Encyklopedia INCI

Parfum

Kompozycja zapachowa

Zbiorcze oznaczenie kompozycji, która nadaje produktowi zapach albo maskuje zapach surowców. Może obejmować od 10 do ponad 300 substancji.

Czym jest Parfum

Parfum nie jest jedną substancją, tylko terminem, którym art. 19 ust. 1 lit. g rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 każe oznaczać w wykazie składników kompozycje zapachowe i aromatyczne oraz surowce, z których je wytworzono. Drugim terminem z tego przepisu jest Aroma, używany dla kompozycji smakowo-zapachowych, np. w pastach do zębów. Według opisu w CosIng chodzi o materiał lub mieszaninę dodawaną, aby nadać produktowi zapach albo zamaskować zapach surowców, więc Parfum bywa też w produktach, które pachną neutralnie.

Według SCCS kompozycja perfumeryjna może składać się z 10 do ponad 300 składników wybranych spośród około 2500 surowców: syntetycznych substancji zapachowych, olejków eterycznych i ekstraktów (SCCS, 2012). Są w kremach, szamponach, żelach, dezodorantach i perfumach.

Jak działa kompozycja zapachowa

Działanie jest sensoryczne: lotne składniki odparowują ze skóry lub włosów i pobudzają receptory węchowe. Kompozycja nie pielęgnuje skóry, ale wpływa na tolerancję produktu. Część jej składników to alergeny kontaktowe, a część, zwłaszcza terpeny, takie jak limonen i linalol, utlenia się na powietrzu do silniej uczulających wodoronadtlenków (SCCS, 2012).

Stężenia i pH

Rozporządzenie nie ustala limitu dla Parfum jako całości. Ograniczenia dotyczą poszczególnych substancji: część jest zakazana, np. HICC, atranol i chloroatranol (zał. II poz. 1380-1382), a część ma w załączniku III limity stężeń albo obowiązek osobnej deklaracji. Branża stosuje dodatkowo standardy IFRA. Większość składników kompozycji rozpuszcza się w olejach i alkoholu, dlatego w przejrzystych produktach wodnych potrzebny jest solubilizator.

Dla kogo jest Parfum

Dla osób, które dobrze tolerują kosmetyki perfumowane. Nie jest wskazany przy potwierdzonej alergii na substancje zapachowe, przy skórze podrażnionej lub z uszkodzoną barierą ani u osób, które po kosmetykach odczuwają pieczenie. W badaniu EDEN skóra wrażliwa wiązała się zarówno z częstszym używaniem produktów zapachowych, jak i z alergią na zapachy (van Amerongen i in., 2021).

Jak stosować produkty z Parfum

Znaczenie ma rodzaj produktu: w tym samym badaniu z alergią na zapachy wiązało się m.in. używanie perfumowanych produktów niespłukiwanych. Osoba uczulona powinna czytać wykaz składników, bo alergeny z załącznika III wymienia się osobno obok Parfum, ale tylko powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych; brak nazwy w składzie nie wyklucza więc śladowej ilości. Art. 21 rozporządzenia nakazuje osobie odpowiedzialnej udostępniać publicznie nazwę i numer kodu kompozycji oraz tożsamość jej dostawcy, co ułatwia ustalenie składu przy podejrzeniu uczulenia.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Substancje zapachowe są najczęstszą przyczyną alergii na kosmetyki u pacjentów badanych testami płatkowymi (SCCS, 2012). W europejskiej sieci ESSCA w latach 2015-2018 mieszanina zapachowa I dała reakcję dodatnią u 6,9% z 51 914 pacjentów, drugi wynik po niklu (Uter i in., 2021). Rozporządzenie (UE) 2023/1545 szacuje odsetek osób uczulonych na alergeny zapachowe w UE na 1-9%. Zmiany pojawiają się często na dłoniach, twarzy, szyi i pod pachami. Brak danych o bezpieczeństwie kompozycji zapachowych w ciąży; osoby reagujące na zapachy mogą w tym czasie wybierać produkty bez Parfum.

Co pokazują badania

W badaniu EDEN testami płatkowymi objęto losową próbę 3119 dorosłych z pięciu krajów Europy. Na mieszaninę zapachową I reagowało 2,6%, na mieszaninę II 1,9%, a klinicznie istotną alergię na zapachy oszacowano ostrożnie na 1,9%; kobiety miały ją mniej więcej dwa razy częściej niż mężczyźni (Diepgen i in., 2015). Testy obejmują tylko część surowców, więc rzeczywisty odsetek może być wyższy (SCCS, 2012). Nie wiadomo, jakie stężenie kompozycji jest bezpieczne dla osoby już uczulonej.

Status prawny w Unii Europejskiej

Warunki i ograniczenia
Termin zbiorczy z art. 19 ust. 1 lit. g rozp. (WE) 1223/2009 bez własnej pozycji w załącznikach; każdy składnik kompozycji musi spełniać zakazy z zał. II i warunki z zał. III, a alergeny z zał. III podaje się osobno powyżej 0,001% (niespłukiwane) i 0,01% (spłukiwane).

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

Mity i sprostowania

MitPod nazwą Parfum producent może ukryć dowolną substancję, także zakazaną.

Jak jestKażdy składnik kompozycji musi spełniać zakazy z załącznika II i warunki z załącznika III rozporządzenia 1223/2009. Raport bezpieczeństwa musi zawierać nazwę, kod i dostawcę kompozycji, a alergeny z załącznika III podaje się w składzie osobno powyżej progów deklaracji.

MitNaturalne kompozycje z olejków eterycznych nie uczulają.

Jak jestOlejki eteryczne zawierają te same alergeny co kompozycje syntetyczne, np. linalol, limonen i cytronelol. Olejek lawendowy nie ma naturalnej ochrony przed utlenianiem i na powietrzu tworzy silne alergeny (Hagvall i in., 2008).

Najczęściej zadawane pytania

Czy produkt bez słowa Parfum w składzie nie zawiera substancji zapachowych?

Nie zawsze. Olejki eteryczne i ekstrakty roślinne bywają podawane pod własnymi nazwami INCI i zawierają te same alergeny co kompozycje, np. linalol i limonen. Za produkt bez zapachu można uznać taki, w którym nie ma ani Parfum, ani olejków eterycznych, ani alergenów zapachowych wymienionych osobno.

Jak ustalić, na który składnik kompozycji jestem uczulony?

Rozstrzyga test płatkowy u dermatologa. Seria podstawowa zawiera mieszaniny zapachowe I i II, a przy dodatnim wyniku bada się ich pojedyncze składniki; utlenione terpeny, np. linalol i limonen, trzeba zlecić osobno. Nazwę i kod kompozycji oraz dostawcę można uzyskać od osoby odpowiedzialnej za produkt (art. 21 rozporządzenia 1223/2009).

Czy perfumowany szampon jest mniej ryzykowny niż perfumowany krem?

Zwykle tak, bo kontakt jest krótki, a próg deklaracji alergenów w produktach spłukiwanych jest dziesięć razy wyższy niż w niespłukiwanych. Osoba już uczulona może jednak zareagować także na produkt spłukiwany.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: PARFUM
  2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych (EUR-Lex)
  3. SCCS, Opinion on fragrance allergens in cosmetic products, SCCS/1459/11, 2012
  4. Diepgen TL i in., Prevalence of fragrance contact allergy in the general population of five European countries: a cross-sectional study, British Journal of Dermatology 2015

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.