Encyklopedia INCI

Anhydroxylitol

Anhydroksylitol

Pochodna ksylitolu o budowie pierścieniowej, humektant. W kosmetykach występuje w mieszaninie z ksylitylglukozydem i ksylitolem, dodawanej do kremów nawilżających.

Czym jest anhydroksylitol

Anhydroxylitol to 1,4-anhydro-D-ksylitol: pochodna ksylitolu, z której odłączono cząsteczkę wody, przez co łańcuch zamknął się w pierścień. Według raportu CIR powstaje przez odwodnienie ksylitolu w środowisku kwaśnym, a w mieszaninie reakcyjnej są też ksylitylglukozyd, ksylitol i glukoza (Johnson i in., 2025). Ma masę cząsteczkową ok. 134 Da, dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest silnie hydrofilowy (log Pow ok. -2).

Jako osobny surowiec praktycznie się go nie spotyka. Występuje w mieszaninie nawilżającej, w której według dostawcy stanowi ok. jednej trzeciej, obok ksylitylglukozydu i ksylitolu. CIR odnotował go w 153 produktach, najczęściej w kremach nawilżających i produktach do twarzy. Mieszaninę rozpoznaje się w wykazie składników po trójce Xylitylglucoside, Anhydroxylitol, Xylitol.

Jak działa anhydroksylitol

Jest humektantem: grupy hydroksylowe wiążą wodę w warstwie rogowej naskórka. Działania samego anhydroksylitolu osobno nie badano. Dostawca mieszaniny podaje wyniki z modelu zrekonstruowanego naskórka, na który nakładano preparat z 3% surowca (dane dostawcy):

  • ekspresja genu akwaporyny 3, kanału przenoszącego wodę i glicerol przez błony komórek naskórka, wzrosła o 32%;
  • wzrosła ekspresja genów klaudyn, białek połączeń ścisłych między keratynocytami;
  • wzrosła ekspresja genów transglutaminaz 1 i 5 oraz lorykryny, budujących warstwę rogową.

To pomiary genów w hodowli, wykonane dla całej mieszaniny.

Stężenia i pH

Dostawca zaleca 1-3% mieszaniny, czyli ok. 0,25-1% anhydroksylitolu w gotowym produkcie. W ankiecie branżowej, na której oparł się CIR, najwyższe stężenia samego anhydroksylitolu wynosiły 0,28-0,88% w produktach niespłukiwanych i 0,0028% w spłukiwanych. Według dostawcy surowiec rozpuszcza się w wodzie i można go dodawać na zimno; wymagań co do pH nie podano.

Dla kogo jest anhydroksylitol

Ma sens w kremach i balsamach dla skóry suchej, odwodnionej i szorstkiej, bo tego dotyczyły badania mieszaniny. Nie natłuszcza, więc pasuje też do skóry tłustej. Nie ma grup, dla których byłby z zasady niewskazany.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Panel CIR uznał anhydroksylitol za bezpieczny w obecnych warunkach stosowania (Johnson i in., 2025). Wysuszona mieszanina handlowa z ok. 25-35% anhydroksylitolu nie podrażniała skóry królików, nie uczulała świnek morskich w teście maksymalizacyjnym, a oczy królików podrażniała lekko i przejściowo; testy mutagenności wypadły ujemnie. W 28-dniowym badaniu doustnym na szczurach u trzech zwierząt z grupy najwyższej dawki (1000 mg/kg masy ciała dziennie) stwierdzono minimalne ogniskowe zmiany zapalne mięśnia sercowego o niejasnej przyczynie, dlatego nie ustalono dawki bez działania niepożądanego.

Australijski urząd AICIS, przyjmując ostrożnie pełne wchłanianie przez skórę i dane toksykologiczne ksylitolu, obliczył margines bezpieczeństwa 117 dla osoby używającej jednocześnie ośmiu produktów z 1,5% anhydroksylitolu i uznał, że takie stosowanie nie stwarza nieuzasadnionego ryzyka. Badań podrażnienia i uczulenia z udziałem ludzi nie opublikowano; w PubMed nie ma opisów alergii na ten składnik.

