Encyklopedia INCI

Melilotus Officinalis Leaf/Stem Extract

Ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego

Ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego, rośliny zawierającej kumarynę. W kosmetykach kondycjonuje skórę; kumaryna z ekstraktu należy do alergenów zapachowych.

Czym jest ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego

Melilotus Officinalis Leaf/Stem Extract to według CosIng ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego, zwanego też lekarskim (Melilotus officinalis (L.) Lam., rodzina bobowatych), z funkcją kondycjonowania skóry. Nostrzyk to dawna roślina zielarska i pastewna, a jego suszone ziele ma charakterystyczny zapach siana.

Za ten zapach odpowiada kumaryna. W świeżej roślinie występuje głównie w postaci związanej, jako glikozydy kwasu o-hydroksycynamonowego, m.in. melilotozyd, a wolna kumaryna powstaje z nich enzymatycznie przy uszkodzeniu tkanek, np. podczas rozdrabniania i suszenia. Farmakopea Europejska wymaga w zielu co najmniej 0,3% kumaryny, zwykle jest jej 0,3-0,9%; ziele zawiera też dihydrokumarynę (melilotynę), skopoletynę, kwasy fenolowe, saponiny i flawonoidy (EMA, 2017).

Jak działa ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego

Surowca kosmetycznego nie badano na skórze ludzi. EMA opisuje ziele nostrzyka w monografii tradycyjnych produktów roślinnych: stosowane doustnie przy uczuciu ciężkości nóg związanym z drobnymi zaburzeniami krążenia żylnego oraz na skórę, w postaci okładów z wyciągu olejowego, przy drobnych stanach zapalnych skóry. Ta ocena opiera się wyłącznie na długotrwałym stosowaniu, a nie na badaniach klinicznych, i dotyczy leków, a nie kosmetyków.

Bradic i in. (2024) dodali 2% suchego ekstraktu etanolowego z ziela nostrzyka (około 1,1% kumaryny) do żelu i kremu: preparaty nie podrażniały skóry szczurów, a żel ograniczał obrzęk łapy wywołany karageniną podobnie jak hydrokortyzon. To model zwierzęcy z wyciągiem z całego ziela, więc wynik nie przenosi się wprost na ekstrakt z liści i łodyg w kosmetyku.

Dla kogo jest ekstrakt z liści i łodyg nostrzyka żółtego

Występuje jako dodatek roślinny w produktach do skóry i włosów. Nie jest dobrym wyborem dla osób uczulonych na kumarynę, która w produkcie może pochodzić zarówno z kompozycji zapachowej, jak i z ekstraktu. Ostrożność powinny zachować też osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna), zwłaszcza przy nakładaniu produktów z nostrzykiem na duże powierzchnie skóry.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Kumaryna jest alergenem zapachowym z zał. III poz. 77 rozp. (WE) 1223/2009 i musi być wymieniona w składzie jako „Coumarin”, gdy jej stężenie w gotowym produkcie przekracza 0,001% w produktach niespłukiwanych albo 0,01% w spłukiwanych, także wtedy, gdy pochodzi z ekstraktu roślinnego.

Ekstrakt nie ma oceny CIR ani opinii SCCS. Kumaryna może uczulać: Ng, Tam i Nixon (2025) opisali alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane kumaryną z kremu tonującego zawierającego ekstrakt z nostrzyka. Kumaryna dobrze przenika przez skórę: w badaniu przenikania przez skórę człowieka w ciągu 6 godzin przeniknęło około 60% dawki nałożonej w roztworze etanolowym (Yourick i Bronaugh, 1997, cyt. za EMA).

EMA przytacza przypadek 66-letniej kobiety przyjmującej acenokumarol, u której po 10 dniach wcierania w nogi trzy razy dziennie kremu z wyciągami z ruszczyka i nostrzyka wskaźnik INR wzrósł z 2 do 5,82, a po ponownym użyciu kremu z 2,56 do 4,06. Wśród działań niepożądanych leków z nostrzykiem stosowanych na skórę EMA wymienia reakcje alergiczne. W raporcie oceniającym EMA wspomina też ogólnie, bez szczegółów i częstości, o nadwrażliwości na światło w niektórych badaniach preparatów z nostrzyka; ekstraktu kosmetycznego nie badano pod tym kątem.

Co pokazują badania

Najlepiej opisane są leki z ziela nostrzyka i sama kumaryna, a nie surowiec kosmetyczny. Najwięcej kumaryny zawierają kwiaty, mniej liście i łodygi (Sowa-Borowiec i in., 2025), ale przejrzane źródła nie podają jej zawartości w handlowych ekstraktach z liści i łodyg, więc nie wiadomo, ile kumaryny wnoszą do produktu.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitKumaryna z nostrzyka rozrzedza krew jak leki przeciwzakrzepowe.

Jak jestWedług EMA kumaryna i jej proste pochodne występujące w nostrzyku nie wpływają na krzepnięcie. Działanie przeciwzakrzepowe mają dimeryczne pochodne 4-hydroksykumaryny, np. dikumarol, które powstają w roślinie dopiero przy zakażeniu grzybami; od nich wywodzą się syntetyczne leki doustne, takie jak warfaryna. Nie wyklucza to interakcji z takimi lekami: EMA opisuje wzrost INR u pacjentki przyjmującej acenokumarol po kremie z nostrzykiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy osoba uczulona na kumarynę może stosować kosmetyk z nostrzykiem, jeśli w składzie nie ma „Coumarin”?

Nie ma takiej pewności. Brak nazwy „Coumarin” oznacza tylko, że jej stężenie nie przekracza progu deklaracji, a ekstrakt z nostrzyka może wnosić kumarynę w mniejszej ilości. Osobie z potwierdzoną alergią bezpieczniej wybierać produkty bez nostrzyka i bez innych surowców bogatych w kumarynę, np. z bobu tonka.

Czy kosmetyki z nostrzykiem można stosować w ciąży?

Nie ma danych dla kosmetyków, dlatego karta podaje „brak danych”. EMA nie zaleca w ciąży i podczas karmienia piersią leków z zielem nostrzyka z powodu braku danych, a w testach na zwierzętach, m.in. na zarodkach ryb i płazów, kumaryna i 7-hydroksykumaryna działały embriotoksycznie w stężeniach wyższych niż osiągane we krwi po stosowaniu leków z nostrzykiem. Przy wątpliwościach warto zapytać lekarza.

Czym różni się ekstrakt z liści i łodyg od innych ekstraktów z nostrzyka?

CosIng zna osobne surowce z nostrzyka: ekstrakt z całej rośliny, z liści, z kwiatów i z ziela oraz olejek. Mają różne funkcje: ekstraktowi z kwiatów przypisano m.in. działanie ściągające i zmiękczające, a z liści i łodyg tylko kondycjonujące. Różnią się też składem, bo zależy on od części rośliny.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: MELILOTUS OFFICINALIS LEAF/STEM EXTRACT
  2. EMA/HMPC, Assessment report on Melilotus officinalis (L.) Lam., herba, EMA/HMPC/44165/2016 (2017)
  3. Ng KL, Tam MM, Nixon R, Allergic Contact Dermatitis to Coumarin in a Tinted Moisturiser Containing Melilotus officinalis (Sweet Clover) Extract, Contact Dermatitis 2025; 93(4): 341-343
  4. Bradic J i in., Newly Developed Semi-Solid Formulations Containing Mellilotus officinalis Extract, Pharmaceutics 2024; 16(8): 1003

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.