Encyklopedia INCI

Hydroxycitronellal

Hydroksycytronellal

Syntetyczny aldehyd o zapachu konwalii i lipy. Klasyczny alergen zapachowy: dozwolony do 1% i wymieniany w składzie powyżej progów deklaracji.

Czym jest hydroksycytronellal

Hydroxycitronellal to 7-hydroksy-3,7-dimetylooktanal, aldehyd terpenowy otrzymywany z cytronellalu przez przyłączenie wody do wiązania podwójnego; stąd dawna nazwa hydrat cytronellalu. Jest substancją syntetyczną: według SCCS dopiero niedawno wykryto go w kilku olejkach eterycznych, m.in. z narcyza. Pachnie świeżo i kwiatowo, jak konwalia i kwiat lipy, i od dziesięcioleci jest podstawą nut konwaliowych w perfumach, dezodorantach, balsamach i kremach.

Jak działa hydroksycytronellal

Pełni wyłącznie funkcję zapachową. Dla skóry ważna jest zdolność do uczulania: grupa aldehydowa może reagować z białkami naskórka, a tak zmienione białka układ odpornościowy rozpoznaje jako obce. W teście LLNA wartość EC3 wyniosła 19,3%. Hydroksycytronellal jest jednym z ośmiu alergenów mieszanki zapachowej I (Fragrance Mix I), stosowanej w podstawowej serii testów płatkowych do wykrywania alergii na zapachy.

Stężenia i pH

To jeden z nielicznych alergenów zapachowych z limitem stężenia: najwyżej 1,0% w produktach innych niż produkty do jamy ustnej. W badaniu 23 dezodorantów z 2007 r. wykryto go w 70% produktów, w stężeniach do 1746 ppm, czyli ok. 0,17%, wyraźnie poniżej limitu. Rozpuszcza się w alkoholu, glikolu propylenowym i olejach, słabo w wodzie; pH nie ma znaczenia dla jego roli.

Dla kogo hydroksycytronellal

Ma sens w produktach dla osób, które lubią kwiatowe, konwaliowe zapachy i nie mają alergii na zapachy. Powinny go unikać osoby uczulone na hydroksycytronellal, a ostrożność zachować osoby z dodatnim testem na mieszankę zapachową I, dopóki nie wiadomo, na który jej składnik reagują. Przy skórze atopowej, po zabiegach i przy skórze pach podrażnionej goleniem lepiej wybierać produkty bezzapachowe.

Jak stosować produkty z hydroksycytronellalem

To składnik pomocniczy. W wykazie INCI stoi jako Hydroxycitronellal, zwykle po słowie Parfum, i oznacza perfumowany produkt z nutą kwiatową, w którym stężenie przekroczyło próg deklaracji. Deklaracja obowiązuje od lat, więc osoba uczulona może sprawdzać skład; brak nazwy w wykazie oznacza jednak tylko stężenie poniżej progu deklaracji, a nie całkowity brak składnika. Szczególną uwagę warto zwrócić na dezodoranty i perfumy, nakładane codziennie w to samo miejsce. Nie ma ograniczeń co do pory dnia.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

To jeden z najlepiej udokumentowanych alergenów zapachowych. W sieci ośrodków dermatologicznych IVDK reakcję miało 1,3% z 2063 kolejnych pacjentów, a w późniejszej analizie 1,17% z 1214. Dezodoranty z hydroksycytronellalem, cynamalem lub HICC w stężeniach spotykanych w produktach wywoływały reakcję u co najmniej 89% osób uczulonych na daną substancję.

Brak badań u kobiet w ciąży. Według IFRA wniosek o zharmonizowaną klasyfikację hydroksycytronellalu jako substancji szkodliwej dla rozrodczości (kategoria 2) wycofano na początku 2026 r. Przepisy kosmetyczne nie przewidują ograniczeń w ciąży ani ostrzeżeń dotyczących słońca.

Status prawny w UE

Hydroxycitronellal figuruje w załączniku III rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 pod pozycją 72: maksymalnie 1,0% w produktach innych niż produkty do jamy ustnej oraz obowiązek wymienienia w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych. Rozporządzenie (UE) 2023/1545 tej pozycji nie zmieniło. W maju 2026 r. Komisja poprosiła SCCS o ocenę dossier proponującego bezpieczne poziomy stosowania w różnych kategoriach produktów, wyznaczone metodą QRA2; opinia ma powstać w ciągu 12 miesięcy i może wpłynąć na przyszłe limity.

Co pokazują badania

Dane są obszerne: wieloletnie testy płatkowe w wielu krajach, testy z produktami w warunkach zbliżonych do codziennych i test LLNA. SCCS zaliczył hydroksycytronellal do alergenów o szczególnym znaczeniu, z 101-1000 opisanymi dodatnimi reakcjami. Otwarte pozostaje, jakie stężenia w poszczególnych kategoriach produktów chronią przed nowymi uczuleniami; metodę QRA2 SCCS ocenia dla każdej substancji osobno.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Załącznik III - dozwolony z ograniczeniami rozporządzenia (WE) 1223/2009
Warunki i ograniczenia
Maks. 1,0% w produktach innych niż produkty do jamy ustnej; obowiązek podania w wykazie składników powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych (zał. III poz. 72 rozp. (WE) 1223/2009).

Mity i sprostowania

MitHydroksycytronellal jest zakazany w UE.

Jak jestZakazano HICC, inny aldehyd o zapachu konwalii: od 23 sierpnia 2019 r. nie wolno wprowadzać do obrotu kosmetyków z tą substancją, a od 23 sierpnia 2021 r. ich udostępniać. Hydroksycytronellal pozostaje dozwolony do 1,0% i musi być deklarowany powyżej progów.

MitZapach konwalii w kosmetyku pochodzi z kwiatów konwalii.

Jak jestNuty konwaliowe tworzy się z substancji syntetycznych, m.in. z hydroksycytronellalu. W naturze wykryto go dopiero niedawno i tylko w kilku olejkach eterycznych.

Najczęściej zadawane pytania

Dodatni test na mieszankę zapachową I: czy trzeba unikać hydroksycytronellalu?

Niekoniecznie, bo mieszanka zawiera osiem alergenów, a reakcja może dotyczyć tylko jednego z nich. Dermatolog może wykonać testy z pojedynczymi składnikami mieszanki; jeśli reakcja dotyczy hydroksycytronellalu, trzeba sprawdzać skład perfumowanych kosmetyków, zwłaszcza dezodorantów.

Czy 1% hydroksycytronellalu w kosmetyku to dużo?

To górna granica prawna, a nie typowa zawartość; w badanych dezodorantach stężenia były wielokrotnie niższe. Osoba już uczulona może jednak zareagować na ilości znacznie mniejsze od limitu, dlatego dla niej liczy się sama obecność składnika w wykazie.

Czy w szamponie hydroksycytronellal też może uczulać?

Ryzyko jest mniejsze, bo produkt spływa ze skóry, a próg deklaracji w produktach spłukiwanych wynosi 0,01%. Osoba uczulona może jednak zareagować na czole, uszach i karku, dlatego przy potwierdzonej alergii warto sprawdzać także skład szamponów i żeli.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: HYDROXYCITRONELLAL
  2. Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, tekst skonsolidowany z 1 września 2025 r., załącznik III (EUR-Lex)
  3. SCCS, Opinion on fragrance allergens in cosmetic products, SCCS/1459/11, 2012
  4. Komisja Europejska, SCCS: Request for a scientific opinion on Hydroxycitronellal when used in cosmetic products, 2026

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.