Encyklopedia INCI

Adenosine

Adenozyna

Nukleozyd z adeniny i rybozy, obecny w każdej komórce. W badaniach wygładzał skórę wokół oczu, a w płynach do skóry głowy zwiększał udział grubych włosów.

Czym jest adenozyna

Adenosine to nukleozyd zbudowany z zasady azotowej adeniny i cukru rybozy. Jest naturalnym składnikiem wszystkich komórek: wchodzi w skład ATP, czyli nośnika energii, i RNA, a poza komórką działa jako cząsteczka sygnałowa, która łączy się z receptorami adenozynowymi. Surowiec otrzymuje się przemysłowo m.in. przez fermentację mikrobiologiczną, rozkład RNA albo syntezę chemiczną. W kosmetykach występuje w kremach i serum przeciwzmarszczkowych, kremach pod oczy oraz w płynach do skóry głowy; CosIng podaje dla niej funkcję kondycjonującą skórę. Podawana dożylnie jest lekiem stosowanym w kardiologii, co nie ma związku z jej obecnością w kosmetykach.

Jak działa adenozyna

  • Fibroblasty: w hodowli ludzkich fibroblastów syntetyczny agonista receptora adenozynowego A2A (nie sama adenozyna) zwiększał wytwarzanie kolagenu typu I i III przy umiarkowanym wzroście cAMP w komórkach (Perez-Aso i in., 2014).
  • Mieszki włosowe: w komórkach brodawki włosa adenozyna przez receptor A2B ponad dwukrotnie zwiększała ekspresję czynnika wzrostu FGF-7, a sam FGF-7 wydłużał włosy w hodowli ludzkich mieszków (Iino i in., 2007).
  • Powierzchnia skóry: w badaniach kosmetyków mierzono wygładzenie mikrorzeźby skóry wokół oczu; nie wykazano, że efekt wynika z przebudowy kolagenu u ludzi.

Stężenia i pH

W badaniach klinicznych stosowano 0,75% adenozyny w płynie do skóry głowy (Oura i in., 2008) i 1% w rozpuszczalnym filmie nakładanym na okolice oczu (Legendre i in., 2007). Adenozynę podawano też w plastrach z rozpuszczalnymi mikroigłami: w badaniu 22 kobiet plaster, który dostarczał w tygodniu 140 razy mniej adenozyny, działał na zmarszczki wokół oczu podobnie jak krem z adenozyną albo lepiej (Kang i in., 2018).

Dla kogo jest adenozyna

Dla skóry dojrzałej z drobnymi zmarszczkami, zwłaszcza wokół oczu i między brwiami, a w produktach do skóry głowy dla osób z cienkimi, przerzedzającymi się włosami. Efekty w badaniach były umiarkowane i wymagały regularnego stosowania: tygodni w przypadku skóry, miesięcy w przypadku włosów. Poza uczuleniem na któryś ze składników produktu nie ma grup, dla których adenozyna byłaby z zasady niewskazana.

Jak stosować produkty z adenozyną

Krem lub serum z adenozyną można stosować rano i wieczorem; w badaniach produkty nakładano dwa razy dziennie, przez 2 miesiące na okolice oczu i przez 6-12 miesięcy na skórę głowy. Składnik nie wymaga osobnego kroku w rutynie, bo zwykle jest częścią kremu lub serum, obok innych składników przeciwzmarszczkowych i nawilżających. W takich produktach trudno ocenić, jaki udział w efekcie ma sama adenozyna.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR ocenił adenozynę razem z jej fosforanami i solami disodowymi (raport końcowy z 2020 r.) i uznał je za bezpieczne w obecnych warunkach stosowania i stężeniach (Cherian i in., 2024). W badaniach klinicznych nie odnotowano działań niepożądanych związanych z adenozyną: w rocznym badaniu płynu 0,75% u 30 kobiet (Oura i in., 2008), w 6-miesięcznym badaniu z placebo u 38 mężczyzn (Iwabuchi i in., 2016) ani w 10-tygodniowym badaniu kremu i plastrów u 22 kobiet (Kang i in., 2018).

Co pokazują badania

W randomizowanym badaniu z placebo 126 kobiet w wieku 45-65 lat nakładało przez 2 miesiące krem lub film z adenozyną na okolice oczu; pomiary profilometryczne (FOITS) wykazały wygładzenie skóry po 3 tygodniach, utrzymane po 8 tygodniach, a krem wygładzał też zmarszczki między brwiami (Abella, 2006). Autorka pracowała w dziale badań producenta kosmetyków. W badaniu z podwójnie ślepą próbą u 102 mężczyzn z androgenowym przerzedzeniem włosów płyn z adenozyną stosowany przez 6 miesięcy zwiększył udział grubych włosów bardziej niż płyn z niacynamidem (Watanabe i in., 2015); część autorów również pracowała dla producenta. Niezależnych badań jest niewiele.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Niacinamideczęsto w jednym kremie: niacynamid wyrównuje koloryt, adenozyna wygładza
  • badań samego połączenia nie odnaleziono

Mity i sprostowania

MitAdenozyna w kremie dostarcza komórkom skóry energii, bo jest częścią ATP.

Jak jestAdenozyna rzeczywiście wchodzi w skład ATP, ale komórki wytwarzają ATP same, z własnych zasobów. Badania, na których opiera się stosowanie adenozyny w kosmetykach, wiążą jej działanie z pobudzaniem receptorów adenozynowych, np. A2B w mieszkach włosowych, a nie z dostarczaniem energii.

Najczęściej zadawane pytania

Czy adenozyna z kremu działa na serce jak lek podawany dożylnie?

Nic na to nie wskazuje. Lek podaje się bezpośrednio do krwi, a kosmetyk nakłada na skórę, która jest barierą dla wielu substancji, a w badaniach klinicznych kosmetyków stosowano 0,75-1% adenozyny. Ocena bezpieczeństwa CIR dotyczyła właśnie stosowania na skórę w stężeniach używanych w kosmetykach.

Czy adenozyna pomaga przy wypadaniu włosów?

W badaniach nie mierzono samego wypadania, tylko grubość i gęstość włosów. W 6-miesięcznym badaniu z placebo u 38 mężczyzn płyn z adenozyną zwiększył udział włosów o grubości co najmniej 60 µm i gęstość włosów (Iwabuchi i in., 2016). Kosmetyk nie jest lekiem na wypadanie włosów; przy nagłym lub nasilonym wypadaniu potrzebna jest diagnostyka lekarska.

Czy kosmetyki z adenozyną można stosować w ciąży?

Nie przeprowadzono badań kosmetyków z adenozyną u kobiet w ciąży. Adenozyna jest jednak związkiem obecnym w każdej komórce organizmu, a kosmetyki zawierają ją w niewielkich stężeniach, więc nie ma przesłanek, by przerywać ich stosowanie.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ADENOSINE
  2. Cherian P i in., Safety Assessment of Adenosine as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2024; 43(1 suppl): 50S-63S
  3. Abella ML, Evaluation of anti-wrinkle efficacy of adenosine-containing products using the FOITS technique, International Journal of Cosmetic Science 2006; 28(6): 447-451
  4. Oura H i in., Adenosine increases anagen hair growth and thick hairs in Japanese women with female pattern hair loss: a pilot, double-blind, randomized, placebo-controlled trial, Journal of Dermatology 2008; 35(12): 763-767

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.