Co pokazują badania

Badania skuteczności dotyczą mieszaniny z ksylitylglukozydem i ksylitolem. W badaniu Leite e Silva i wsp. (2009) na 8 kobietach żel z tą mieszaniną i żel z mocznikiem najsilniej zwiększały nawilżenie naskórka spośród badanych żeli, w pomiarach do 6 godzin po nałożeniu. W badaniu Gougeon i wsp. (2023) na 18 osobach krem z 3% mieszaniny 8 godzin po jednym nałożeniu wygładzał powierzchnię skóry przedramienia w porównaniu z polem bez preparatu, a krem placebo nie; współautorami byli pracownicy dostawcy mieszaniny. Udziału samego anhydroksylitolu w tych efektach nie zbadano.

Status prawny w Unii Europejskiej

Regulacja
Nie ujęty w załącznikach - brak ograniczeń rozporządzenia (WE) 1223/2009

Z czym łączyć, z czym uważać

Dobrze łączy się z

  • Xylitylglucosideskładnik tej samej mieszaniny surowcowej, badanej jako całość
  • Xylitoltrzeci składnik mieszaniny, humektant o lepiej opisanym działaniu

Mity i sprostowania

MitHumektanty takie jak anhydroksylitol w suchym powietrzu wyciągają wodę ze skóry i ją wysuszają.

Jak jestW badaniach kremów i żeli z mieszaniną zawierającą anhydroksylitol mierzono wzrost nawilżenia naskórka, a nie jego wysuszenie. O tym, czy związana woda zostaje w naskórku, decyduje też reszta receptury: humektanty łączy się w kremach z emolientami i składnikami okluzyjnymi, które ograniczają jej odparowanie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy anhydroksylitol to to samo co ksylitol?

Nie. To pochodna ksylitolu o budowie pierścieniowej, która ma trzy grupy hydroksylowe zamiast pięciu i mniejszą masę cząsteczkową. Oba są humektantami i zwykle stoją w składzie obok siebie, ale to osobne nazwy INCI i osobne substancje.

Czy anhydroksylitol w kremie z filtrem wpływa na ochronę przed słońcem?

Nie. Nie jest filtrem UV i nie ma w budowie grup pochłaniających to promieniowanie; w kremie z filtrem odpowiada za nawilżenie. Stopień ochrony zależy od filtrów i jest wyznaczany badaniem gotowego produktu.

Czy krem z anhydroksylitolem można stosować w ciąży?

Nie ma badań dotyczących ciąży. Oceny CIR i AICIS nie wskazały zagrożeń przy stężeniach stosowanych w kosmetykach, a AICIS oparł obliczenia na danych ksylitolu, znanego słodzika. Przy wątpliwościach wybór kremu warto omówić z lekarzem prowadzącym ciążę.

Składniki o podobnym działaniu

Źródła

  1. CosIng: ANHYDROXYLITOL
  2. Johnson W Jr i in., Safety Assessment of Anhydrogalactose, Anhydroglucitol, Anhydroxylitol, Arabinose, Psicose, Saccharide Hydrolysate, and Saccharide Isomerate as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 2025; 44(4 Suppl): 93S-120S (Cosmetic Ingredient Review)
  3. Gougeon S i in., Evaluation of a new connected portable camera for the analysis of skin microrelief and the assessment of the effect of skin moisturisers, Skin Research and Technology 2023; 29(1): e13190
  4. Seppic, karta informacyjna mieszaniny Xylitylglucoside, Anhydroxylitol, Xylitol, 2012 (dane dostawcy)

Kartę opracowała Redakcja JoKaPROskin. Aktualizacja: .

Opis dotyczy składnika, nie właściwości leczniczych produktu. Kosmetyk pielęgnuje i poprawia wygląd skóry, nie leczy chorób ani nie zastępuje leku. Informacje mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Stan prawny składnika odnosi się do rozporządzenia (WE) 1223/2009 na dzień aktualizacji karty.