białkowy z grupą hydroksylową w łańcuchu bocznym. Przypomina serynę, ale ma dodatkową grupę metylową i dwa centra chiralności, więc może występować w czterech odmianach przestrzennych; białka organizmu zawierają wyłącznie L-treoninę. CosIng podaje numery CAS formy L (72-19-5) i mieszaniny DL (80-68-2). Należy do aminokwasów niezbędnych (egzogennych), których organizm człowieka nie wytwarza i musi otrzymywać z pożywieniem. Przemysłowo otrzymuje się ją głównie przez fermentację: szczepy bakterii wydzielają ją do pożywki podczas przemiany cukrów, po czym oddziela się ją od biomasy i krystalizuje (Burnett i in., 2013). W kosmetykach występuje w odżywkach, maskach i szamponach oraz w kremach i serach.

Jak działa treonina

CosIng przypisuje jej trzy funkcje: antystatyczną, kondycjonującą włosy oraz w produktach do trwałej ondulacji lub prostowania. Najlepiej opisane jest jej miejsce w samym włosie:

  • Budulec włosa: w nieuszkodzonym włosie treonina należy do pięciu najliczniejszych aminokwasów, obok połówek cystyny, seryny, kwasu glutaminowego i proliny. W bogatej w siarkę macierzy kory, która otacza włókna keratyny, zajmuje czwarte miejsce (Grosjacques i in., 2025).
  • Cel utleniania: farbowanie, rozjaśnianie i promieniowanie UV uszkadzają nie tylko cystynę. Reszty treoniny, proliny, argininy i lizyny w białkach włosa ulegają karbonylacji, a autorzy zaliczają te zmiany do nieodwracalnych (Grosjacques i in., 2025).
  • Wiązanie wody: kryształy L-treoniny rozpływały się w wodzie pochłoniętej z powietrza dopiero przy wilgotności względnej ok. 86%, seryny przy 82,5%, a glicyny przy 79% (Arezki i in., 2017). Im niższy ten próg, tym łatwiej związek wyłapuje wodę, więc treonina jest słabszym humektantem niż aminokwasy dominujące w naturalnym czynniku nawilżającym naskórka (NMF).

Stężenia i pH

W ankiecie przemysłu przytoczonej przez CIR maksymalne stężenia treoniny wynosiły 0,00002-0,05%, a w produktach niespłukiwanych najwyżej 0,02%. Treonina dobrze rozpuszcza się w wodzie i trafia do fazy wodnej; w roztworze występuje jako jon obojnaczy (pKa grup 2,63 i 10,43 według CIR). Stężenia, od którego widać działanie na włosy lub skórę, nie ustalono. Limitu prawnego w UE nie ma.

Dla kogo jest treonina

Spotyka się ją głównie w odżywkach i maskach z mieszaninami aminokwasów, także do włosów farbowanych i rozjaśnianych, gdzie działa na powierzchni jako składnik antystatyczny i kondycjonujący, ale nie odtwarza reszt treoniny uszkodzonych w białkach włosa. Przy suchej skórze nie jest składnikiem, od którego zależy nawilżenie, bo słabiej wiąże wodę niż seryna czy glicyna. Nie jest znana grupa, dla której byłaby przeciwwskazana.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał α-aminokwasy, w tym treoninę, za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania (Burnett i in., 2013). Raport nie przytacza badań podrażnienia ani uczulenia wykonanych z samą treoniną. Ocena opiera się na danych dla całej grupy, w której testy HRIPT kosmetyków z aminokwasami nie wykazały działania drażniącego ani uczulającego, oraz na dobrze poznanym bezpieczeństwie aminokwasów w diecie; L-aminokwasy mają w USA status bezpiecznych dodatków do żywności (GRAS). Panel nie spodziewa się istotnych różnic toksykologicznych między formami L i D, co obejmuje także mieszaninę DL wymienioną w CosIng.

Co pokazują badania

Wiedza o treoninie w kosmetykach pochodzi z badań składu włosa, pomiarów właściwości fizycznych i danych o bezpieczeństwie. Nie opublikowano badań, w których oceniano by działanie samej treoniny na włosy lub skórę ludzi, ani badań sprawdzających, czy treonina nałożona w odżywce ogranicza utlenianie białek włosa. Nie wiadomo też, jaka jej część zostaje na włosach po spłukaniu produktu.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Serinełatwiej niż treonina wiąże wodę z powietrza (Arezki i in., 2017), więc uzupełnia ją w mieszaninach aminokwasów

Mity i sprostowania

MitAminokwasy z odżywki, takie jak treonina, uzupełniają ubytki w keratynie zniszczonych włosów.

Jak jestRozjaśnianie i słońce nie wyjmują z włosa pojedynczych aminokwasów, tylko zmieniają chemicznie ich reszty w łańcuchach białek: cystyna przechodzi w kwas cysteinowy, a treonina, prolina, arginina i lizyna ulegają karbonylacji (Grosjacques i in., 2025). Wolna treonina z odżywki nie wbudowuje się z powrotem w łańcuch keratyny, bo białka włosa powstają wyłącznie w żywych komórkach mieszka włosowego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy treonina kręci albo prostuje włosy, skoro CosIng podaje taką funkcję?

Nie tak jak substancje do trwałej ondulacji. Te zmieniają kształt włosa, redukując wiązania disiarczkowe keratyny związkami z grupą tiolową, np. cysteiną, a następnie odtwarzając je utleniaczem. Treonina nie ma grupy tiolowej, tylko hydroksylową, a publikacji wyjaśniających jej rolę w produktach do ondulacji lub prostowania nie znaleziono.

Dlaczego treonina stoi na samym końcu składu?

Bo jest jej w produkcie bardzo mało. Składniki w stężeniu poniżej 1% można wymieniać w dowolnej kolejności po składnikach w stężeniu powyżej 1% (art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009), a treoniny używa się w stężeniach co najmniej dwudziestokrotnie niższych niż 1%. Miejsce na liście nie mówi więc, ile dokładnie jej jest.

Czy kosmetyki z treoniną można stosować w ciąży i u dzieci?

Tak. Treonina jest aminokwasem obecnym w diecie i we wszystkich białkach organizmu, a CIR zauważa, że narażenie na aminokwasy z pożywienia jest znacznie większe niż z kosmetyków. Nie ma danych, które wskazywałyby na ryzyko przy stosowaniu jej na skórę lub włosy.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: THREONINE
  2. Burnett CL i in., Safety assessment of α-amino acids as used in cosmetics, International Journal of Toxicology 2013
  3. Arezki NR i in., Design, synthesis and characterization of linear unnatural amino acids for skin moisturization, International Journal of Cosmetic Science 2017
  4. Grosjacques C i in., Carbonylation of hair proteins: A robust biomarker of molecular and structural oxidative damage in hair fibres, International Journal of Cosmetic Science 2025

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.